1.2.9 Dutiyaduṭṭhadosasikkhāpada

Mahāvibhaṅga

Saṃghādisesakaṇḍa

Dutiyaduṭṭhadosasikkhāpada

391. 1626 ^[249] Tena samayena buddho bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena mettiyabhūmajakā bhikkhū gijjhakūṭā pabbatā orohantā addasaṁsu chagalakaṁ^[250] ajikāya vippaṭipajjantaṁ. Disvāna evamāhaṁsu— “handa mayaṁ, āvuso, imaṁ chagalakaṁ dabbaṁ mallaputtaṁ nāma karoma. Imaṁ ajikaṁ mettiyaṁ nāma bhikkhuniṁ karoma. Evaṁ mayaṁ voharissāma. Pubbe mayaṁ, āvuso, dabbaṁ mallaputtaṁ sutena avocumhā. Idāni pana amhehi sāmaṁ diṭṭho mettiyāya bhikkhuniyā vippaṭipajjanto”ti. Te taṁ chagalakaṁ dabbaṁ mallaputtaṁ nāma akaṁsu. Taṁ ajikaṁ mettiyaṁ nāma bhikkhuniṁ akaṁsu. Te bhikkhūnaṁ ārocesuṁ— “pubbe mayaṁ, āvuso, dabbaṁ mallaputtaṁ sutena avocumhā. Idāni pana amhehi sāmaṁ diṭṭho mettiyāya bhikkhuniyā vippaṭipajjanto”ti. Bhikkhū evamāhaṁsu— “māvuso, evaṁ avacuttha. Nāyasmā dabbo mallaputto evaṁ karissatī”ti.

1627 Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ. Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe bhikkhusaṁghaṁ sannipātāpetvā āyasmantaṁ dabbaṁ mallaputtaṁ paṭipucchi— “sarasi tvaṁ, dabba, evarūpaṁ kattā yathayime bhikkhū āhaṁsū”ti? “Yathā maṁ, bhante, bhagavā jānātī”ti. Dutiyampi kho bhagavā…pe… tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṁ dabbaṁ mallaputtaṁ etadavoca— “sarasi tvaṁ, dabba, evarūpaṁ kattā yathayime bhikkhū āhaṁsū”ti? “Yathā maṁ, bhante, bhagavā jānātī”ti. “Na kho, dabba, dabbā evaṁ nibbeṭhenti. Sace tayā kataṁ katanti vadehi, sace tayā akataṁ akatanti vadehī”ti. “Yato ahaṁ, bhante, jāto nābhijānāmi supinantenapi methunadhammaṁ paṭisevitā, pageva jāgaro”ti. Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi— “tena hi, bhikkhave, ime bhikkhū anuyuñjathā”ti. Idaṁ vatvā bhagavā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi.

1628 Atha kho te bhikkhū mettiyabhūmajake bhikkhū anuyuñjiṁsu. Te bhikkhūhi anuyuñjīyamānā bhikkhūnaṁ etamatthaṁ ārocesuṁ— “kiṁ pana tumhe, āvuso, āyasmantaṁ dabbaṁ mallaputtaṁ aññabhāgiyassa adhikaraṇassa kiñci desaṁ lesamattaṁ upādāya pārājikena dhammena anuddhaṁsethā”ti? “Evamāvuso”ti. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti— “kathañhi nāma mettiyabhūmajakā bhikkhū āyasmantaṁ dabbaṁ mallaputtaṁ aññabhāgiyassa adhikaraṇassa kiñci desaṁ lesamattaṁ upādāya pārājikena dhammena anuddhaṁsessantī”ti.

