Yuganaddhavagga
Suññakathā
Niddesa
48. 1703 Katamaṁ suññasuññaṁ? Cakkhu suññaṁ attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Sotaṁ suññaṁ…pe… ghānaṁ suññaṁ… jivhā suññā… kāyo suñño… mano suñño attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Idaṁ suññasuññaṁ. (1)
1704 Katamaṁ saṅkhārasuññaṁ? Tayo saṅkhārā— puññābhisaṅkhāro, apuññābhisaṅkhāro, āneñjābhisaṅkhāro. Puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhārena ca āneñjābhisaṅkhārena ca suñño. Apuññābhisaṅkhāro puññābhisaṅkhārena ca āneñjābhisaṅkhārena ca suñño. Āneñjābhisaṅkhāro puññābhisaṅkhārena ca apuññābhisaṅkhārena ca suñño. Ime tayo saṅkhārā.
1705 Aparepi tayo saṅkhārā— kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro. Kāyasaṅkhāro vacīsaṅkhārena ca cittasaṅkhārena ca suñño. Vacīsaṅkhāro kāyasaṅkhārena ca cittasaṅkhārena ca suñño. Cittasaṅkhāro kāyasaṅkhārena ca vacīsaṅkhārena ca suñño. Ime tayo saṅkhārā.
1706 Aparepi tayo saṅkhārā— atītā saṅkhārā, anāgatā saṅkhārā, paccuppannā saṅkhārā. Atītā saṅkhārā anāgatehi ca paccuppannehi ca saṅkhārehi suññā. Anāgatā saṅkhārā atītehi ca paccuppannehi ca saṅkhārehi suññā paccuppannā saṅkhārā atītehi ca anāgatehi ca saṅkhārehi suññā. Ime tayo saṅkhārā; idaṁ saṅkhārasuññaṁ. (2)
1707 Katamaṁ vipariṇāmasuññaṁ? Jātaṁ rūpaṁ sabhāvena suññaṁ. Vigataṁ rūpaṁ vipariṇatañceva suññañca. Jātā vedanā sabhāvena suññā. Vigatā vedanā vipariṇatā ceva suññā ca…pe… jātā saññā… jātā saṅkhārā… jātaṁ viññāṇaṁ… jātaṁ cakkhu…pe… jāto bhavo sabhāvena suñño. Vigato bhavo vipariṇato ceva suñño ca. Idaṁ vipariṇāmasuññaṁ. (3)
1708 Katamaṁ aggasuññaṁ? Aggametaṁ padaṁ seṭṭhametaṁ padaṁ visiṭṭhametaṁ[297] padaṁ yadidaṁ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ. Idaṁ aggasuññaṁ. (4)
1709 Katamaṁ lakkhaṇasuññaṁ? Dve lakkhaṇāni— bālalakkhaṇañca paṇḍitalakkhaṇañca. Bālalakkhaṇaṁ paṇḍitalakkhaṇena suññaṁ. Paṇḍitalakkhaṇaṁ bālalakkhaṇena suññaṁ. Tīṇi lakkhaṇāni— uppādalakkhaṇaṁ, vayalakkhaṇaṁ, ṭhitaññathattalakkhaṇaṁ. Uppādalakkhaṇaṁ vayalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṁ. Vayalakkhaṇaṁ uppādalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṁ, ṭhitaññathattalakkhaṇaṁ uppādalakkhaṇena ca vayalakkhaṇena ca suññaṁ.
