Mahāvibhaṅga
Nissaggiyakaṇḍa
Kosiyavagga
Rūpiyasaṃvohārasikkhāpada
587. 2222 Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū nānappakārakaṁ rūpiyasaṁvohāraṁ samāpajjanti. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti— “kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā nānappakārakaṁ rūpiyasaṁvohāraṁ samāpajjissanti, seyyathāpi gihī kāmabhogino”ti.
2223 Assosuṁ kho bhikkhū tesaṁ manussānaṁ ujjhāyantānaṁ khiyyantānaṁ vipācentānaṁ. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti— “kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū nānappakārakaṁ rūpiyasaṁvohāraṁ samāpajjissantī”ti.
2224 Atha kho te bhikkhū chabbaggiye bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ…pe… “saccaṁ kira tumhe, bhikkhave, nānappakārakaṁ rūpiyasaṁvohāraṁ samāpajjathā”ti? “Saccaṁ, bhagavā”ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, nānappakārakaṁ rūpiyasaṁvohāraṁ samāpajjissatha. Netaṁ, moghapurisā, appasannānaṁ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—
588. 2225 “Yo pana bhikkhu nānappakārakaṁ rūpiyasaṁvohāraṁ samāpajjeyya, nissaggiyaṁ pācittiyan”ti. (19:38)
589. 2226 Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti.
2227 Nānappakārakaṁ nāma katampi akatampi katākatampi. Kataṁ nāma sīsūpagaṁ gīvūpagaṁ hatthūpagaṁ pādūpagaṁ kaṭūpagaṁ. Akataṁ nāma ghanakataṁ vuccati. Katākataṁ nāma tadubhayaṁ.
2228 Rūpiyaṁ nāma satthuvaṇṇo kahāpaṇo, lohamāsako, dārumāsako, jatumāsako ye vohāraṁ gacchanti.
2229 Samāpajjeyyāti katena kataṁ cetāpeti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ[338]. Katena akataṁ cetāpeti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Katena katākataṁ cetāpeti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Akatena kataṁ cetāpeti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Akatena akataṁ cetāpeti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Akatena katākataṁ cetāpeti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Katākatena kataṁ cetāpeti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Katākatena akataṁ cetāpeti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Katākatena katākataṁ cetāpeti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Saṁghamajjhe nissajjitabbaṁ. Evañca pana, bhikkhave, nissajjitabbaṁ. Tena bhikkhunā saṁghaṁ upasaṅkamitvā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā vuḍḍhānaṁ bhikkhūnaṁ pāde vanditvā ukkuṭikaṁ nisīditvā añjaliṁ paggahetvā evamassa vacanīyo— “ahaṁ, bhante, nānappakārakaṁ rūpiyasaṁvohāraṁ samāpajjiṁ. Idaṁ me nissaggiyaṁ. Imāhaṁ saṁghassa nissajjāmī”ti. Nissajjitvā āpatti desetabbā. Byattena bhikkhunā paṭibalena āpatti paṭiggahetabbā. Sace tattha āgacchati ārāmiko vā upāsako vā so vattabbo— “āvuso, imaṁ jānāhī”ti. Sace so bhaṇati— “iminā kiṁ āhariyyatū”ti, na vattabbo— “imaṁ vā imaṁ vā āharā”ti. Kappiyaṁ ācikkhitabbaṁ— sappi vā telaṁ vā madhu vā phāṇitaṁ vā. Sace so tena parivattetvā kappiyaṁ āharati, rūpiyacetāpakaṁ ṭhapetvā, sabbeheva paribhuñjitabbaṁ. Evañcetaṁ labhetha, iccetaṁ kusalaṁ; no ce labhetha, so vattabbo— “āvuso, imaṁ chaḍḍehī”ti. Sace so chaḍḍeti, iccetaṁ kusalaṁ; no ce chaḍḍeti, pañcahaṅgehi samannāgato bhikkhu rūpiyachaḍḍako sammannitabbo— yo na chandāgatiṁ gaccheyya, na dosāgatiṁ gaccheyya, na mohāgatiṁ gaccheyya, na bhayāgatiṁ gaccheyya, chaḍḍitāchaḍḍitañca jāneyya. “Evañca pana, bhikkhave, sammannitabbo. Paṭhamaṁ bhikkhu yācitabbo. Yācitvā byattena bhikkhunā paṭibalena saṁgho ñāpetabbo—
590. 2230 ‘Suṇātu me, bhante, saṁgho. Yadi saṁghassa pattakallaṁ, saṁgho itthannāmaṁ bhikkhuṁ rūpiyachaḍḍakaṁ sammanneyya. Esā ñatti.
2231 Suṇātu me, bhante, saṁgho. Saṁgho itthannāmaṁ bhikkhuṁ rūpiyachaḍḍakaṁ sammannati. Yassāyasmato khamati itthannāmassa bhikkhuno rūpiyachaḍḍakassa sammuti, so tuṇhassa; yassa nakkhamati, so bhāseyya.
2232 Sammato saṁghena itthannāmo bhikkhu rūpiyachaḍḍako. Khamati saṁghassa, tasmā tuṇhī, evametaṁ dhārayāmī’”ti.
2233 Tena sammatena bhikkhunā animittaṁ katvā pātetabbaṁ. Sace nimittaṁ katvā pāteti, āpatti dukkaṭassa.
591. 2234 Rūpiye rūpiyasaññī rūpiyaṁ cetāpeti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Rūpiye vematiko rūpiyaṁ cetāpeti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Rūpiye arūpiyasaññī rūpiyaṁ cetāpeti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Arūpiye rūpiyasaññī rūpiyaṁ cetāpeti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Arūpiye vematiko rūpiyaṁ cetāpeti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Arūpiye arūpiyasaññī rūpiyaṁ cetāpeti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ.
2235 Arūpiye rūpiyasaññī, āpatti dukkaṭassa. Arūpiye vematiko, āpatti dukkaṭassa. Arūpiye arūpiyasaññī, anāpatti.
592. 2236 Anāpatti— ummattakassa, ādikammikassāti.
2237 Rūpiyasaṁvohārasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ navamaṁ.
- pācittiyaṁ: nissaggiyaṁ hoti (syā1-3) (Word Variant) ↩