1629 Atha kho te bhikkhū mettiyabhūmajake bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ…pe… “saccaṁ kira tumhe, bhikkhave, dabbaṁ mallaputtaṁ aññabhāgiyassa adhikaraṇassa kiñci desaṁ lesamattaṁ upādāya pārājikena dhammena anuddhaṁsethā”ti? “Saccaṁ, bhagavā”ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… “kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, dabbaṁ mallaputtaṁ aññabhāgiyassa adhikaraṇassa kiñci desaṁ lesamattaṁ upādāya pārājikena dhammena anuddhaṁsessatha. Netaṁ, moghapurisā, appasannānaṁ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

392. 1630 “Yo pana bhikkhu bhikkhuṁ duṭṭho doso appatīto aññabhāgiyassa adhikaraṇassa kiñci desaṁ lesamattaṁ upādāya pārājikena dhammena anuddhaṁseyya— ‘appeva nāma naṁ imamhā brahmacariyā cāveyyan’ti. Tato aparena samayena samanuggāhīyamāno vā asamanuggāhīyamāno vā aññabhāgiyañceva taṁ adhikaraṇaṁ hoti koci deso lesamatto upādinno, bhikkhu ca dosaṁ patiṭṭhāti, saṁghādiseso”ti. (9:13)

393. 1631 Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti.

1632 Bhikkhunti aññaṁ bhikkhuṁ.

1633 Duṭṭho dosoti kupito anattamano anabhiraddho āhatacitto khilajāto.

1634 Appatītoti tena ca kopena, tena ca dosena, tāya ca anattamanatāya, tāya ca anabhiraddhiyā appatīto hoti.

1635 Aññabhāgiyassa adhikaraṇassāti āpattaññabhāgiyaṁ vā hoti adhikaraṇaññabhāgiyaṁ vā. Kathaṁ adhikaraṇaṁ adhikaraṇassa aññabhāgiyaṁ? Vivādādhikaraṇaṁ anuvādādhikaraṇassa āpattādhikaraṇassa kiccādhikaraṇassa aññabhāgiyaṁ. Anuvādādhikaraṇaṁ āpattādhikaraṇassa kiccādhikaraṇassa vivādādhikaraṇassa aññabhāgiyaṁ. Āpattādhikaraṇaṁ kiccādhikaraṇassa vivādādhikaraṇassa anuvādādhikaraṇassa aññabhāgiyaṁ. Kiccādhikaraṇaṁ vivādādhikaraṇassa anuvādādhikaraṇassa āpattādhikaraṇassa aññabhāgiyaṁ. Evaṁ adhikaraṇaṁ adhikaraṇassa aññabhāgiyaṁ.

1636 Kathaṁ adhikaraṇaṁ adhikaraṇassa tabbhāgiyaṁ? Vivādādhikaraṇaṁ vivādādhikaraṇassa tabbhāgiyaṁ. Anuvādādhikaraṇaṁ anuvādādhikaraṇassa tabbhāgiyaṁ. Āpattādhikaraṇaṁ āpattādhikaraṇassa siyā tabbhāgiyaṁ siyā aññabhāgiyaṁ.

1637 Kathaṁ āpattādhikaraṇaṁ āpattādhikaraṇassa aññabhāgiyaṁ? Methunadhammapārājikāpatti adinnādānapārājikāpattiyā manussaviggahapārājikāpattiyā uttarimanussadhammapārājikāpattiyā aññabhāgiyā. Adinnādānapārājikāpatti manussaviggahapārājikāpattiyā uttarimanussadhammapārājikāpattiyā methunadhammapārājikāpattiyā aññabhāgiyā. Manussaviggahapārājikāpatti uttarimanussadhammapārājikāpattiyā methunadhammapārājikāpattiyā adinnādānapārājikāpattiyā aññabhāgiyā. Uttarimanussadhammapārājikāpatti methunadhammapārājikāpattiyā adinnādānapārājikāpattiyā manussaviggahapārājikāpattiyā aññabhāgiyā. Evaṁ āpattādhikaraṇaṁ āpattādhikaraṇassa aññabhāgiyaṁ.

1638 Kathaṁ āpattādhikaraṇaṁ āpattādhikaraṇassa tabbhāgiyaṁ? Methunadhammapārājikāpatti methunadhammapārājikāpattiyā tabbhāgiyā. Adinnādānapārājikāpatti adinnādānapārājikāpattiyā tabbhāgiyā. Manussaviggahapārājikāpatti manussaviggahapārājikāpattiyā tabbhāgiyā. Uttarimanussadhammapārājikāpatti uttarimanussadhammapārājikāpattiyā tabbhāgiyā. Evaṁ āpattādhikaraṇaṁ āpattādhikaraṇassa tabbhāgiyaṁ.

