10.3 Tika

Saṅgītisutta

Tika

305. 818 Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tayo dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ. Katame tayo?

819 Tīṇi akusalamūlāni— lobho akusalamūlaṁ, doso akusalamūlaṁ, moho akusalamūlaṁ. (1)

820 Tīṇi kusalamūlāni— alobho kusalamūlaṁ, adoso kusalamūlaṁ, amoho kusalamūlaṁ. (2)

821 Tīṇi duccaritāni— kāyaduccaritaṁ, vacīduccaritaṁ, manoduccaritaṁ. (3)

822 Tīṇi sucaritāni— kāyasucaritaṁ, vacīsucaritaṁ, manosucaritaṁ. (4)

823 Tayo akusalavitakkā— kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṁsāvitakko. (5)

824 Tayo kusalavitakkā— nekkhammavitakko, abyāpādavitakko, avihiṁsāvitakko. (6)

825 Tayo akusalasaṅkappā— kāmasaṅkappo, byāpādasaṅkappo, vihiṁsāsaṅkappo. (7)

826 Tayo kusalasaṅkappā— nekkhammasaṅkappo, abyāpādasaṅkappo, avihiṁsāsaṅkappo. (8)

827 Tisso akusalasaññā— kāmasaññā, byāpādasaññā, vihiṁsāsaññā. (9)

828 Tisso kusalasaññā— nekkhammasaññā, abyāpādasaññā, avihiṁsāsaññā. (10)

829 Tisso akusaladhātuyo— kāmadhātu, byāpādadhātu, vihiṁsādhātu. (11)

830 Tisso kusaladhātuyo— nekkhammadhātu, abyāpādadhātu, avihiṁsādhātu. (12)

831 Aparāpi tisso dhātuyo— kāmadhātu, rūpadhātu, arūpadhātu. (13)

832 Aparāpi tisso dhātuyo— rūpadhātu, arūpadhātu, nirodhadhātu. (14)

833 Aparāpi tisso dhātuyo— hīnadhātu, majjhimadhātu, paṇītadhātu. (15)

834 Tisso taṇhā— kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. (16)

835 Aparāpi tisso taṇhā— kāmataṇhā, rūpataṇhā, arūpataṇhā. (17)

836 Aparāpi tisso taṇhā— rūpataṇhā, arūpataṇhā, nirodhataṇhā. (18)

837 Tīṇi saṁyojanāni— sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso. (19)

838 Tayo āsavā— kāmāsavo, bhavāsavo, avijjāsavo. (20)

839 Tayo bhavā— kāmabhavo, rūpabhavo, arūpabhavo. (21)

840 Tisso esanā— kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā. (22)

841 Tisso vidhā— seyyohamasmīti vidhā, sadisohamasmīti vidhā, hīnohamasmīti vidhā. (23)

842 Tayo addhā— atīto addhā, anāgato addhā, paccuppanno addhā. (24)

843 Tayo antā— sakkāyo anto, sakkāyasamudayo anto, sakkāyanirodho anto. (25)

844 Tisso vedanā— sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. (26)

845 Tisso dukkhatā— dukkhadukkhatā, saṅkhāradukkhatā, vipariṇāmadukkhatā. (27)

846 ^[413] Tayo rāsī— micchattaniyato rāsi, sammattaniyato rāsi, aniyato rāsi. (28)

847 Tayo tamā^[414]— atītaṁ vā addhānaṁ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, anāgataṁ vā addhānaṁ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, etarahi vā paccuppannaṁ addhānaṁ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati. (29)

848 ^[415] Tīṇi tathāgatassa arakkheyyāni— parisuddhakāyasamācāro āvuso tathāgato, natthi tathāgatassa kāyaduccaritaṁ, yaṁ tathāgato rakkheyya— ‘mā me idaṁ paro aññāsī’ti. Parisuddhavacīsamācāro āvuso, tathāgato, natthi tathāgatassa vacīduccaritaṁ, yaṁ tathāgato rakkheyya— ‘mā me idaṁ paro aññāsī’ti. Parisuddhamanosamācāro, āvuso, tathāgato, natthi tathāgatassa manoduccaritaṁ yaṁ tathāgato rakkheyya— ‘mā me idaṁ paro aññāsī’ti. (30)

849 Tayo kiñcanā— rāgo kiñcanaṁ, doso kiñcanaṁ, moho kiñcanaṁ. (31)

850 Tayo aggī— rāgaggi, dosaggi, mohaggi. (32)

851 Aparepi tayo aggī— āhuneyyaggi, gahapataggi, dakkhiṇeyyaggi. (33)

852 Tividhena rūpasaṅgaho— sanidassanasappaṭighaṁ rūpaṁ^[416], anidassanasappaṭighaṁ rūpaṁ, anidassanaappaṭighaṁ rūpaṁ. (34)