1710 Rūpassa uppādalakkhaṇaṁ vayalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṁ. Rūpassa vayalakkhaṇaṁ uppādalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṁ. Rūpassa ṭhitaññathattalakkhaṇaṁ uppādalakkhaṇena ca vayalakkhaṇena ca suññaṁ. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhārānaṁ… viññāṇassa… cakkhussa… jarāmaraṇassa uppādalakkhaṇaṁ vayalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṁ. Jarāmaraṇassa vayalakkhaṇaṁ uppādalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṁ. Jarāmaraṇassa ṭhitaññathattalakkhaṇaṁ uppādalakkhaṇena ca vayalakkhaṇena ca suññaṁ. Idaṁ lakkhaṇasuññaṁ. (5)
1711 Katamaṁ vikkhambhanasuññaṁ? Nekkhammena kāmacchando vikkhambhito ceva suñño ca. Abyāpādena byāpādo vikkhambhito ceva suñño ca. Ālokasaññāya thinamiddhaṁ vikkhambhitañceva suññañca. Avikkhepena uddhaccaṁ vikkhambhitañceva suññañca. Dhammavavatthānena vicikicchā vikkhambhitā ceva suññā ca. Ñāṇena avijjā vikkhambhitā ceva suññā ca. Pāmojjena arati vikkhambhitā ceva suññā ca. Paṭhamena jhānena nīvaraṇā vikkhambhitā ceva suññā ca…pe… arahattamaggena sabbakilesā vikkhambhitā ceva suññā ca. Idaṁ vikkhambhanasuññaṁ. (6)
1712 Katamaṁ tadaṅgasuññaṁ? Nekkhammena kāmacchando tadaṅgasuñño. Abyāpādena byāpādo tadaṅgasuñño. Ālokasaññāya thinamiddhaṁ tadaṅgasuññaṁ. Avikkhepena uddhaccaṁ tadaṅgasuññaṁ. Dhammavavatthānena vicikicchā tadaṅgasuññā. Ñāṇena avijjā tadaṅgasuññā. Pāmojjena arati tadaṅgasuññā. Paṭhamena jhānena nīvaraṇā tadaṅgasuññā…pe… vivaṭṭanānupassanāya saññogābhiniveso tadaṅgasuñño. Idaṁ tadaṅgasuññaṁ. (7)
1713 Katamaṁ samucchedasuññaṁ? Nekkhammena kāmacchando samucchinno ceva suñño ca. Abyāpādena byāpādo samucchinno ceva suñño ca. Ālokasaññāya thinamiddhaṁ samucchinnañceva suññañca. Avikkhepena uddhaccaṁ samucchinnañceva suññañca. Dhammavavatthānena vicikicchā samucchinnā ceva suññā ca. Ñāṇena avijjā samucchinnā ceva suññā ca. Pāmojjena arati samucchinnā ceva suññā ca. Paṭhamena jhānena nīvaraṇā samucchinnā ceva suññā ca…pe… arahattamaggena sabbakilesā samucchinnā ceva suññā ca. Idaṁ samucchedasuññaṁ. (8)
1714 Katamaṁ paṭippassaddhisuññaṁ? Nekkhammena kāmacchando paṭippassaddho ceva suñño ca. Abyāpādena byāpādo paṭippassaddho ceva suñño ca. Ālokasaññāya thinamiddhaṁ paṭippassaddhañceva suññañca. Avikkhepena uddhaccaṁ paṭippassaddhañceva suññañca. Dhammavavatthānena vicikicchā paṭippassaddhā ceva suññā ca. Ñāṇena avijjā paṭippassaddhā ceva suññā ca. Pāmojjena arati paṭippassaddhā ceva suññā ca. Paṭhamena jhānena nīvaraṇā paṭippassaddhā ceva suññā ca…pe… arahattamaggena sabbakilesā paṭippassaddhā ceva suññā ca. Idaṁ paṭippassaddhisuññaṁ. (9)
1715 Katamaṁ nissaraṇasuññaṁ? Nekkhammena kāmacchando nissaṭo ceva suñño ca. Abyāpādena byāpādo nissaṭo ceva suñño ca. Ālokasaññāya thinamiddhaṁ nissaṭañceva suññañca. Avikkhepena uddhaccaṁ nissaṭañceva suññañca. Dhammavavatthānena vicikicchā nissaṭā ceva suññā ca. Ñāṇena avijjā nissaṭā ceva suññā ca. Pāmojjena arati nissaṭā ceva suññā ca. Paṭhamena jhānena nīvaraṇā nissaṭā ceva suññā ca …pe… arahattamaggena sabbakilesā nissaṭā ceva suññā ca. Idaṁ nissaraṇasuññaṁ. (10)
