Tipitaka2500tipitaka2500.github.io

1.1.1.1 Pārājikakaṇḍa

1.1.1.1. ปาราชิกกัณ์ฑ

Bhikkhuvibhaṅga

Paṭhamabhāga

Katthapaññattivāra

Pārājikakaṇḍa

1. 2 Yaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena paṭhamaṁ pārājikaṁ kattha paññattaṁ, kaṁ ārabbha, kismiṁ vatthusmiṁ? Atthi tattha paññatti, anupaññatti[1], anuppannapaññatti? Sabbatthapaññatti, padesapaññatti? Sādhāraṇapaññatti, asādhāraṇapaññatti? Ekatopaññatti, ubhatopaññatti? Pañcannaṁ pātimokkhuddesānaṁ katthogadhaṁ kattha pariyāpannaṁ? Katamena uddesena uddesaṁ āgacchati? Catunnaṁ vipattīnaṁ katamā vipatti? Sattannaṁ āpattikkhandhānaṁ katamo āpattikkhandho? Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti? Catunnaṁ adhikaraṇānaṁ katamaṁ adhikaraṇaṁ? Sattannaṁ samathānaṁ katihi samathehi sammati? Ko tattha vinayo, ko tattha abhivinayo? Kiṁ tattha pātimokkhaṁ, kiṁ tattha adhipātimokkhaṁ? Kā vipatti? Kā sampatti? Kā paṭipatti? Kati atthavase paṭicca bhagavatā paṭhamaṁ pārājikaṁ paññattaṁ? Ke sikkhanti? Ke sikkhitasikkhā? Kattha ṭhitaṁ? Ke dhārenti? Kassa vacanaṁ? Kenābhatanti?

2. 3 [2] Yaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena paṭhamaṁ pārājikaṁ kattha paññattanti? Vesāliyaṁ paññattaṁ. Kaṁ ārabbhāti? Sudinnaṁ kalandaputtaṁ ārabbha. Kismiṁ vatthusminti? Sudinno kalandaputto purāṇadutiyikāya methunaṁ dhammaṁ paṭisevi, tasmiṁ vatthusmiṁ. Atthi tattha paññatti, anupaññatti, anuppannapaññattīti? Ekā paññatti, dve anupaññattiyo. Anuppannapaññatti tasmiṁ natthi. Sabbatthapaññatti, padesapaññattīti? Sabbatthapaññatti. Sādhāraṇapaññatti, asādhāraṇapaññattīti? Sādhāraṇapaññatti. Ekatopaññatti, ubhatopaññattīti? Ubhatopaññatti. Pañcannaṁ pātimokkhuddesānaṁ katthogadhaṁ kattha pariyāpannanti? Nidānogadhaṁ, nidānapariyāpannaṁ. Katamena uddesena uddesaṁ āgacchatīti? Dutiyena uddesena uddesaṁ āgacchati. Catunnaṁ vipattīnaṁ katamā vipattīti? Sīlavipatti. Sattannaṁ āpattikkhandhānaṁ katamo āpattikkhandhoti? Pārājikāpattikkhandho. Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhātīti? Ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti— kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato. Catunnaṁ adhikaraṇānaṁ katamaṁ adhikaraṇanti? Āpattādhikaraṇaṁ. Sattannaṁ samathānaṁ katihi samathehi sammatīti? Dvīhi samathehi sammati— sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca. Ko tattha vinayo, ko tattha abhivinayoti? Paññatti vinayo, vibhatti abhivinayo. Kiṁ tattha pātimokkhaṁ, kiṁ tattha adhipātimokkhanti? Paññatti pātimokkhaṁ, vibhatti adhipātimokkhaṁ. Kā vipattīti? Asaṁvaro vipatti. Kā sampattīti? Saṁvaro sampatti. Kā paṭipattīti? “Na evarūpaṁ karissāmī”ti yāvajīvaṁ āpāṇakoṭikaṁ samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Kati atthavase paṭicca bhagavatā paṭhamaṁ pārājikaṁ paññattanti? Dasa atthavase paṭicca bhagavatā paṭhamaṁ pārājikaṁ paññattaṁ— saṁghasuṭṭhutāya, saṁghaphāsutāya, dummaṅkūnaṁ puggalānaṁ niggahāya, pesalānaṁ bhikkhūnaṁ phāsuvihārāya, diṭṭhadhammikānaṁ āsavānaṁ saṁvarāya, samparāyikānaṁ āsavānaṁ paṭighātāya, appasannānaṁ pasādāya, pasannānaṁ bhiyyobhāvāya, saddhammaṭṭhitiyā, vinayānuggahāya. Ke sikkhantīti? Sekkhā[3] ca puthujjanakalyāṇakā ca sikkhanti. Ke sikkhitasikkhāti? Arahanto sikkhitasikkhā. Kattha ṭhitanti? Sikkhākāmesu ṭhitaṁ. Ke dhārentīti? Yesaṁ vattati te dhārenti. Kassa vacananti? Bhagavato vacanaṁ arahato sammāsambuddhassa. Kenābhatanti? Paramparābhataṁ—

3. 4 Upāli dāsako ceva,
soṇako siggavo tathā;
Moggaliputtena pañcamā,
ete jambusirivhaye[5]. [4]