853 Tayo saṅkhārā— puññābhisaṅkhāro, apuññābhisaṅkhāro, āneñjābhisaṅkhāro. (35)

854 Tayo puggalā— sekkho puggalo, asekkho puggalo, nevasekkho nāsekkho puggalo. (36)

855 Tayo therā— jātithero, dhammathero, sammutithero^[417]. (37)

856 Tīṇi puññakiriyavatthūni— dānamayaṁ puññakiriyavatthu, sīlamayaṁ puññakiriyavatthu, bhāvanāmayaṁ puññakiriyavatthu. (38)

857 Tīṇi codanāvatthūni— diṭṭhena, sutena, parisaṅkāya. (39)

858 Tisso kāmūpapattiyo^[418]— santāvuso sattā paccupaṭṭhitakāmā, te paccupaṭṭhitesu kāmesu vasaṁ vattenti, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ayaṁ paṭhamā kāmūpapatti. Santāvuso, sattā nimmitakāmā, te nimminitvā nimminitvā kāmesu vasaṁ vattenti, seyyathāpi devā nimmānaratī. Ayaṁ dutiyā kāmūpapatti. Santāvuso sattā paranimmitakāmā, te paranimmitesu kāmesu vasaṁ vattenti, seyyathāpi devā paranimmitavasavattī. Ayaṁ tatiyā kāmūpapatti. (40)

859 Tisso sukhūpapattiyo^[419]— santāvuso sattā^[420] uppādetvā uppādetvā sukhaṁ viharanti, seyyathāpi devā brahmakāyikā. Ayaṁ paṭhamā sukhūpapatti. Santāvuso, sattā sukhena abhisannā parisannā paripūrā paripphuṭā. Te kadāci karahaci udānaṁ udānenti— ‘aho sukhaṁ, aho sukhan’ti, seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṁ dutiyā sukhūpapatti. Santāvuso, sattā sukhena abhisannā parisannā paripūrā paripphuṭā. Te santaṁyeva tusitā^[421] sukhaṁ^[422] paṭisaṁvedenti, seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṁ tatiyā sukhūpapatti. (41)

860 Tisso paññā— sekkhā paññā, asekkhā paññā, nevasekkhānāsekkhā paññā. (42)

861 Aparāpi tisso paññā— cintāmayā paññā, sutamayā paññā, bhāvanāmayā paññā. (43)

862 Tīṇāvudhāni— sutāvudhaṁ, pavivekāvudhaṁ, paññāvudhaṁ. (44)

863 Tīṇindriyāni— anaññātaññassāmītindriyaṁ, aññindriyaṁ, aññātāvindriyaṁ. (45)

864 Tīṇi cakkhūni— maṁsacakkhu, dibbacakkhu, paññācakkhu. (46)

865 ^[423] Tisso sikkhā— adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā. (47)

866 Tisso bhāvanā— kāyabhāvanā, cittabhāvanā, paññābhāvanā. (48)

867 Tīṇi anuttariyāni— dassanānuttariyaṁ, paṭipadānuttariyaṁ, vimuttānuttariyaṁ. (49)

868 Tayo samādhī— savitakkasavicāro samādhi, avitakkavicāramatto samādhi, avitakkaavicāro samādhi. (50)

869 Aparepi tayo samādhī— suññato samādhi, animitto samādhi, appaṇihito samādhi. (51)

870 Tīṇi soceyyāni— kāyasoceyyaṁ, vacīsoceyyaṁ, manosoceyyaṁ. (52)

871 Tīṇi moneyyāni— kāyamoneyyaṁ, vacīmoneyyaṁ, manomoneyyaṁ. (53)

872 Tīṇi kosallāni— āyakosallaṁ, apāyakosallaṁ, upāyakosallaṁ. (54)

873 Tayo madā— ārogyamado, yobbanamado, jīvitamado. (55)

874 Tīṇi ādhipateyyāni— attādhipateyyaṁ, lokādhipateyyaṁ, dhammādhipateyyaṁ. (56)

875 Tīṇi kathāvatthūni— atītaṁ vā addhānaṁ ārabbha kathaṁ katheyya— ‘evaṁ ahosi atītamaddhānan’ti; anāgataṁ vā addhānaṁ ārabbha kathaṁ katheyya— ‘evaṁ bhavissati anāgatamaddhānan’ti; etarahi vā paccuppannaṁ addhānaṁ ārabbha kathaṁ katheyya— ‘evaṁ hoti etarahi paccuppannaṁ addhānan’ti. (57)

876 Tisso vijjā— pubbenivāsānussatiñāṇaṁ vijjā, sattānaṁ cutūpapāteñāṇaṁ vijjā, āsavānaṁ khayeñāṇaṁ vijjā. (58)

877 Tayo vihārā— dibbo vihāro, brahmā vihāro, ariyo vihāro. (59)

878 Tīṇi pāṭihāriyāni— iddhipāṭihāriyaṁ, ādesanāpāṭihāriyaṁ, anusāsanīpāṭihāriyaṁ. (60)

879 Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tayo dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.