1716 Katamaṁ ajjhattasuññaṁ? Ajjhattaṁ cakkhuṁ suññaṁ attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Ajjhattaṁ sotaṁ suññaṁ… ajjhattaṁ ghānaṁ suññaṁ… ajjhattaṁ jivhā suññā… ajjhattaṁ kāyo suñño… ajjhattaṁ mano suñño attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Idaṁ ajjhattasuññaṁ. (11)
1717 Katamaṁ bahiddhāsuññaṁ? Bahiddhā rūpā suññā…pe… bahiddhā dhammā suññā attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Idaṁ bahiddhāsuññaṁ. (12)
1718 Katamaṁ dubhatosuññaṁ? Yañca ajjhattaṁ cakkhu ye ca bahiddhā rūpā ubhayametaṁ suññaṁ[298] attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Yañca ajjhattaṁ sotaṁ ye ca bahiddhā saddā…pe… yañca ajjhattaṁ ghānaṁ ye ca bahiddhā gandhā… yā ca ajjhattaṁ jivhā ye ca bahiddhā rasā… yo ca ajjhattaṁ kāyo ye ca bahiddhā phoṭṭhabbā… yo ca ajjhattaṁ mano ye ca bahiddhā dhammā ubhayametaṁ suññaṁ attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Idaṁ dubhatosuññaṁ. (13)
1719 Katamaṁ sabhāgasuññaṁ? Cha ajjhattikāni āyatanāni sabhāgāni ceva suññāni ca. Cha bāhirāni āyatanāni sabhāgāni ceva suññāni ca. Cha viññāṇakāyā sabhāgā ceva suññā ca. Cha phassakāyā sabhāgā ceva suññā ca. Cha vedanākāyā sabhāgā ceva suññā ca. Cha saññākāyā sabhāgā ceva suññā ca. Cha cetanākāyā sabhāgā ceva suññā ca. Idaṁ sabhāgasuññaṁ. (14)
1720 Katamaṁ visabhāgasuññaṁ? Cha ajjhattikāni āyatanāni chahi bāhirehi āyatanehi visabhāgāni ceva suññāni ca. Cha bāhirāni āyatanāni chahi viññāṇakāyehi visabhāgāni ceva suññāni ca. Cha viññāṇakāyā chahi phassakāyehi visabhāgā ceva suññā ca. Cha phassakāyā chahi vedanākāyehi visabhāgā ceva suññā ca. Cha vedanākāyā chahi saññākāyehi visabhāgā ceva suññā ca. Cha saññākāyā chahi cetanākāyehi visabhāgā ceva suññā ca. Idaṁ visabhāgasuññaṁ. (15)
1721 Katamaṁ esanāsuññaṁ? Nekkhammesanā kāmacchandena suññā. Abyāpādesanā byāpādena suññā. Ālokasaññesanā thinamiddhena suññā. Avikkhepesanā uddhaccena suññā. Dhammavavatthānesanā vicikicchāya suññā. Ñāṇesanā avijjāya suññā. Pāmojjesanā aratiyā suññā. Paṭhamajjhānesanā nīvaraṇehi suññā…pe… arahattamaggesanā sabbakilesehi suññā. Idaṁ esanāsuññaṁ. (16)
1722 Katamaṁ pariggahasuññaṁ? Nekkhammapariggaho kāmacchandena suñño. Abyāpādapariggaho byāpādena suñño. Ālokasaññāpariggaho thinamiddhena suñño. Avikkhepapariggaho uddhaccena suñño. Dhammavavatthānapariggaho vicikicchāya suñño. Ñāṇapariggaho avijjāya suñño. Pāmojjapariggaho aratiyā suñño. Paṭhamajjhānapariggaho nīvaraṇehi suñño…pe… arahattamaggapariggaho sabbakilesehi suñño. Idaṁ pariggahasuññaṁ. (17)
1723 Katamaṁ paṭilābhasuññaṁ? Nekkhammapaṭilābho kāmacchandena suñño. Abyāpādapaṭilābho byāpādena suñño. Ālokasaññāpaṭilābho thinamiddhena suñño. Avikkhepapaṭilābho uddhaccena suñño. Dhammavavatthānapaṭilābho vicikicchāya suñño. Ñāṇapaṭilābho avijjāya suñño. Pāmojjapaṭilābho aratiyā suñño. Paṭhamajjhānapaṭilābho nīvaraṇehi suñño…pe… arahattamaggapaṭilābho sabbakilesehi suñño. Idaṁ paṭilābhasuññaṁ. (18)
1724 Katamaṁ paṭivedhasuññaṁ? Nekkhammappaṭivedho kāmacchandena suñño. Abyāpādappaṭivedho byāpādena suñño. Ālokasaññāppaṭivedho thinamiddhena suñño. Avikkhepappaṭivedho uddhaccena suñño. Dhammavavatthānappaṭivedho vicikicchāya suñño. Ñāṇappaṭivedho avijjāya suñño. Pāmojjappaṭivedho aratiyā suñño. Paṭhamajjhānappaṭivedho nīvaraṇehi suñño…pe… arahattamaggappaṭivedho sabbakilesehi suñño. Idaṁ paṭivedhasuññaṁ. (19)
