Mahāvibhaṅga
Saṃghādisesakaṇḍa
Vihārakārasikkhāpada
365. 1512 Tena samayena buddho bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme. Tena kho pana samayena āyasmato channassa upaṭṭhāko gahapati āyasmantaṁ channaṁ etadavoca— “vihāravatthuṁ, bhante, jānāhi ayyassa vihāraṁ kārāpessāmī”ti. Atha kho āyasmā channo vihāravatthuṁ sodhento aññataraṁ cetiyarukkhaṁ chedāpesi gāmapūjitaṁ nigamapūjitaṁ nagarapūjitaṁ janapadapūjitaṁ raṭṭhapūjitaṁ. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti— “kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā cetiyarukkhaṁ chedāpessanti gāmapūjitaṁ nigamapūjitaṁ nagarapūjitaṁ janapadapūjitaṁ raṭṭhapūjitaṁ. Ekindriyaṁ samaṇā sakyaputtiyā jīvaṁ viheṭhentī[234]”ti.
1513 Assosuṁ kho bhikkhū tesaṁ manussānaṁ ujjhāyantānaṁ khiyyantānaṁ vipācentānaṁ. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti— “kathañhi nāma āyasmā channo cetiyarukkhaṁ chedāpessati gāmapūjitaṁ…pe… raṭṭhapūjitan”ti.
1514 Atha kho te bhikkhū āyasmantaṁ channaṁ anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ…pe… “saccaṁ kira tvaṁ, channa, cetiyarukkhaṁ chedāpesi gāmapūjitaṁ…pe… raṭṭhapūjitan”ti? “Saccaṁ, bhagavā”ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tvaṁ, moghapurisa, cetiyarukkhaṁ chedāpessasi gāmapūjitaṁ nigamapūjitaṁ nagarapūjitaṁ janapadapūjitaṁ raṭṭhapūjitaṁ. Jīvasaññino hi, moghapurisa, manussā rukkhasmiṁ. Netaṁ, moghapurisa, appasannānaṁ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—
366. 1515 “Mahallakaṁ pana bhikkhunā vihāraṁ kārayamānena sassāmikaṁ attuddesaṁ bhikkhū abhinetabbā vatthudesanāya. Tehi bhikkhūhi vatthu desetabbaṁ anārambhaṁ saparikkamanaṁ. Sārambhe ce bhikkhu vatthusmiṁ aparikkamane mahallakaṁ vihāraṁ kāreyya bhikkhū vā anabhineyya vatthudesanāya, saṁghādiseso”ti. (7:11)
367. 1516 Mahallako nāma vihāro sassāmiko vuccati.
1517 Vihāro nāma ullitto vā hoti avalitto vā ullittāvalitto vā.
1518 Kārayamānenāti karonto vā kārāpento vā.
1519 Sassāmikanti añño koci sāmiko hoti itthī vā puriso vā gahaṭṭho vā pabbajito vā.
1520 Attuddesanti attano atthāya.
1521 Bhikkhū abhinetabbā vatthudesanāyāti tena vihārakārakena bhikkhunā vihāravatthuṁ sodhetvā saṁghaṁ upasaṅkamitvā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā vuḍḍhānaṁ bhikkhūnaṁ pāde vanditvā ukkuṭikaṁ nisīditvā añjaliṁ paggahetvā evamassa vacanīyo— “ahaṁ, bhante, mahallakaṁ vihāraṁ kattukāmo sassāmikaṁ attuddesaṁ. Sohaṁ, bhante, saṁghaṁ vihāravatthuolokanaṁ yācāmī”ti. Dutiyampi yācitabbā. Tatiyampi yācitabbā. Sace sabbo saṁgho ussahati vihāravatthuṁ oloketuṁ sabbena saṁghena oloketabbaṁ. No ce sabbo saṁgho ussahati vihāravatthuṁ oloketuṁ, ye tattha honti bhikkhū byattā paṭibalā sārambhaṁ anārambhaṁ saparikkamanaṁ aparikkamanaṁ jānituṁ te yācitvā sammannitabbā. “Evañca pana, bhikkhave, sammannitabbā. Byattena bhikkhunā paṭibalena saṁgho ñāpetabbo—
368. 1522 ‘Suṇātu me, bhante, saṁgho. Ayaṁ itthannāmo bhikkhu mahallakaṁ vihāraṁ kattukāmo sassāmikaṁ attuddesaṁ. So saṁghaṁ vihāravatthuolokanaṁ yācati. Yadi saṁghassa pattakallaṁ, saṁgho itthannāmañca itthannāmañca bhikkhū sammanneyya itthannāmassa bhikkhuno vihāravatthuṁ oloketuṁ. Esā ñatti.
