Adhikaraṇabheda
Sattasamathanānatthādi
354. 1745 Sammukhāvinayoti vā sativinayoti vā— ime dhammā nānatthā nānābyañjanā, udāhu ekatthā byañjanameva nānaṁ? Sammukhāvinayoti vā amūḷhavinayoti vā…pe… sammukhāvinayoti vā paṭiññātakaraṇanti vā… sammukhāvinayoti vā yebhuyyasikāti vā… sammukhāvinayoti vā tassapāpiyasikāti vā… sammukhāvinayoti vā tiṇavatthārakoti vā— ime dhammā nānatthā nānābyañjanā, udāhu ekatthā byañjanameva nānaṁ? Sammukhāvinayoti vā sativinayoti vā— ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca. Sammukhāvinayoti vā amūḷhavinayoti vā…pe… sammukhāvinayoti vā paṭiññātakaraṇanti vā… sammukhāvinayoti vā yebhuyyasikāti vā… sammukhāvinayoti vā tassapāpiyasikāti vā… sammukhāvinayoti vā tiṇavatthārakoti vā— ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca.
355. 1746 [288] Vivādo vivādādhikaraṇaṁ, vivādo no adhikaraṇaṁ, adhikaraṇaṁ no vivādo, adhikaraṇañceva vivādo ca? Siyā vivādo vivādādhikaraṇaṁ, siyā vivādo no adhikaraṇaṁ, siyā adhikaraṇaṁ no vivādo, siyā adhikaraṇañceva vivādo ca.
1747 [289] Tattha katamo vivādo vivādādhikaraṇaṁ? Idha bhikkhū vivadanti dhammoti vā adhammoti vā…pe… duṭṭhullā āpattīti vā aduṭṭhullā āpattīti vā. Yaṁ tattha bhaṇḍanaṁ, kalaho, viggaho, vivādo, nānāvādo, aññathāvādo, vipaccatāya vohāro, medhakaṁ— ayaṁ vivādo vivādādhikaraṇaṁ.
1748 Tattha katamo vivādo no adhikaraṇaṁ? Mātāpi puttena vivadati, puttopi mātarā vivadati, pitāpi puttena vivadati, puttopi pitarā vivadati, bhātāpi bhātarā vivadati, bhātāpi bhaginiyā vivadati, bhaginīpi bhātarā vivadati, sahāyopi sahāyena vivadati— ayaṁ vivādo no adhikaraṇaṁ.
1749 Tattha katamaṁ adhikaraṇaṁ no vivādo? Anuvādādhikaraṇaṁ, āpattādhikaraṇaṁ, kiccādhikaraṇaṁ— idaṁ adhikaraṇaṁ no vivādo.
1750 Tattha katamaṁ adhikaraṇañceva vivādo ca? Vivādādhikaraṇaṁ adhikaraṇañceva vivādo ca.
356. 1751 [290] Anuvādo anuvādādhikaraṇaṁ, anuvādo no adhikaraṇaṁ, adhikaraṇaṁ no anuvādo, adhikaraṇañceva anuvādo ca? Siyā anuvādo anuvādādhikaraṇaṁ, siyā anuvādo no adhikaraṇaṁ, siyā adhikaraṇaṁ no anuvādo, siyā adhikaraṇañceva anuvādo ca.
1752 Tattha katamo anuvādo anuvādādhikaraṇaṁ? Idha bhikkhū bhikkhuṁ anuvadanti sīlavipattiyā vā ācāravipattiyā vā diṭṭhivipattiyā vā ājīvavipattiyā vā. Yo tattha anuvādo, anuvadanā anullapanā anubhaṇanā anusampavaṅkatā abbhussahanatā anubalappadānaṁ— ayaṁ anuvādo anuvādādhikaraṇaṁ.
