1 Ratanacaṅkamanakaṇḍa

Ratanacaṅkamanakaṇḍa

1. 2 Brahmā ca lokādhipatī sahampatī^[1],
Katañjalī anadhivaraṁ ayācatha;
“Santīdha sattāpparajakkhajātikā,
Desehi dhammaṁ anukampimaṁ pajaṁ”.

2. 3 Sampannavijjācaraṇassa tādino,
Jutindharassantimadehadhārino;
Tathāgatassappaṭipuggalassa,
Uppajji kāruññatā sabbasatte.

3. 4 “Na hete jānanti sadevamānusā,
Buddho ayaṁ kīdisako naruttamo;
Iddhibalaṁ paññābalañca kīdisaṁ,
Buddhabalaṁ lokahitassa kīdisaṁ.

4. 5 Na hete jānanti sadevamānusā,
Buddho ayaṁ edisako naruttamo;
Iddhibalaṁ paññābalañca edisaṁ,
Buddhabalaṁ lokahitassa edisaṁ.

5. 6 Handāhaṁ dassayissāmi,
buddhabalamanuttaraṁ;
Caṅkamaṁ māpayissāmi,
nabhe ratanamaṇḍitaṁ”.

6. 7 Bhummā mahārājikā tāvatiṁsā,
Yāmā ca devā tusitā ca nimmitā;
Paranimmitā yepi ca brahmakāyikā,
Ānanditā vipulamakaṁsu ghosaṁ.

7. 8 Obhāsitā ca pathavī sadevakā,
Puthū ca lokantarikā asaṁvutā;
Tamo ca tibbo vihato tadā ahu,
Disvāna accherakaṁ pāṭihīraṁ.

8. 9 Sadevagandhabbamanussarakkhase,
Ābhā uḷārā vipulā ajāyatha;
Imasmiṁ loke parasmiñcobhayasmiṁ^[2],
Adho ca uddhaṁ tiriyañca vitthataṁ.

9. 10 Sattuttamo anadhivaro vināyako,
Satthā ahū devamanussapūjito;
Mahānubhāvo satapuññalakkhaṇo,
Dassesi accherakaṁ pāṭihīraṁ.

10. 11 So yācito devavarena cakkhumā,
Atthaṁ samekkhitvā tadā naruttamo;
Caṅkamaṁ māpayi lokanāyako,
Suniṭṭhitaṁ sabbaratananimmitaṁ. ^[3]

11. 12 Iddhī ca ādesanānusāsanī,
Tipāṭihīre bhagavā vasī ahu;
Caṅkamaṁ māpayi lokanāyako,
Suniṭṭhitaṁ sabbaratananimmitaṁ.

12. 13 Dasasahassīlokadhātuyā,
Sinerupabbatuttame;
Thambheva dassesi paṭipāṭiyā,
Caṅkame ratanāmaye.

13. 14 Dasasahassī atikkamma,
caṅkamaṁ māpayī jino;
Sabbasoṇṇamayā passe,
caṅkame ratanāmaye.

14. 15 Tulāsaṅghāṭānuvaggā,
sovaṇṇaphalakatthatā;
Vedikā sabbasovaṇṇā,
dubhato passesu nimmitā.

15. 16 Maṇimuttāvālikākiṇṇā,
nimmito ratanāmayo;
Obhāseti disā sabbā,
sataraṁsīva uggato.

16. 17 Tasmiṁ caṅkamane dhīro,
dvattiṁsavaralakkhaṇo;
Virocamāno sambuddho,
caṅkame caṅkamī jino.

17. 18 Dibbaṁ mandāravaṁ pupphaṁ,
padumaṁ pārichattakaṁ;
Caṅkamane okiranti,
sabbe devā samāgatā.

18. 19 Passanti taṁ devasaṅghā,
dasasahassī pamoditā;
Namassamānā nipatanti,
tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.