1523 Suṇātu me, bhante, saṁgho. Ayaṁ itthannāmo bhikkhu mahallakaṁ vihāraṁ kattukāmo sassāmikaṁ attuddesaṁ. So saṁghaṁ vihāravatthuolokanaṁ yācati. Saṁgho itthannāmañca itthannāmañca bhikkhū sammannati itthannāmassa bhikkhuno vihāravatthuṁ oloketuṁ. Yassāyasmato khamati itthannāmassa ca itthannāmassa ca bhikkhūnaṁ sammuti itthannāmassa bhikkhuno vihāravatthuṁ oloketuṁ, so tuṇhassa; yassa nakkhamati, so bhāseyya.
1524 Sammatā saṁghena itthannāmo ca itthannāmo ca bhikkhū itthannāmassa bhikkhuno vihāravatthuṁ oloketuṁ. Khamati saṁghassa, tasmā tuṇhī, evametaṁ dhārayāmī’”ti.
369. 1525 Tehi sammatehi bhikkhūhi tattha gantvā vihāravatthu oloketabbaṁ; sārambhaṁ anārambhaṁ saparikkamanaṁ aparikkamanaṁ jānitabbaṁ. Sace sārambhaṁ hoti aparikkamanaṁ, “māyidha karī”ti vattabbo. Sace anārambhaṁ hoti saparikkamanaṁ, saṁghassa ārocetabbaṁ— “anārambhaṁ saparikkamanan”ti. Tena vihārakārakena bhikkhunā saṁghaṁ upasaṅkamitvā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā vuḍḍhānaṁ bhikkhūnaṁ pāde vanditvā ukkuṭikaṁ nisīditvā añjaliṁ paggahetvā evamassa vacanīyo— “ahaṁ, bhante, mahallakaṁ vihāraṁ kattukāmo sassāmikaṁ attuddesaṁ. Sohaṁ, bhante, saṁghaṁ vihāravatthudesanaṁ yācāmī”ti. Dutiyampi yācitabbā. Tatiyampi yācitabbā. Byattena bhikkhunā paṭibalena saṁgho ñāpetabbo—
370. 1526 “Suṇātu me, bhante, saṁgho. Ayaṁ itthannāmo bhikkhu mahallakaṁ vihāraṁ kattukāmo sassāmikaṁ attuddesaṁ. So saṁghaṁ vihāravatthudesanaṁ yācati. Yadi saṁghassa pattakallaṁ, saṁgho itthannāmassa bhikkhuno vihāravatthuṁ deseyya. Esā ñatti.
1527 Suṇātu me, bhante, saṁgho. Ayaṁ itthannāmo bhikkhu mahallakaṁ vihāraṁ kattukāmo sassāmikaṁ attuddesaṁ. So saṁghaṁ vihāravatthudesanaṁ yācati. Saṁgho itthannāmassa bhikkhuno vihāravatthuṁ deseti. Yassāyasmato khamati itthannāmassa bhikkhuno vihāravatthussa desanā, so tuṇhassa; yassa nakkhamati, so bhāseyya.
1528 Desitaṁ saṁghena itthannāmassa bhikkhuno vihāravatthu. Khamati saṁghassa, tasmā tuṇhī, evametaṁ dhārayāmī”ti.
371. 1529 Sārambhaṁ nāma kipillikānaṁ vā āsayo hoti, upacikānaṁ vā āsayo hoti, undūrānaṁ vā…pe… ahīnaṁ vā… vicchikānaṁ vā… satapadīnaṁ vā… hatthīnaṁ vā… assānaṁ vā… sīhānaṁ vā… byagghānaṁ vā… dīpīnaṁ vā… acchānaṁ vā… taracchānaṁ vā āsayo hoti, yesaṁ kesañci tiracchānagatānaṁ pāṇānaṁ āsayo hoti, pubbaṇṇanissitaṁ vā hoti, aparaṇṇanissitaṁ vā hoti, abbhāghātanissitaṁ vā hoti, āghātananissitaṁ vā hoti, susānanissitaṁ vā hoti, uyyānanissitaṁ vā hoti, rājavatthunissitaṁ vā hoti, hatthisālānissitaṁ vā hoti, assasālānissitaṁ vā hoti, bandhanāgāranissitaṁ vā hoti, pānāgāranissitaṁ vā hoti, sūnanissitaṁ vā hoti, racchānissitaṁ vā hoti, caccaranissitaṁ vā hoti, sabhānissitaṁ vā hoti, saṁsaraṇanissitaṁ vā hoti. Etaṁ sārambhaṁ nāma.
1530 Aparikkamanaṁ nāma na sakkā hoti yathāyuttena sakaṭena anuparigantuṁ, samantā nisseṇiyā anuparigantuṁ. Etaṁ aparikkamanaṁ nāma.