1753 Tattha katamo anuvādo no adhikaraṇaṁ? Mātāpi puttaṁ anuvadati, puttopi mātaraṁ anuvadati, pitāpi puttaṁ anuvadati, puttopi pitaraṁ anuvadati, bhātāpi bhātaraṁ anuvadati, bhātāpi bhaginiṁ anuvadati, bhaginīpi bhātaraṁ anuvadati, sahāyopi sahāyaṁ anuvadati— ayaṁ anuvādo no adhikaraṇaṁ.
1754 Tattha katamaṁ adhikaraṇaṁ no anuvādo? Āpattādhikaraṇaṁ kiccādhikaraṇaṁ vivādādhikaraṇaṁ— idaṁ adhikaraṇaṁ no anuvādo.
1755 Tattha katamaṁ adhikaraṇañceva anuvādo ca? Anuvādādhikaraṇaṁ adhikaraṇañceva anuvādo ca.
357. 1756 [291] Āpatti āpattādhikaraṇaṁ, āpatti no adhikaraṇaṁ, adhikaraṇaṁ no āpatti, adhikaraṇañceva āpatti ca? Siyā āpatti āpattādhikaraṇaṁ, siyā āpatti no adhikaraṇaṁ, siyā adhikaraṇaṁ no āpatti, siyā adhikaraṇañceva āpatti ca.
1757 Tattha katamā āpatti āpattādhikaraṇaṁ? Pañcapi āpattikkhandhā āpattādhikaraṇaṁ. Sattapi āpattikkhandhā āpattādhikaraṇaṁ. Ayaṁ āpatti āpattādhikaraṇaṁ.
1758 Tattha katamā āpatti no adhikaraṇaṁ? Sotāpatti samāpatti— ayaṁ āpatti no adhikaraṇaṁ.
1759 Tattha katamaṁ adhikaraṇaṁ no āpatti? Kiccādhikaraṇaṁ vivādādhikaraṇaṁ anuvādādhikaraṇaṁ— idaṁ adhikaraṇaṁ no āpatti.
1760 Tattha katamaṁ adhikaraṇañceva āpatti ca? Āpattādhikaraṇaṁ adhikaraṇañceva āpatti ca.
358. 1761 [292] Kiccaṁ kiccādhikaraṇaṁ, kiccaṁ no adhikaraṇaṁ, adhikaraṇaṁ no kiccaṁ, adhikaraṇañceva kiccañca? Siyā kiccaṁ kiccādhikaraṇaṁ, siyā kiccaṁ no adhikaraṇaṁ, siyā adhikaraṇaṁ no kiccaṁ, siyā adhikaraṇañceva kiccañca.
1762 Tattha katamaṁ kiccaṁ kiccādhikaraṇaṁ? Yā saṁghassa kiccayatā karaṇīyatā apalokanakammaṁ ñattikammaṁ ñattidutiyakammaṁ ñatticatutthakammaṁ— idaṁ kiccaṁ kiccādhikaraṇaṁ.
1763 Tattha katamaṁ kiccaṁ no adhikaraṇaṁ? Ācariyakiccaṁ upajjhāyakiccaṁ[293] samānupajjhāyakiccaṁ samānācariyakiccaṁ— idaṁ kiccaṁ no adhikaraṇaṁ.
1764 Tattha katamaṁ adhikaraṇaṁ no kiccaṁ? Vivādādhikaraṇaṁ anuvādādhikaraṇaṁ āpattādhikaraṇaṁ— idaṁ adhikaraṇaṁ no kiccaṁ.
1765 Tattha katamaṁ adhikaraṇañceva kiccañca? Kiccādhikaraṇaṁ adhikaraṇañceva kiccaṁ cāti.
1766 Adhikaraṇabhedaṁ niṭṭhitaṁ.
1767
1768 Adhikaraṇaṁ ukkoṭā,
ākārā puggalena ca;
Nidānahetupaccayā,
mūlaṁ samuṭṭhānena ca.
1769 Āpatti hoti yattha ca[294],
saṁsaṭṭhā nidānena ca;
Hetupaccayamūlāni,
samuṭṭhānena byañjanā;
Vivādo adhikaraṇanti,
bhedādhikaraṇe idanti.