1725 Katamaṁ ekattasuññaṁ, nānattasuññaṁ? Kāmacchando nānattaṁ, nekkhammaṁ ekattaṁ. Nekkhammekattaṁ cetayato kāmacchandena suññaṁ. Byāpādo nānattaṁ, abyāpādo ekattaṁ. Abyāpādekattaṁ cetayato byāpādena suññaṁ. Thinamiddhaṁ nānattaṁ, ālokasaññā ekattaṁ. Ālokasaññekattaṁ cetayato thinamiddhena suññaṁ. Uddhaccaṁ nānattaṁ, avikkhepo ekattaṁ. Avikkhepekattaṁ cetayato uddhaccena suññaṁ. Vicikicchā nānattaṁ, dhammavavatthānaṁ ekattaṁ. Dhammavavatthānekattaṁ cetayato vicikicchāya suññaṁ. Avijjā nānattaṁ, ñāṇaṁ ekattaṁ. Ñāṇekattaṁ cetayato avijjāya suññaṁ. Arati nānattaṁ, pāmojjaṁ ekattaṁ. Pāmojjekattaṁ cetayato aratiyā suññaṁ. Nīvaraṇā nānattaṁ, paṭhamajjhānaṁ ekattaṁ. Paṭhamajjhānekattaṁ cetayato nīvaraṇehi suññaṁ…pe… sabbakilesā nānattaṁ, arahattamaggo ekattaṁ. Arahattamaggekattaṁ cetayato sabbakilesehi suññaṁ. Idaṁ ekattasuññaṁ nānattasuññaṁ. (20--21)
1726 Katamaṁ khantisuññaṁ? Nekkhammakhanti kāmacchandena suññā. Abyāpādakhanti byāpādena suññā. Ālokasaññākhanti thinamiddhena suññā. Avikkhepakhanti uddhaccena suññā. Dhammavavatthānakhanti vicikicchāya suññā. Ñāṇakhanti avijjāya suññā. Pāmojjakhanti aratiyā suññā. Paṭhamajjhānakhanti nīvaraṇehi suññā…pe… arahattamaggakhanti sabbakilesehi suññā. Idaṁ khantisuññaṁ. (22)
1727 Katamaṁ adhiṭṭhānasuññaṁ? Nekkhammādhiṭṭhānaṁ kāmacchandena suññaṁ. Abyāpādādhiṭṭhānaṁ byāpādena suññaṁ. Ālokasaññādhiṭṭhānaṁ thinamiddhena suññaṁ. Avikkhepādhiṭṭhānaṁ uddhaccena suññaṁ. Dhammavavatthānādhiṭṭhānaṁ vicikicchāya suññaṁ. Ñāṇādhiṭṭhānaṁ avijjāya suññaṁ. Pāmojjādhiṭṭhānaṁ aratiyā suññaṁ. Paṭhamajjhānādhiṭṭhānaṁ nīvaraṇehi suññaṁ…pe… arahattamaggādhiṭṭhānaṁ sabbakilesehi suññaṁ. Idaṁ adhiṭṭhānasuññaṁ. (23)
1728 Katamaṁ pariyogāhaṇasuññaṁ? Nekkhammapariyogāhaṇaṁ kāmacchandena suññaṁ. Abyāpādapariyogāhaṇaṁ byāpādena suññaṁ. Ālokasaññāpariyogāhaṇaṁ thinamiddhena suññaṁ. Avikkhepapariyogāhaṇaṁ uddhaccena suññaṁ. Dhammavavatthānapariyogāhaṇaṁ vicikicchāya suññaṁ. Ñāṇapariyogāhaṇaṁ avijjāya suññaṁ. Pāmojjapariyogāhaṇaṁ aratiyā suññaṁ. Paṭhamajjhānapariyogāhaṇaṁ nīvaraṇehi suññaṁ…pe… arahattamaggapariyogāhaṇaṁ sabbakilesehi suññaṁ. Idaṁ pariyogāhaṇasuññaṁ. (24)
1729 Katamaṁ sampajānassa pavattapariyādānaṁ sabbasuññatānaṁ paramatthasuññaṁ? Idha sampajāno nekkhammena kāmacchandassa pavattaṁ pariyādiyati, abyāpādena byāpādassa pavattaṁ pariyādiyati, ālokasaññāya thinamiddhassa pavattaṁ pariyādiyati, avikkhepena uddhaccassa pavattaṁ pariyādiyati, dhammavavatthānena vicikicchāya pavattaṁ pariyādiyati, ñāṇena avijjāya pavattaṁ pariyādiyati, pāmojjena aratiyā pavattaṁ pariyādiyati, paṭhamena jhānena nīvaraṇānaṁ pavattaṁ pariyādiyati…pe… arahattamaggena sabbakilesānaṁ pavattaṁ pariyādiyati. Atha vā pana sampajānassa anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyantassa idaṁ ceva cakkhupavattaṁ pariyādiyati, aññañca cakkhupavattaṁ na uppajjati. Idañceva sotapavattaṁ…pe… ghānapavattaṁ… jivhāpavattaṁ… kāyapavattaṁ… manopavattaṁ pariyādiyati, aññañca manopavattaṁ na uppajjati. Idaṁ sampajānassa pavattapariyādānaṁ sabbasuññatānaṁ paramatthasuññanti. (25)
1730 Suññakathā niṭṭhitā.
1731 Yuganaddhavaggo dutiyo.
1732
1733 Yuganaddhā saccabojjhaṅgā,
mettā virāgapañcamā;
Paṭisambhidā dhammacakkaṁ,
lokuttarabalasuññāti.
1734 Esa nikāyadharehi ṭhapito, asamo dutiyo pavaro varavaggoti.