Mahāvibhaṅga
Nissaggiyakaṇḍa
Kosiyavagga
Rūpiyasikkhāpada
582. 2203 [332] Tena samayena buddho bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā upanando sakyaputto aññatarassa kulassa kulūpako hoti niccabhattiko. Yaṁ tasmiṁ kule uppajjati khādanīyaṁ vā bhojanīyaṁ vā tato āyasmato upanandassa sakyaputtassa paṭiviso[333] ṭhapiyyati. Tena kho pana samayena sāyaṁ tasmiṁ kule maṁsaṁ uppannaṁ hoti. Tato āyasmato upanandassa sakyaputtassa paṭiviso ṭhapito hoti. Tassa kulassa dārako rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya rodati— “maṁsaṁ me dethā”ti. Atha kho so puriso pajāpatiṁ etadavoca— “ayyassa paṭivisaṁ dārakassa dehi. Aññaṁ cetāpetvā ayyassa dassāmā”ti.
2204 Atha kho āyasmā upanando sakyaputto pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaraṁ ādāya yena taṁ kulaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho so puriso yenāyasmā upanando sakyaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ upanandaṁ sakyaputtaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so puriso āyasmantaṁ upanandaṁ sakyaputtaṁ etadavoca— “hiyyo kho, bhante, sāyaṁ maṁsaṁ uppannaṁ ahosi. Tato ayyassa paṭiviso ṭhapito. Ayaṁ, bhante, dārako rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya rodati— ‘maṁsaṁ me dethā’ti. Ayyassa paṭiviso dārakassa dinno. Kahāpaṇena, bhante, kiṁ āhariyyatū”ti? “Pariccatto me, āvuso, kahāpaṇo”ti? “Āma, bhante, pariccatto”ti. “Taññeva me, āvuso, kahāpaṇaṁ dehī”ti.
2205 Atha kho so puriso āyasmato upanandassa sakyaputtassa kahāpaṇaṁ datvā ujjhāyati khiyyati vipāceti— “Yatheva mayaṁ rūpiyaṁ paṭiggaṇhāma evamevime samaṇā sakyaputtiyā rūpiyaṁ paṭiggaṇhantī”ti. Assosuṁ kho bhikkhū tassa purisassa ujjhāyantassa khiyyantassa vipācentassa. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti— “kathañhi nāma āyasmā upanando sakyaputto rūpiyaṁ paṭiggahessatī”ti.
2206 Atha kho te bhikkhū āyasmantaṁ upanandaṁ sakyaputtaṁ anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ…pe… “saccaṁ kira tvaṁ, upananda, rūpiyaṁ paṭiggahesī”ti? “Saccaṁ, bhagavā”ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tvaṁ, moghapurisa, rūpiyaṁ paṭiggahessasi. Netaṁ, moghapurisa, appasannānaṁ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha— [334]
583. 2207 “Yo pana bhikkhu jātarūparajataṁ uggaṇheyya vā uggaṇhāpeyya vā upanikkhittaṁ vā sādiyeyya, nissaggiyaṁ pācittiyan”ti. (18:37)
584. 2208 Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti.