1531 Anārambhaṁ nāma na kipillikānaṁ vā āsayo hoti…pe… na saṁsaraṇanissitaṁ vā hoti. Etaṁ anārambhaṁ nāma.
1532 Saparikkamanaṁ nāma sakkā hoti yathāyuttena sakaṭena anuparigantuṁ, samantā nisseṇiyā anuparigantuṁ. Etaṁ saparikkamanaṁ nāma.
1533 Mahallako nāma vihāro sassāmiko vuccati.
1534 Vihāro nāma ullitto vā hoti avalitto vā ullittāvalitto vā.
1535 Kāreyyāti karoti vā kārāpeti vā.
1536 Bhikkhū vā anabhineyya vatthudesanāyāti ñattidutiyena kammena vihāravatthuṁ na desāpetvā karoti vā kārāpeti vā, payoge dukkaṭaṁ. Ekaṁ piṇḍaṁ anāgate, āpatti thullaccayassa. Tasmiṁ piṇḍe āgate, āpatti saṁghādisesassa.
1537 Saṁghādisesoti…pe… tenapi vuccati— “saṁghādiseso”ti.
372. 1538 Bhikkhu vihāraṁ karoti adesitavatthukaṁ sārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti saṁghādisesena dvinnaṁ dukkaṭānaṁ. Bhikkhu vihāraṁ karoti adesitavatthukaṁ sārambhaṁ saparikkamanaṁ, āpatti saṁghādisesena dukkaṭassa. Bhikkhu vihāraṁ karoti adesitavatthukaṁ anārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti saṁghādisesena dukkaṭassa. Bhikkhu vihāraṁ karoti adesitavatthukaṁ anārambhaṁ saparikkamanaṁ, āpatti saṁghādisesassa.
1539 Bhikkhu vihāraṁ karoti desitavatthukaṁ sārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti dvinnaṁ dukkaṭānaṁ. Bhikkhu vihāraṁ karoti desitavatthukaṁ sārambhaṁ saparikkamanaṁ, āpatti dukkaṭassa. Bhikkhu vihāraṁ karoti desitavatthukaṁ anārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti dukkaṭassa. Bhikkhu vihāraṁ karoti desitavatthukaṁ anārambhaṁ saparikkamanaṁ, anāpatti.
373. 1540 Bhikkhu samādisati— “vihāraṁ me karothā”ti. Tassa vihāraṁ karonti adesitavatthukaṁ sārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti saṁghādisesena dvinnaṁ dukkaṭānaṁ…pe… sārambhaṁ saparikkamanaṁ, āpatti saṁghādisesena dukkaṭassa…pe… anārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti saṁghādisesena dukkaṭassa…pe… anārambhaṁ saparikkamanaṁ, āpatti saṁghādisesassa.
1541 Bhikkhu samādisati— “vihāraṁ me karothā”ti. Tassa vihāraṁ karonti desitavatthukaṁ sārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti dvinnaṁ dukkaṭānaṁ…pe… sārambhaṁ saparikkamanaṁ, āpatti dukkaṭassa…pe… anārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti dukkaṭassa…pe… anārambhaṁ saparikkamanaṁ, anāpatti.
374. 1542 Bhikkhu samādisitvā pakkamati— “vihāraṁ me karothā”ti. Na ca samādisati— “desitavatthuko ca hotu anārambho ca saparikkamano cā”ti. Tassa vihāraṁ karonti adesitavatthukaṁ sārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti saṁghādisesena dvinnaṁ dukkaṭānaṁ…pe… sārambhaṁ saparikkamanaṁ, āpatti saṁghādisesena dukkaṭassa…pe… anārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti saṁghādisesena dukkaṭassa…pe… anārambhaṁ saparikkamanaṁ, āpatti saṁghādisesassa.
1543 Bhikkhu samādisitvā pakkamati— “vihāraṁ me karothā”ti. Na ca samādisati— “desitavatthuko ca hotu anārambho ca saparikkamano cā”ti. Tassa vihāraṁ karonti desitavatthukaṁ sārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti dvinnaṁ dukkaṭānaṁ…pe… sārambhaṁ saparikkamanaṁ, āpatti dukkaṭassa…pe… anārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti dukkaṭassa…pe… anārambhaṁ saparikkamanaṁ, anāpatti.