1639 Kiccādhikaraṇaṁ kiccādhikaraṇassa tabbhāgiyaṁ. Evaṁ adhikaraṇaṁ adhikaraṇassa tabbhāgiyaṁ.

394. 1640 Kiñci desaṁ lesamattaṁ upādāyāti leso nāma dasa lesā— jātileso, nāmaleso, gottaleso, liṅgaleso, āpattileso, pattaleso, cīvaraleso, upajjhāyaleso, ācariyaleso, senāsanaleso.

395. 1641 Jātileso nāma khattiyo diṭṭho^[251] hoti pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpajjanto. Aññaṁ khattiyaṁ passitvā codeti— “khattiyo mayā diṭṭho. Pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpannosi, assamaṇosi, asakyaputtiyosi, natthi tayā saddhiṁ uposatho vā pavāraṇā vā saṁghakammaṁ vā”ti, āpatti vācāya, vācāya saṁghādisesassa.

1642 Brāhmaṇo diṭṭho hoti…pe… vesso diṭṭho hoti…pe… suddo diṭṭho hoti pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpajjanto. Aññaṁ suddaṁ passitvā codeti— “suddo mayā diṭṭho. Pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpannosi, assamaṇosi, asakyaputtiyosi…pe… āpatti vācāya, vācāya saṁghādisesassa.

396. 1643 Nāmaleso nāma buddharakkhito diṭṭho hoti…pe… dhammarakkhito diṭṭho hoti…pe… saṁgharakkhito diṭṭho hoti pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpajjanto. Aññaṁ saṁgharakkhitaṁ passitvā codeti— “saṁgharakkhito mayā diṭṭho. Pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpannosi, assamaṇosi, asakyaputtiyosi…pe… āpatti vācāya, vācāya saṁghādisesassa.

397. 1644 Gottaleso nāma gotamo diṭṭho hoti…pe… moggallāno diṭṭho hoti…pe… kaccāyano diṭṭho hoti…pe… vāsiṭṭho diṭṭho hoti pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpajjanto. Aññaṁ vāsiṭṭhaṁ passitvā codeti— “vāsiṭṭho mayā diṭṭho. Pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpannosi, assamaṇosi, asakyaputtiyosi …pe… āpatti vācāya, vācāya saṁghādisesassa.

398. 1645 Liṅgaleso nāma dīgho diṭṭho hoti…pe… rasso diṭṭho hoti…pe… kaṇho diṭṭho hoti…pe… odāto diṭṭho hoti pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpajjanto. Aññaṁ odātaṁ passitvā codeti— “odāto mayā diṭṭho. Pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpannosi, assamaṇosi, asakyaputtiyosi…pe… āpatti vācāya, vācāya saṁghādisesassa.

399. 1646 Āpattileso nāma lahukaṁ āpattiṁ āpajjanto diṭṭho hoti. Tañce pārājikena codeti— “assamaṇosi, asakyaputtiyosi…pe… āpatti vācāya, vācāya saṁghādisesassa.

400. 1647 Pattaleso nāma lohapattadharo diṭṭho hoti…pe… sāṭakapattadharo diṭṭho hoti…pe… sumbhakapattadharo diṭṭho hoti pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpajjanto. Aññaṁ sumbhakapattadharaṁ passitvā codeti— “sumbhakapattadharo mayā diṭṭho. Pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpannosi, assamaṇosi, asakyaputtiyosi…pe… āpatti vācāya, vācāya saṁghādisesassa.

401. 1648 Cīvaraleso nāma paṁsukūliko diṭṭho hoti…pe… gahapaticīvaradharo diṭṭho hoti pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpajjanto. Aññaṁ gahapaticīvaradharaṁ passitvā codeti— “gahapaticīvaradharo mayā diṭṭho. Pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpannosi, assamaṇosi, asakyaputtiyosi…pe… āpatti vācāya, vācāya saṁghādisesassa.

