Bhikkhunivibhaṅga
Paṭhamabhāga
Katthapaññattivāra
Pārājikakaṇḍa
201. 662 Yaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena bhikkhunīnaṁ pañcamaṁ pārājikaṁ kattha paññattaṁ? Kaṁ ārabbha? Kismiṁ vatthusmiṁ? Atthi tattha paññatti, anupaññatti, anuppannapaññatti? Sabbatthapaññatti, padesapaññatti? Sādhāraṇapaññatti, asādhāraṇapaññatti? Ekatopaññatti, ubhatopaññatti? Catunnaṁ pātimokkhuddesānaṁ katthogadhaṁ kattha pariyāpannaṁ? Katamena uddesena uddesaṁ āgacchati? Catunnaṁ vipattīnaṁ katamā vipatti? Sattannaṁ āpattikkhandhānaṁ katamo āpattikkhandho? Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti? Catunnaṁ adhikaraṇānaṁ katamaṁ adhikaraṇaṁ? Sattannaṁ samathānaṁ katihi samathehi sammati? Ko tattha vinayo? Ko tattha abhivinayo? Kiṁ tattha pātimokkhaṁ? Kiṁ tattha adhipātimokkhaṁ? Kā vipatti? Kā sampatti? Kā paṭipatti? Kati atthavase paṭicca bhagavatā bhikkhunīnaṁ pañcamaṁ pārājikaṁ paññattaṁ? Kā sikkhanti? Kā sikkhitasikkhā? Kattha ṭhitaṁ? Kā dhārenti? Kassa vacanaṁ? Kenābhatanti?
202. 663 [86] Yaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena bhikkhunīnaṁ pañcamaṁ pārājikaṁ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṁ paññattaṁ. Kaṁ ārabbhāti? Sundarīnandaṁ bhikkhuniṁ ārabbha. Kismiṁ vatthusminti? Sundarīnandā bhikkhunī avassutā avassutassa purisapuggalassa kāyasaṁsaggaṁ sādiyi, tasmiṁ vatthusmiṁ. Atthi tattha paññatti anupaññatti anuppannapaññattīti? Ekā paññatti. Anupaññatti anuppannapaññatti tasmiṁ natthi. Sabbatthapaññatti, padesapaññattīti? Sabbatthapaññatti. Sādhāraṇapaññatti, asādhāraṇapaññattīti? Asādhāraṇapaññatti. Ekatopaññatti, ubhatopaññattīti? Ekatopaññatti. Catunnaṁ pātimokkhuddesānaṁ katthogadhaṁ kattha pariyāpannanti? Nidānogadhaṁ nidānapariyāpannaṁ. Katamena uddesena uddesaṁ āgacchatīti? Dutiyena uddesena uddesaṁ āgacchati. Catunnaṁ vipattīnaṁ katamā vipattīti? Sīlavipatti. Sattannaṁ āpattikkhandhānaṁ katamo āpattikkhandhoti? Pārājikāpattikkhandho. Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhātīti? Ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti— kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato. Catunnaṁ adhikaraṇānaṁ katamaṁ adhikaraṇanti? Āpattādhikaraṇaṁ? Sattannaṁ samathānaṁ katihi samathehi sammatīti? Dvīhi samathehi sammati— sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca. Ko tattha vinayo, ko tattha abhivinayoti? Paññatti vinayo, vibhatti abhivinayo. Kiṁ tattha pātimokkhaṁ, kiṁ tattha adhipātimokkhanti? Paññatti pātimokkhaṁ, vibhatti adhipātimokkhaṁ. Kā vipattīti? Asaṁvaro vipatti. Kā sampattīti? Saṁvaro sampatti. Kā paṭipattīti? “Na evarūpaṁ karissāmī”ti yāvajīvaṁ āpāṇakoṭikaṁ samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Kati atthavase paṭicca bhagavatā bhikkhunīnaṁ pañcamaṁ pārājikaṁ paññattanti? Dasa atthavase paṭicca bhagavatā bhikkhunīnaṁ pañcamaṁ pārājikaṁ paññattaṁ— saṁghasuṭṭhutāya, saṁghaphāsutāya, dummaṅkūnaṁ[87] bhikkhunīnaṁ niggahāya, pesalānaṁ bhikkhunīnaṁ phāsuvihārāya, diṭṭhadhammikānaṁ āsavānaṁ saṁvarāya, samparāyikānaṁ āsavānaṁ paṭighātāya, appasannānaṁ pasādāya, pasannānaṁ bhiyyobhāvāya, saddhammaṭṭhitiyā, vinayānuggahāya. Kā sikkhantīti? Sekkhā ca puthujjanakalyāṇikā ca sikkhanti. Kā sikkhitasikkhāti? Arahantiyo[88] sikkhitasikkhā. Kattha ṭhitanti? Sikkhākāmāsu ṭhitaṁ. Kā dhārentīti? Yāsaṁ vattati tā dhārenti. Kassa vacananti? Bhagavato vacanaṁ arahato sammāsambuddhassa. Kenābhatanti? Paramparābhataṁ—
664 Upāli dāsako ceva,
soṇako siggavo tathā;
Moggaliputtena pañcamā,
ete jambusirivhaye.
