Mahāvibhaṅga
Nissaggiyakaṇḍa
Cīvaravagga
Dutiyaupakkhaṭasikkhāpada
532. 2041 Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññataro puriso aññataraṁ purisaṁ etadavoca— “ayyaṁ upanandaṁ cīvarena acchādessāmī”ti. Sopi evamāha— “ahampi ayyaṁ upanandaṁ cīvarena acchādessāmī”ti. Assosi kho aññataro piṇḍacāriko bhikkhu tesaṁ purisānaṁ imaṁ kathāsallāpaṁ. Atha kho so bhikkhu yenāyasmā upanando sakyaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ upanandaṁ sakyaputtaṁ etadavoca— “mahāpuññosi tvaṁ, āvuso upananda. Amukasmiṁ okāse aññataro puriso aññataraṁ purisaṁ etadavoca— ‘ayyaṁ upanandaṁ cīvarena acchādessāmī’ti. Sopi evamāha— ‘ahampi ayyaṁ upanandaṁ cīvarena acchādessāmī’”ti. “Atthāvuso, maṁ te upaṭṭhākā”ti. [312]
2042 Atha kho āyasmā upanando sakyaputto yena te purisā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te purise etadavoca— “saccaṁ kira maṁ tumhe, āvuso, cīvarehi acchādetukāmātthā”ti? “Api nayya, evaṁ hoti— ‘ayyaṁ upanandaṁ cīvarehi acchādessāmā’”ti. “Sace kho maṁ tumhe, āvuso, cīvarehi acchādetukāmāttha, evarūpena cīvarena acchādetha, kyāhaṁ tehi acchannopi karissāmi, yānāhaṁ na paribhuñjissāmī”ti. Atha kho te purisā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti— “mahicchā ime samaṇā sakyaputtiyā asantuṭṭhā. Nayime sukarā cīvarehi acchādetuṁ. Kathañhi nāma ayyo upanando amhehi pubbe appavārito upasaṅkamitvā cīvare vikappaṁ āpajjissatī”ti.
2043 Assosuṁ kho bhikkhū tesaṁ purisānaṁ ujjhāyantānaṁ khiyyantānaṁ vipācentānaṁ. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti— “kathañhi nāma āyasmā upanando sakyaputto pubbe appavārito gahapatike upasaṅkamitvā cīvare vikappaṁ āpajjissatī”ti.
2044 Atha kho te bhikkhū āyasmantaṁ upanandaṁ sakyaputtaṁ anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ…pe… “saccaṁ kira tvaṁ, upananda, pubbe appavārito gahapatike upasaṅkamitvā cīvare vikappaṁ āpajjasī”ti? “Saccaṁ, bhagavā”ti. “Ñātakā te, upananda, aññātakā”ti? “Aññātakā, bhagavā”ti. “Aññātako, moghapurisa, aññātakānaṁ na jānāti patirūpaṁ vā appatirūpaṁ vā santaṁ vā asantaṁ vā. Tattha nāma tvaṁ, moghapurisa, pubbe appavārito aññātake gahapatike upasaṅkamitvā cīvare vikappaṁ āpajjissasi. Netaṁ, moghapurisa, appasannānaṁ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—
533. 2045 “Bhikkhuṁ paneva uddissa ubhinnaṁ aññātakānaṁ gahapatīnaṁ vā gahapatānīnaṁ vā paccekacīvaracetāpannāni upakkhaṭāni[313] honti— ‘imehi mayaṁ paccekacīvaracetāpannehi paccekacīvarāni cetāpetvā itthannāmaṁ bhikkhuṁ cīvarehi acchādessāmā’ti; tatra ce so bhikkhu pubbe appavārito upasaṅkamitvā cīvare vikappaṁ āpajjeyya— ‘sādhu vata maṁ āyasmanto imehi paccekacīvaracetāpannehi evarūpaṁ vā evarūpaṁ vā cīvaraṁ cetāpetvā acchādetha, ubhova santā ekenā’ti, kalyāṇakamyataṁ upādāya, nissaggiyaṁ pācittiyan”ti. (9:28)
534. 2046 Bhikkhuṁ paneva uddissāti bhikkhussatthāya, bhikkhuṁ ārammaṇaṁ karitvā, bhikkhuṁ acchādetukāmā.