402. 1649 Upajjhāyaleso nāma itthannāmassa saddhivihāriko diṭṭho hoti pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpajjanto. Aññaṁ itthannāmassa saddhivihārikaṁ passitvā codeti— “itthannāmassa saddhivihāriko mayā diṭṭho. Pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpannosi, assamaṇosi, asakyaputtiyosi…pe… āpatti vācāya, vācāya saṁghādisesassa.

403. 1650 Ācariyaleso nāma itthannāmassa antevāsiko diṭṭho hoti pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpajjanto. Aññaṁ itthannāmassa antevāsikaṁ passitvā codeti— “itthannāmassa antevāsiko mayā diṭṭho. Pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpannosi, assamaṇosi, asakyaputtiyosi…pe… āpatti vācāya, vācāya saṁghādisesassa.

404. 1651 Senāsanaleso nāma itthannāmasenāsanavāsiko diṭṭho hoti pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpajjanto. Aññaṁ itthannāmasenāsanavāsikaṁ passitvā codeti— “itthannāmasenāsanavāsiko mayā diṭṭho. Pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpannosi, assamaṇosi, asakyaputtiyosi, natthi tayā saddhiṁ uposatho vā pavāraṇā vā saṁghakammaṁ vā”ti, āpatti vācāya, vācāya saṁghādisesassa.

405. 1652 Pārājikena dhammenāti catunnaṁ aññatarena.

1653 Anuddhaṁseyyāti codeti vā codāpeti vā.

1654 Appeva nāma naṁ imamhā brahmacariyā cāveyyanti bhikkhubhāvā cāveyyaṁ, samaṇadhammā cāveyyaṁ, sīlakkhandhā cāveyyaṁ, tapoguṇā cāveyyaṁ.

1655 Tato aparena samayenāti yasmiṁ khaṇe anuddhaṁsito hoti, taṁ khaṇaṁ taṁ layaṁ taṁ muhuttaṁ vītivatte.

1656 Samanuggāhīyamānoti yena vatthunā anuddhaṁsito hoti tasmiṁ vatthusmiṁ samanuggāhīyamāno.

1657 Asamanuggāhīyamānoti na kenaci vuccamāno.

1658 Adhikaraṇaṁ nāma cattāri adhikaraṇāni— vivādādhikaraṇaṁ, anuvādādhikaraṇaṁ, āpattādhikaraṇaṁ, kiccādhikaraṇaṁ.

1659 Koci deso lesamatto upādinnoti tesaṁ lesānaṁ^[252] aññataro leso upādinno hoti.

1660 Bhikkhu ca dosaṁ patiṭṭhātīti tucchakaṁ mayā bhaṇitaṁ, musā mayā bhaṇitaṁ, abhūtaṁ mayā bhaṇitaṁ, ajānantena mayā bhaṇitaṁ.

1661 Saṁghādisesoti…pe… tenapi vuccati “saṁghādiseso”ti.

406. 1662 Bhikkhu saṁghādisesaṁ ajjhāpajjanto diṭṭho hoti, saṁghādisese saṁghādisesadiṭṭhi hoti. Tañce pārājikena codeti— “assamaṇosi, asakyaputtiyosi, natthi tayā saddhiṁ uposatho vā pavāraṇā vā saṁghakammaṁ vā”ti, evampi āpattaññabhāgiyaṁ hoti leso ca upādinno, āpatti vācāya, vācāya saṁghādisesassa.

1663 Bhikkhu saṁghādisesaṁ ajjhāpajjanto diṭṭho hoti, saṁghādisese thullaccayadiṭṭhi hoti…pe… pācittiyadiṭṭhi hoti… pāṭidesanīyadiṭṭhi hoti… dukkaṭadiṭṭhi hoti… dubbhāsitadiṭṭhi hoti. Tañce pārājikena codeti— “assamaṇosi…pe… evampi āpattaññabhāgiyaṁ hoti leso ca upādinno, āpatti vācāya, vācāya saṁghādisesassa.