665 Tato mahindo iṭṭiyo,
uttiyo sambalo tathā[89];
Bhaddanāmo ca paṇḍito.
666 Ete nāgā mahāpaññā,
jambudīpā idhāgatā;
Vinayaṁ te vācayiṁsu,
piṭakaṁ tambapaṇṇiyā.
667 Nikāye pañca vācesuṁ,
satta ceva pakaraṇe;
Tato ariṭṭho medhāvī,
tissadatto ca paṇḍito.
668 Visārado kāḷasumano,
thero ca dīghanāmako;
Dīghasumano ca paṇḍito.
669 Punadeva kāḷasumano,
Nāgatthero ca buddharakkhito;
Tissatthero ca medhāvī,
Devatthero ca paṇḍito.
670 Punadeva sumano medhāvī,
Vinaye ca visārado;
Bahussuto cūḷanāgo,
Gajova duppadhaṁsiyo.
671 Dhammapālitanāmo ca,
rohaṇe sādhupūjito;
Tassa sisso mahāpañño,
khemanāmo tipeṭako.
672 Dīpe tārakarājāva,
paññāya atirocatha;
Upatisso ca medhāvī,
phussadevo mahākathī.
673 Punadeva sumano medhāvī,
Pupphanāmo bahussuto;
Mahākathī mahāsivo,
Piṭake sabbattha kovido.
674 Punadeva upāli medhāvī,
Vinaye ca visārado;
Mahānāgo mahāpañño,
Saddhammavaṁsakovido.
675 Punadeva abhayo medhāvī,
Piṭake sabbattha kovido;
Tissatthero ca medhāvī,
Vinaye ca visārado.
676 Tassa sisso mahāpañño,
pupphanāmo bahussuto;
Sāsanaṁ anurakkhanto,
jambudīpe patiṭṭhito.
677 Cūḷābhayo ca medhāvī,
vinaye ca visārado;
Tissatthero ca medhāvī,
saddhammavaṁsakovido.
678 Cūḷadevo ca medhāvī,
vinaye ca visārado;
Sivatthero ca medhāvī,
vinaye sabbattha kovido.
679 Ete nāgā mahāpaññā,
Vinayaññū maggakovidā;
Vinayaṁ dīpe pakāsesuṁ,
Piṭakaṁ tambapaṇṇiyāti. (1)
203. 680 Yaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena bhikkhunīnaṁ chaṭṭhaṁ pārājikaṁ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṁ paññattaṁ. Kaṁ ārabbhāti? Thullanandaṁ bhikkhuniṁ ārabbha. Kismiṁ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī jānaṁ pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpannaṁ bhikkhuniṁ nevattanā paṭicodesi na gaṇassa ārocesi, tasmiṁ vatthusmiṁ. Ekā paññatti. Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti— kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti…pe… . (2)
204. 681 Bhikkhunīnaṁ sattamaṁ pārājikaṁ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṁ paññattaṁ. Kaṁ ārabbhāti? Thullanandaṁ bhikkhuniṁ ārabbha. Kismiṁ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī samaggena saṁghena ukkhittaṁ ariṭṭhaṁ bhikkhuṁ gaddhabādhipubbaṁ anuvatti, tasmiṁ vatthusmiṁ. Ekā paññatti. Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti— dhuranikkhepe…pe… . (3)
205. 682 Bhikkhunīnaṁ aṭṭhamaṁ pārājikaṁ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṁ paññattaṁ. Kaṁ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṁ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo aṭṭhamaṁ vatthuṁ paripūresuṁ, tasmiṁ vatthusmiṁ. Ekā paññatti. Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti— dhuranikkhepe…pe… . (4)
683 Aṭṭha pārājikā niṭṭhitā.
684
685 Methunādinnādānañca,
manussaviggahuttari;
Kāyasaṁsaggaṁ chādeti,
ukkhittā aṭṭha vatthukā;
Paññāpesi mahāvīro,
chejjavatthū asaṁsayāti.