19. 20 Tāvatiṁsā ca yāmā ca,
tusitā cāpi devatā;
Nimmānaratino devā,
ye devā vasavattino;
Udaggacittā sumanā,
passanti lokanāyakaṁ.

20. 21 Sadevagandhabbamanussarakkhasā,
Nāgā supaṇṇā atha vāpi kinnarā;
Passanti taṁ lokahitānukampakaṁ,
Nabheva accuggatacandamaṇḍalaṁ.

21. 22 Ābhassarā subhakiṇhā,
Vehapphalā akaniṭṭhā ca devatā;
Susuddhasukkavatthavasanā,
Tiṭṭhanti pañjalīkatā.

22. 23 Muñcanti pupphaṁ pana pañcavaṇṇikaṁ,
Mandāravaṁ candanacuṇṇamissitaṁ;
Bhamenti celāni ca ambare tadā,
“Aho jino lokahitānukampako.

23. 24 Tuvaṁ satthā ca ketū ca,
dhajo yūpo ca pāṇinaṁ;
Parāyaṇo patiṭṭhā ca,
dīpo ca dvipaduttamo^[4]”.

24. 25 Dasasahassīlokadhātuyā,
Devatāyo mahiddhikā;
Parivāretvā namassanti,
Tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.

25. 26 Devatā devakaññā ca,
pasannā tuṭṭhamānasā;
Pañcavaṇṇikapupphehi,
pūjayanti narāsabhaṁ.

26. 27 Passanti taṁ devasaṅghā,
pasannā tuṭṭhamānasā;
Pañcavaṇṇikapupphehi,
pūjayanti narāsabhaṁ.

27. 28 “Aho acchariyaṁ loke,
abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ;
Na medisaṁ bhūtapubbaṁ,
accheraṁ lomahaṁsanaṁ”.

28. 29 Sakasakamhi bhavane,
nisīditvāna devatā;
Hasanti tā mahāhasitaṁ,
disvānaccherakaṁ nabhe.

29. 30 Ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā,
tiṇapanthanivāsino;
Katañjalī namassanti,
tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.

30. 31 Yepi dīghāyukā nāgā,
puññavanto mahiddhikā;
Pamoditā namassanti,
pūjayanti naruttamaṁ.

31. 32 Saṅgītiyo pavattenti,
ambare anilañjase;
Cammanaddhāni vādenti,
disvānaccherakaṁ nabhe.

32. 33 Saṅkhā ca paṇavā ceva,
athopi ḍiṇḍimā^[5] bahū;
Antalikkhasmiṁ vajjanti,
disvānaccherakaṁ nabhe.

33. 34 “Abbhuto vata no ajja,
uppajji lomahaṁsano;
Dhuvamatthasiddhiṁ labhāma,
khaṇo no paṭipādito”.

34. 35 Buddhoti tesaṁ sutvāna,
pīti uppajji tāvade;
Buddho buddhoti kathayantā,
tiṭṭhanti pañjalīkatā.

35. 36 Hiṅkārā sādhukārā ca^[6],
ukkuṭṭhi sampahaṁsanaṁ^[7];
Pajā ca vividhā gagane,
vattenti pañjalīkatā.

36. 37 Gāyanti seḷenti ca vādayanti ca,
Bhujāni pothenti ca naccayanti ca;
Muñcanti pupphaṁ pana pañcavaṇṇikaṁ,
Mandāravaṁ candanacuṇṇamissitaṁ.

37. 38 “Yathā tuyhaṁ mahāvīra,
pādesu cakkalakkhaṇaṁ;
Dhajavajirapaṭākā,
vaḍḍhamānaṅkusācitaṁ.

38. 39 Rūpe sīle samādhimhi,
paññāya ca asādiso;
Vimuttiyā asamasamo,
dhammacakkappavattane.

39. 40 Dasanāgabalaṁ kāye,
tuyhaṁ pākatikaṁ balaṁ;
Iddhibalena asamo,
dhammacakkappavattane.