5 Tato mahindo iṭṭiyo[6],
uttiyo sambalo tathā[7];
Bhaddanāmo ca paṇḍito.

6 Ete nāgā mahāpaññā,
jambudīpā idhāgatā;
Vinayaṁ te vācayiṁsu,
piṭakaṁ tambapaṇṇiyā.

7 Nikāye pañca vācesuṁ,
satta ceva pakaraṇe;
Tato ariṭṭho medhāvī,
tissadatto ca paṇḍito.

8 Visārado kāḷasumano,
thero ca dīghanāmako;
Dīghasumano ca paṇḍito.

9 Punadeva kāḷasumano,
Nāgatthero ca buddharakkhito;
Tissatthero ca medhāvī,
Devatthero ca paṇḍito. [8]

10 Punadeva sumano medhāvī,
Vinaye ca visārado;
Bahussuto cūḷanāgo,
Gajova duppadhaṁsiyo.

11 Dhammapālitanāmo ca,
rohaṇe sādhupūjito;
Tassa sisso mahāpañño,
khemanāmo tipeṭako. [9]

12 Dīpe tārakarājāva,
paññāya atirocatha;
Upatisso ca medhāvī,
phussadevo mahākathī.

13 Punadeva sumano medhāvī,
Pupphanāmo bahussuto;
Mahākathī mahāsivo[10],
Piṭake sabbattha kovido.

14 Punadeva upāli medhāvī,
Vinaye ca visārado;
Mahānāgo mahāpañño,
Saddhammavaṁsakovido.

15 Punadeva abhayo medhāvī,
Piṭake sabbattha kovido;
Tissatthero ca medhāvī,
Vinaye ca visārado.

16 Tassa sisso mahāpañño,
pupphanāmo bahussuto;
Sāsanaṁ anurakkhanto,
jambudīpe patiṭṭhito.

17 Cūḷābhayo ca medhāvī,
vinaye ca visārado;
Tissatthero ca medhāvī,
saddhammavaṁsakovido.

18 Cūḷadevo ca medhāvī,
vinaye ca visārado;
Sivatthero ca medhāvī,
vinaye sabbattha kovido. [11] [12]

19 Ete nāgā mahāpaññā,
vinayaññū maggakovidā;
Vinayaṁ dīpe pakāsesuṁ,
piṭakaṁ tambapaṇṇiyāti.

4. 20 Yaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dutiyaṁ pārājikaṁ kattha paññattanti? Rājagahe paññattaṁ. Kaṁ ārabbhāti? Dhaniyaṁ kumbhakāraputtaṁ ārabbha. Kismiṁ vatthusminti? Dhaniyo kumbhakāraputto rañño dārūni adinnaṁ[13] ādiyi, tasmiṁ vatthusmiṁ. Ekā paññatti, ekā anupaññatti. Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhātīti? Tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti— siyā kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato; siyā vācato ca cittato ca samuṭṭhāti, na kāyato; siyā kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti…pe… .

5. 21 Tatiyaṁ pārājikaṁ kattha paññattanti? Vesāliyaṁ paññattaṁ. Kaṁ ārabbhāti? Sambahule bhikkhū ārabbha. Kismiṁ vatthusminti? Sambahulā bhikkhū aññamaññaṁ jīvitā voropesuṁ, tasmiṁ vatthusmiṁ. Ekā paññatti, ekā anupaññatti. Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhātīti? Tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti— siyā kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato; siyā vācato ca cittato ca samuṭṭhāti, na kāyato; siyā kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti…pe… .

6. 22 Catutthaṁ pārājikaṁ kattha paññattanti? Vesāliyaṁ paññattaṁ. Kaṁ ārabbhāti? Vaggumudātīriye bhikkhū ārabbha. Kismiṁ vatthusminti? Vaggumudātīriyā bhikkhū gihīnaṁ aññamaññassa uttarimanussadhammassa vaṇṇaṁ bhāsiṁsu, tasmiṁ vatthusmiṁ. Ekā paññatti, ekā anupaññatti. Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhātīti? Tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti— siyā kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato; siyā vācato ca cittato ca samuṭṭhāti, na kāyato; siyā kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti…pe… .

23 Cattāro pārājikā niṭṭhitā.

24

25 Methunādinnādānañca,
manussaviggahuttari;
Pārājikāni cattāri,
chejjavatthū asaṁsayāti.

  1. anupaññatti: anuppaññatti (syā1-3) (Word Variant) ↩
  2. 17A10:267 (Cross Reference) ↩
  3. Sekkhā: sekhā (sī, pā1) (Word Variant) ↩
  4. Moggaliputtena: moggalīputtena (syā1-3) (Word Variant) ↩
  5. jambusirivhaye: jambusarivhaye (sārattha) (Word Variant) ↩
  6. iṭṭiyo: iṭṭhiyo (sī) (Word Variant) ↩
  7. tathā: uttiyo ceva sambalo (sī, syā1-3) (Word Variant) ↩
  8. Punadeva: punareva (syā1-3, pā1) (Word Variant) ↩
  9. rohaṇe: rohaṇo (sī) (Word Variant) ↩
  10. mahāsivo: mahāsīvo (sī, syā1-3, pā1) (Word Variant) ↩
  11. Cūḷadevo: phussadevo (sī), cūḷādevo (syā1-3), cūladevo (pā1) (Word Variant) ↩
  12. Sivatthero: sīvatthero (sī, syā1-3, pā1) (Word Variant) ↩
  13. adinnaṁ: adinnāni (sī, syā1-3) (Word Variant) ↩