Mahāvibhaṅga
Nissaggiyakaṇḍa
Pattavagga
Sāsaṅkasikkhāpada
652. 2400 Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhikkhū vutthavassā āraññakesu senāsanesu viharanti. Kattikacorakā bhikkhū— “laddhalābhā”ti paripātenti. Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ. Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi— “anujānāmi, bhikkhave, āraññakesu senāsanesu viharantena tiṇṇaṁ cīvarānaṁ aññataraṁ cīvaraṁ antaraghare nikkhipitun”ti.
2401 Tena kho pana samayena bhikkhū— “bhagavatā anuññātaṁ āraññakesu senāsanesu viharantena tiṇṇaṁ cīvarānaṁ aññataraṁ cīvaraṁ antaraghare nikkhipitun”ti tiṇṇaṁ cīvarānaṁ aññataraṁ cīvaraṁ antaraghare nikkhipitvā atirekachārattaṁ vippavasanti. Tāni cīvarāni nassantipi vinassantipi ḍayhantipi undūrehipi khajjanti. Bhikkhū duccoḷā honti lūkhacīvarā. Bhikkhū evamāhaṁsu— “kissa tumhe, āvuso, duccoḷā lūkhacīvarā”ti? Atha kho te bhikkhū bhikkhūnaṁ etamatthaṁ ārocesuṁ. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti— “kathañhi nāma bhikkhū tiṇṇaṁ cīvarānaṁ aññataraṁ cīvaraṁ antaraghare nikkhipitvā atirekachārattaṁ vippavasissantī”ti.
2402 Atha kho te bhikkhū te anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ…pe… “saccaṁ kira, bhikkhave, bhikkhū tiṇṇaṁ cīvarānaṁ aññataraṁ cīvaraṁ antaraghare nikkhipitvā atirekachārattaṁ vippavasantī”ti? “Saccaṁ, bhagavā”ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma te, bhikkhave, moghapurisā tiṇṇaṁ cīvarānaṁ aññataraṁ cīvaraṁ antaraghare nikkhipitvā atirekachārattaṁ vippavasissanti. Netaṁ, bhikkhave, appasannānaṁ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—
653. 2403 “Upavassaṁ kho pana kattikapuṇṇamaṁ yāni kho pana tāni āraññakāni senāsanāni sāsaṅkasammatāni sappaṭibhayāni tathārūpesu bhikkhu senāsanesu viharanto ākaṅkhamāno tiṇṇaṁ cīvarānaṁ aññataraṁ cīvaraṁ antaraghare nikkhipeyya, siyā ca tassa bhikkhuno kocideva paccayo tena cīvarena vippavāsāya. Chārattaparamaṁ tena bhikkhunā tena cīvarena vippavasitabbaṁ. Tato ce uttari vippavaseyya, aññatra bhikkhusammutiyā, nissaggiyaṁ pācittiyan”ti. (29:48)
654. 2404 Upavassaṁ kho panāti vuṭṭhavassānaṁ.
2405 Kattikapuṇṇamanti kattikacātumāsinī vuccati.
2406 [364] Yāni kho pana tāni āraññakāni senāsanānīti āraññakaṁ nāma senāsanaṁ pañcadhanusatikaṁ pacchimaṁ.
2407 [365] Sāsaṅkaṁ nāma ārāme ārāmūpacāre corānaṁ niviṭṭhokāso dissati, bhuttokāso dissati, ṭhitokāso dissati, nisinnokāso dissati, nipannokāso dissati.
2408 [366] Sappaṭibhayaṁ nāma ārāme ārāmūpacāre corehi manussā hatā dissanti, viluttā dissanti, ākoṭitā dissanti.
2409 [367] Tathārūpesu bhikkhu senāsanesu viharantoti evarūpesu bhikkhu senāsanesu viharanto.
2410 Ākaṅkhamānoti icchamāno.
2411 Tiṇṇaṁ cīvarānaṁ aññataraṁ cīvaranti saṅghāṭiṁ vā uttarāsaṅgaṁ vā antaravāsakaṁ vā.
2412 Antaraghare nikkhipeyyāti samantā gocaragāme nikkhipeyya.
2413 Siyā ca tassa bhikkhuno kocideva paccayo tena cīvarena vippavāsāyāti siyā paccayo siyā karaṇīyaṁ.
2414 Chārattaparamaṁ tena bhikkhunā tena cīvarena vippavasitabbanti chārattaparamatā vippavasitabbaṁ.
2415 Aññatra bhikkhusammutiyāti ṭhapetvā bhikkhusammutiṁ.
2416 Tato ce uttari vippavaseyyāti sattame aruṇuggamane nissaggiyaṁ hoti. Nissajjitabbaṁ saṁghassa vā gaṇassa vā puggalassa vā. Evañca pana, bhikkhave, nissajjitabbaṁ…pe… idaṁ me, bhante, cīvaraṁ atirekachārattaṁ vippavutthaṁ[368], aññatra bhikkhusammutiyā, nissaggiyaṁ. Imāhaṁ saṁghassa nissajjāmīti…pe… dadeyyāti…pe… dadeyyunti…pe… āyasmato dammīti.
655. 2417 Atirekachāratte atirekasaññī vippavasati, aññatra bhikkhusammutiyā, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Atirekachāratte vematiko vippavasati, aññatra bhikkhusammutiyā, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Atirekachāratte ūnakasaññī vippavasati, aññatra bhikkhusammutiyā, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Appaccuddhaṭe paccuddhaṭasaññī…pe… avissajjite vissajjitasaññī… anaṭṭhe naṭṭhasaññī… avinaṭṭhe vinaṭṭhasaññī… adaḍḍhe daḍḍhasaññī… avilutte viluttasaññī vippavasati, aññatra bhikkhusammutiyā, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ.
2418 Nissaggiyaṁ cīvaraṁ anissajjitvā paribhuñjati, āpatti dukkaṭassa. Ūnakachāratte atirekasaññī, āpatti dukkaṭassa. Ūnakachāratte vematiko, āpatti dukkaṭassa. Ūnakachāratte ūnakasaññī, anāpatti.
656. 2419 Anāpatti— chārattaṁ vippavasati, ūnakachārattaṁ vippavasati, chārattaṁ vippavasitvā puna gāmasīmaṁ okkamitvā vasitvā pakkamati, antochārattaṁ paccuddharati, vissajjeti, nassati, vinassati, ḍayhati, acchinditvā gaṇhanti, vissāsaṁ gaṇhanti, bhikkhusammutiyā, ummattakassa, ādikammikassāti.
2420 Sāsaṅkasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ navamaṁ.