40. 41 Evaṁ sabbaguṇūpetaṁ,
sabbaṅgasamupāgataṁ;
Mahāmuniṁ kāruṇikaṁ,
lokanāthaṁ namassatha.

41. 42 Abhivādanaṁ thomanañca,
vandanañca pasaṁsanaṁ;
Namassanañca pūjañca,
sabbaṁ arahasī tuvaṁ.

42. 43 Ye keci loke vandaneyyā,
vandanaṁ arahanti ye;
Sabbaseṭṭho mahāvīra,
sadiso te na vijjati.

43. 44 Sāriputto mahāpañño,
samādhijjhānakovido;
Gijjhakūṭe ṭhitoyeva,
passati lokanāyakaṁ.

44. 45 Suphullaṁ sālarājaṁva,
candaṁva gagane yathā;
Majjhanhikeva sūriyaṁ,
olokesi narāsabhaṁ. ^[8]

45. 46 Jalantaṁ dīparukkhaṁva,
Taruṇasūriyaṁva uggataṁ;
Byāmappabhānurañjitaṁ,
Dhīraṁ passati lokanāyakaṁ.

46. 47 Pañcannaṁ bhikkhusatānaṁ,
katakiccāna tādinaṁ;
Khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ,
khaṇena sannipātayi.

47. 48 Lokappasādanaṁ nāma,
pāṭihīraṁ nidassayi;
Amhepi tattha gantvāna,
vandissāma mayaṁ jinaṁ.

48. 49 Etha sabbe gamissāma,
pucchissāma mayaṁ jinaṁ;
Kaṅkhaṁ vinodayissāma,
passitvā lokanāyakaṁ”.

49. 50 Sādhūti te paṭissutvā,
nipakā saṁvutindriyā;
Pattacīvaramādāya,
taramānā upāgamuṁ.

50. 51 Khīṇāsavehi vimalehi,
dantehi uttame dame;
Sāriputto mahāpañño,
iddhiyā upasaṅkami.

51. 52 Tehi bhikkhūhi parivuto,
sāriputto mahāgaṇī;
Laḷanto devova gagane,
iddhiyā upasaṅkami.

52. 53 Ukkāsitañca khipitaṁ^[9],
ajjhupekkhiya subbatā;
Sagāravā sappatissā,
sambuddhaṁ upasaṅkamuṁ.

53. 54 Upasaṅkamitvā passanti,
sayambhuṁ lokanāyakaṁ;
Nabhe accuggataṁ dhīraṁ,
candaṁva gagane yathā.

54. 55 Jalantaṁ dīparukkhaṁva,
vijjuṁva gagane yathā;
Majjhanhikeva sūriyaṁ,
passanti lokanāyakaṁ.

55. 56 Pañcabhikkhusatā sabbe,
passanti lokanāyakaṁ;
Rahadamiva vippasannaṁ,
suphullaṁ padumaṁ yathā.

56. 57 Añjaliṁ paggahetvāna,
tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā;
Namassamānā nipatanti,
satthuno cakkalakkhaṇe.

57. 58 Sāriputto mahāpañño,
koraṇḍasamasādiso;
Samādhijjhānakusalo,
vandate lokanāyakaṁ.

58. 59 Gajjitā kālameghova,
nīluppalasamasādiso;
Iddhibalena asamo,
moggallāno mahiddhiko.

59. 60 Mahākassapopi ca thero,
uttattakanakasannibho;
Dhutaguṇe agganikkhitto,
thomito satthuvaṇṇito.

60. 61 Dibbacakkhūnaṁ yo aggo,
anuruddho mahāgaṇī;
Ñātiseṭṭho bhagavato,
avidūreva tiṭṭhati.

61. 62 Āpattianāpattiyā,
satekicchāya kovido;
Vinaye agganikkhitto,
upāli satthuvaṇṇito.