2047 Ubhinnanti dvinnaṁ.
2048 Aññātakā nāma mātito vā pitito vā yāva sattamā pitāmahayugā asambaddhā.
2049 Gahapatī nāma ye keci agāraṁ ajjhāvasanti.
2050 Gahapatāniyo nāma yā kāci agāraṁ ajjhāvasanti.
2051 Cīvaracetāpannāni nāma hiraññā vā suvaṇṇā vā muttā vā maṇī vā pavāḷā vā phalikā vā paṭakā vā suttā vā kappāsā vā.
2052 Imehi paccekacīvaracetāpannehīti paccupaṭṭhitehi.
2053 Cetāpetvāti parivattetvā.
2054 Acchādessāmāti dassāma.
2055 Tatra ce so bhikkhūti yaṁ bhikkhuṁ uddissa cīvaracetāpannāni upakkhaṭāni honti so bhikkhu.
2056 Pubbe appavāritoti pubbe avutto hoti— “kīdisena te, bhante, cīvarena attho, kīdisaṁ te cīvaraṁ cetāpemā”ti.
2057 Upasaṅkamitvāti gharaṁ gantvā yattha katthaci upasaṅkamitvā.
2058 Cīvare vikappaṁ āpajjeyyāti āyataṁ vā hotu vitthataṁ vā appitaṁ vā saṇhaṁ vā.
2059 Imehi paccekacīvaracetāpannehīti paccupaṭṭhitehi.
2060 Evarūpaṁ vā evarūpaṁ vāti āyataṁ vā vitthataṁ vā appitaṁ vā saṇhaṁ vā.
2061 Cetāpetvāti parivattetvā.
2062 Acchādethāti dajjetha.
2063 Ubhova santā ekenāti dvepi janā ekena.
2064 Kalyāṇakamyataṁ upādāyāti sādhatthiko mahagghatthiko.
2065 Tassa vacanena āyataṁ vā vitthataṁ vā appitaṁ vā saṇhaṁ vā cetāpenti, payoge dukkaṭaṁ. Paṭilābhena nissaggiyaṁ hoti. Nissajjitabbaṁ saṁghassa vā gaṇassa vā puggalassa vā. Evañca pana, bhikkhave, nissajjitabbaṁ…pe… “idaṁ me, bhante, cīvaraṁ pubbe appavārito aññātake gahapatike upasaṅkamitvā cīvare vikappaṁ āpannaṁ nissaggiyaṁ. Imāhaṁ saṁghassa nissajjāmī”ti…pe… dadeyyāti…pe… dadeyyunti…pe… āyasmato dammīti.
535. 2066 Aññātake aññātakasaññī pubbe appavārito gahapatike upasaṅkamitvā cīvare vikappaṁ āpajjati, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Aññātake vematiko pubbe appavārito gahapatike upasaṅkamitvā cīvare vikappaṁ āpajjati, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Aññātake ñātakasaññī pubbe appavārito gahapatike upasaṅkamitvā cīvare vikappaṁ āpajjati, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ.
2067 Ñātake aññātakasaññī, āpatti dukkaṭassa. Ñātake vematiko, āpatti dukkaṭassa. Ñātake ñātakasaññī, anāpatti.
536. 2068 Anāpatti— ñātakānaṁ, pavāritānaṁ, aññassatthāya, attano dhanena, mahagghaṁ cetāpetukāmānaṁ appagghaṁ cetāpeti, ummattakassa, ādikammikassāti.
2069 Dutiyaupakkhaṭasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ navamaṁ.