375. 1544 Bhikkhu samādisitvā pakkamati— “vihāraṁ me karothā”ti. Samādisati ca— “desitavatthuko ca hotu anārambho ca saparikkamano cā”ti. Tassa vihāraṁ karonti adesitavatthukaṁ sārambhaṁ aparikkamanaṁ. So suṇāti— “vihāro kira me kayirati adesitavatthuko sārambho aparikkamano”ti. Tena bhikkhunā sāmaṁ vā gantabbaṁ dūto vā pāhetabbo— “desitavatthuko ca hotu anārambho ca saparikkamano cā”ti…pe… “desitavatthuko ca hotu anārambho cā”ti…pe… “desitavatthuko ca hotu saparikkamano cā”ti…pe… “desitavatthuko hotū”ti. No ce sāmaṁ vā gaccheyya dūtaṁ vā pahiṇeyya, āpatti dukkaṭassa.
1545 Bhikkhu samādisitvā pakkamati— “vihāraṁ me karothā”ti. Samādisati ca— “desitavatthuko ca hotu anārambho ca saparikkamano cā”ti. Tassa vihāraṁ karonti desitavatthukaṁ sārambhaṁ aparikkamanaṁ. So suṇāti— “vihāro kira me kayirati desitavatthuko sārambho aparikkamano”ti. Tena bhikkhunā sāmaṁ vā gantabbaṁ dūto vā pāhetabbo— “anārambho ca hotu saparikkamano cā”ti…pe… “anārambho hotū”ti. “Saparikkamano hotū”ti, anāpatti. [235]
376. 1546 Bhikkhu samādisitvā pakkamati— “vihāraṁ me karothā”ti. Samādisati ca— “desitavatthuko ca hotu anārambho ca saparikkamano cā”ti. Tassa vihāraṁ karonti adesitavatthukaṁ sārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti kārukānaṁ tiṇṇaṁ dukkaṭānaṁ…pe… sārambhaṁ saparikkamanaṁ, āpatti kārukānaṁ dvinnaṁ dukkaṭānaṁ…pe… anārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti kārukānaṁ dvinnaṁ dukkaṭānaṁ…pe… anārambhaṁ saparikkamanaṁ, āpatti kārukānaṁ dukkaṭassa.
1547 Bhikkhu samādisitvā pakkamati— “vihāraṁ me karothā”ti. Samādisati ca— “desitavatthuko ca hotu anārambho ca saparikkamano cā”ti. Tassa vihāraṁ karonti desitavatthukaṁ sārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti kārukānaṁ dvinnaṁ dukkaṭānaṁ…pe… sārambhaṁ saparikkamanaṁ, āpatti kārukānaṁ dukkaṭassa…pe… anārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti kārukānaṁ dukkaṭassa…pe… anārambhaṁ saparikkamanaṁ, anāpatti.
377. 1548 Bhikkhu samādisitvā pakkamati— “vihāraṁ me karothā”ti. Tassa vihāraṁ karonti adesitavatthukaṁ sārambhaṁ aparikkamanaṁ. So ce vippakate āgacchati, tena bhikkhunā so vihāro aññassa vā dātabbo bhinditvā vā puna kātabbo. No ce aññassa vā dadeyya bhinditvā vā puna kāreyya, āpatti saṁghādisesena dvinnaṁ dukkaṭānaṁ…pe… sārambhaṁ saparikkamanaṁ, āpatti saṁghādisesena dukkaṭassa…pe… anārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti saṁghādisesena dukkaṭassa…pe… anārambhaṁ saparikkamanaṁ, āpatti saṁghādisesassa.
1549 Bhikkhu samādisitvā pakkamati— “vihāraṁ me karothā”ti. Tassa vihāraṁ karonti desitavatthukaṁ sārambhaṁ aparikkamanaṁ. So ce vippakate āgacchati, tena bhikkhunā so vihāro aññassa vā dātabbo bhinditvā vā puna kātabbo. No ce aññassa vā dadeyya bhinditvā vā puna kāreyya, āpatti dvinnaṁ dukkaṭānaṁ…pe… sārambhaṁ saparikkamanaṁ, āpatti dukkaṭassa…pe… anārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti dukkaṭassa…pe… anārambhaṁ saparikkamanaṁ, anāpatti.
378. 1550 Attanā vippakataṁ attanā pariyosāpeti, āpatti saṁghādisesassa.
1551 Attanā vippakataṁ parehi pariyosāpeti, āpatti saṁghādisesassa.
1552 Parehi vippakataṁ attanā pariyosāpeti, āpatti saṁghādisesassa.
1553 Parehi vippakataṁ parehi pariyosāpeti, āpatti saṁghādisesassa.
379. 1554 Anāpatti— leṇe guhāya tiṇakuṭikāya aññassatthāya vāsāgāraṁ ṭhapetvā sabbattha. Anāpatti ummattakassa, ādikammikassāti.
1555 Vihārakārasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ sattamaṁ.