1664 Bhikkhu thullaccayaṁ ajjhāpajjanto diṭṭho hoti thullaccaye thullaccayadiṭṭhi hoti…pe… thullaccaye pācittiyadiṭṭhi hoti… pāṭidesanīyadiṭṭhi hoti… dukkaṭadiṭṭhi hoti… dubbhāsitadiṭṭhi hoti… saṁghādisesadiṭṭhi hoti. Tañce pārājikena codeti— “assamaṇosi…pe… evampi āpattaññabhāgiyaṁ hoti leso ca upādinno, āpatti vācāya, vācāya saṁghādisesassa.

1665 Bhikkhu pācittiyaṁ…pe… pāṭidesanīyaṁ… dukkaṭaṁ… dubbhāsitaṁ ajjhāpajjanto diṭṭho hoti, dubbhāsite dubbhāsitadiṭṭhi hoti…pe… dubbhāsite saṁghādisesadiṭṭhi hoti… thullaccayadiṭṭhi hoti… pācittiyadiṭṭhi hoti… pāṭidesanīyadiṭṭhi hoti… dukkaṭadiṭṭhi hoti. Tañce pārājikena codeti— “assamaṇosi, asakyaputtiyosi, natthi tayā saddhiṁ uposatho vā pavāraṇā vā saṁghakammaṁ vā”ti, evampi āpattaññabhāgiyaṁ hoti leso ca upādinno, āpatti vācāya, vācāya saṁghādisesassa.

1666 Ekekaṁ mūlaṁ kātuna cakkaṁ bandhitabbaṁ.

407. 1667 Bhikkhu saṁghādisesaṁ ajjhāpajjanto diṭṭho hoti saṁghādisese saṁghādisesadiṭṭhi hoti. Tañce pārājikena codāpeti— “assamaṇosi…pe… evampi āpattaññabhāgiyaṁ hoti leso ca upādinno, āpatti vācāya, vācāya saṁghādisesassa.

1668 Bhikkhu saṁghādisesaṁ ajjhāpajjanto diṭṭho hoti, saṁghādisese thullaccayadiṭṭhi hoti…pe… pācittiyadiṭṭhi hoti… pāṭidesanīyadiṭṭhi hoti… dukkaṭadiṭṭhi hoti… dubbhāsitadiṭṭhi hoti. Tañce pārājikena codāpeti— “assamaṇosi…pe… evampi āpattaññabhāgiyaṁ hoti leso ca upādinno, āpatti vācāya, vācāya saṁghādisesassa.

1669 Bhikkhu thullaccayaṁ ajjhāpajjanto diṭṭho hoti thullaccaye thullaccayadiṭṭhi hoti…pe… thullaccaye pācittiyadiṭṭhi hoti… pāṭidesanīyadiṭṭhi hoti… dukkaṭadiṭṭhi hoti… dubbhāsitadiṭṭhi hoti… saṁghādisesadiṭṭhi hoti. Tañce pārājikena codāpeti— “assamaṇosi…pe… evampi āpattaññabhāgiyaṁ hoti leso ca upādinno, āpatti vācāya, vācāya saṁghādisesassa.

1670 Bhikkhu pācittiyaṁ…pe… pāṭidesanīyaṁ… dukkaṭaṁ… dubbhāsitaṁ ajjhāpajjanto diṭṭho hoti dubbhāsite dubbhāsitadiṭṭhi hoti…pe… dubbhāsite saṁghādisesadiṭṭhi hoti… thullaccayadiṭṭhi hoti… pācittiyadiṭṭhi hoti… pāṭidesanīyadiṭṭhi hoti… dukkaṭadiṭṭhi hoti. Tañce pārājikena codāpeti— “assamaṇosi, asakyaputtiyosi, natthi tayā saddhiṁ uposatho vā pavāraṇā vā saṁghakammaṁ vā”ti, evampi āpattaññabhāgiyaṁ hoti leso ca upādinno, āpatti vācāya, vācāya saṁghādisesassa.

408. 1671 Anāpatti— tathāsaññī codeti vā codāpeti vā, ummattakassa, ādikammikassāti.

1672 (Aññabhāgiya) Kiñcilesasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ navamaṁ.