2209 Jātarūpaṁ nāma satthuvaṇṇo vuccati.
2210 Rajataṁ nāma kahāpaṇo lohamāsako dārumāsako jatumāsako ye vohāraṁ gacchanti.
2211 Uggaṇheyyāti sayaṁ gaṇhāti nissaggiyaṁ pācittiyaṁ[335].
2212 Uggaṇhāpeyyāti aññaṁ gāhāpeti nissaggiyaṁ pācittiyaṁ[336].
2213 Upanikkhittaṁ vā sādiyeyyāti idaṁ ayyassa hotūti upanikkhittaṁ sādiyati, nissaggiyaṁ hoti. Saṁghamajjhe nissajjitabbaṁ. Evañca pana, bhikkhave, nissajjitabbaṁ— tena bhikkhunā saṁghaṁ upasaṅkamitvā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā vuḍḍhānaṁ bhikkhūnaṁ pāde vanditvā ukkuṭikaṁ nisīditvā añjaliṁ paggahetvā evamassa vacanīyo— “ahaṁ, bhante, rūpiyaṁ paṭiggahesiṁ. Idaṁ me nissaggiyaṁ. Imāhaṁ saṁghassa nissajjāmī”ti. Nissajjitvā āpatti desetabbā. Byattena bhikkhunā paṭibalena āpatti paṭiggahetabbā. Sace tattha āgacchati ārāmiko vā upāsako vā so vattabbo— “āvuso, imaṁ jānāhī”ti. Sace so bhaṇati— “iminā kiṁ āhariyyatū”ti, na vattabbo— “imaṁ vā imaṁ vā āharā”ti. Kappiyaṁ ācikkhitabbaṁ— sappi vā telaṁ vā madhu vā phāṇitaṁ vā. Sace so tena parivattetvā kappiyaṁ āharati rūpiyappaṭiggāhakaṁ ṭhapetvā sabbeheva paribhuñjitabbaṁ. Evañcetaṁ labhetha, iccetaṁ kusalaṁ; no ce labhetha, so vattabbo— “āvuso, imaṁ chaḍḍehī”ti. Sace so chaḍḍeti, iccetaṁ kusalaṁ; no ce chaḍḍeti, pañcahaṅgehi samannāgato bhikkhu rūpiyachaḍḍako sammannitabbo— yo na chandāgatiṁ gaccheyya, na dosāgatiṁ gaccheyya, na mohāgatiṁ gaccheyya, na bhayāgatiṁ gaccheyya, chaḍḍitāchaḍḍitañca jāneyya. “Evañca pana, bhikkhave, sammannitabbo. Paṭhamaṁ bhikkhu yācitabbo. Yācitvā byattena bhikkhunā paṭibalena saṁgho ñāpetabbo—
585. 2214 ‘Suṇātu me, bhante, saṁgho. Yadi saṁghassa pattakallaṁ, saṁgho itthannāmaṁ bhikkhuṁ rūpiyachaḍḍakaṁ sammanneyya. Esā ñatti.
2215 Suṇātu me, bhante, saṁgho. Saṁgho itthannāmaṁ bhikkhuṁ rūpiyachaḍḍakaṁ sammannati. Yassāyasmato khamati itthannāmassa bhikkhuno rūpiyachaḍḍakassa sammuti, so tuṇhassa; yassa nakkhamati, so bhāseyya.
2216 Sammato saṁghena itthannāmo bhikkhu rūpiyachaḍḍako. Khamati saṁghassa, tasmā tuṇhī, evametaṁ dhārayāmī’”ti.
2217 Tena sammatena bhikkhunā animittaṁ katvā pātetabbaṁ. Sace nimittaṁ katvā pāteti, āpatti dukkaṭassa.
586. 2218 Rūpiye rūpiyasaññī rūpiyaṁ paṭiggaṇhāti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Rūpiye vematiko rūpiyaṁ paṭiggaṇhāti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Rūpiye arūpiyasaññī rūpiyaṁ paṭiggaṇhāti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ.
2219 Arūpiye rūpiyasaññī, āpatti dukkaṭassa. Arūpiye vematiko, āpatti dukkaṭassa. Arūpiye arūpiyasaññī, anāpatti.
2220 Anāpatti— ajjhārāme vā ajjhāvasathe vā uggahetvā vā uggahāpetvā vā nikkhipati— yassa bhavissati so harissatīti, ummattakassa, ādikammikassāti.
2221 Rūpiyasikkhāpadaṁ[337] niṭṭhitaṁ aṭṭhamaṁ.
- 4V.449/1 (Cross Reference) ↩
- paṭiviso: paṭiviṁso (sī) (Word Variant) ↩
- paṭiggahesī"ti: paṭiggaṇhāsīti (syā1-3) (Word Variant) ↩
- pācittiyaṁ: nissaggiyaṁ hoti (syā1-3) (Word Variant) ↩
- pācittiyaṁ: nissaggiyaṁ hoti (syā1-3) (Word Variant) ↩
- Rūpiyasikkhāpadaṁ: jātarūpasikkhāpada (kaṅkhāvitaraṇī) (Word Variant) ↩