62. 63 Sukhumanipuṇatthapaṭividdho,
Kathikānaṁ pavaro gaṇī;
Isi mantāniyā putto,
Puṇṇo nāmāti vissuto.

63. 64 Etesaṁ cittamaññāya,
opammakusalo muni;
Kaṅkhacchedo mahāvīro,
kathesi attano guṇaṁ.

64. 65 “Cattāro te asaṅkheyyā,
koṭi yesaṁ na nāyati;
Sattakāyo ca ākāso,
cakkavāḷā canantakā;
Buddhañāṇaṁ appameyyaṁ,
na sakkā ete vijānituṁ.

65. 66 Kimetaṁ acchariyaṁ loke,
yaṁ me iddhivikubbanaṁ;
Aññe bahū acchariyā,
abbhutā lomahaṁsanā.

66. 67 Yadāhaṁ tusite kāye,
santusito nāmahaṁ tadā;
Dasasahassī samāgamma,
yācanti pañjalī mamaṁ.

67. 68 ‘Kālo kho te^[10] mahāvīra,
uppajja mātukucchiyaṁ;
Sadevakaṁ tārayanto,
bujjhassu amataṁ padaṁ’.

68. 69 Tusitā kāyā cavitvāna,
yadā okkami kucchiyaṁ;
Dasasahassīlokadhātu,
kampittha dharaṇī tadā.

69. 70 Yadāhaṁ mātukucchito,
sampajānova nikkhamiṁ;
Sādhukāraṁ pavattenti,
dasasahassī pakampatha.

70. 71 Okkantiṁ me samo natthi,
jātito abhinikkhame;
Sambodhiyaṁ ahaṁ seṭṭho,
dhammacakkappavattane.

71. 72 Aho acchariyaṁ loke,
buddhānaṁ guṇamahantatā;
Dasasahassīlokadhātu,
chappakāraṁ pakampatha;
Obhāso ca mahā āsi,
accheraṁ lomahaṁsanaṁ”.

72. 73 Bhagavā tamhi^[11] samaye,
lokajeṭṭho narāsabho;
Sadevakaṁ dassayanto,
iddhiyā caṅkamī jino.

73. 74 Caṅkame caṅkamantova,
kathesi lokanāyako;
Antarā na nivatteti,
catuhatthe caṅkame yathā.

74. 75 Sāriputto mahāpañño,
samādhijjhānakovido;
Paññāya pāramippatto,
pucchati lokanāyakaṁ.

75. 76 “Kīdiso te mahāvīra,
abhinīhāro naruttama;
Kamhi kāle tayā dhīra,
patthitā bodhimuttamā.

76. 77 Dānaṁ sīlañca nekkhammaṁ,
paññāvīriyañca kīdisaṁ;
Khantisaccamadhiṭṭhānaṁ,
mettupekkhā ca kīdisā.

77. 78 Dasa pāramī tayā dhīra,
kīdisī lokanāyaka;
Kathaṁ upapāramī puṇṇā,
paramatthapāramī kathaṁ”.

78. 79 Tassa puṭṭho viyākāsi,
karavīkamadhuragiro;
Nibbāpayanto hadayaṁ,
hāsayanto sadevakaṁ.

79. 80 Atītabuddhānaṁ jinānaṁ desitaṁ,
Nikīlitaṁ buddhaparamparāgataṁ;
Pubbenivāsānugatāya buddhiyā,
Pakāsayī lokahitaṁ sadevake. ^[12]

80. 81 “Pītipāmojjajananaṁ,
sokasallavinodanaṁ;
Sabbasampattipaṭilābhaṁ,
cittīkatvā suṇātha me.

81. 82 Madanimmadanaṁ sokanudaṁ,
Saṁsāraparimocanaṁ;
Sabbadukkhakkhayaṁ maggaṁ,
Sakkaccaṁ paṭipajjathā”ti.

83 Ratanacaṅkamanakaṇḍo niṭṭhito.