Niddesa
Nikkhepakaṇḍa
Dukanikkhepa
Nīvaraṇagocchaka
Nīvaraṇaduka
1158. 1852 Katame dhammā nīvaraṇā[107]? Cha nīvaraṇā— kāmacchandanīvaraṇaṁ, byāpādanīvaraṇaṁ, thinamiddhanīvaraṇaṁ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ, vicikicchānīvaraṇaṁ, avijjānīvaraṇaṁ.
1159. 1853 Tattha katamaṁ kāmacchandanīvaraṇaṁ? Yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṁ— idaṁ vuccati kāmacchandanīvaraṇaṁ.
1160. 1854 Tattha katamaṁ byāpādanīvaraṇaṁ? Anatthaṁ me acarīti āghāto jāyati, anatthaṁ me caratīti āghāto jāyati; anatthaṁ me carissatīti āghāto jāyati; piyassa me manāpassa anatthaṁ acari…pe… anatthaṁ carati…pe… anatthaṁ carissatīti āghāto jāyati, appiyassa me amanāpassa atthaṁ acari…pe… atthaṁ carati…pe… atthaṁ carissatīti āghāto jāyati, aṭṭhāne vā pana āghāto jāyati. Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṁ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṁ doso dussanā[108] dussitattaṁ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṁ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa— idaṁ vuccati byāpādanīvaraṇaṁ.
1161. 1855 Tattha katamaṁ thinamiddhanīvaraṇaṁ[109]? Atthi thinaṁ, atthi middhaṁ.
1162. 1856 Tattha katamaṁ thinaṁ? Yā cittassa akallatā akammaññatā olīyanā sallīyanā līnaṁ līyanā līyitattaṁ thinaṁ thiyanā thiyitattaṁ cittassa— idaṁ vuccati thinaṁ.
1163. 1857 Tattha katamaṁ middhaṁ? Yā kāyassa akallatā akammaññatā onāho pariyonāho antosamorodho middhaṁ soppaṁ pacalāyikā soppaṁ supanā supitattaṁ— idaṁ vuccati middhaṁ. Iti idañca thinaṁ, idañca middhaṁ— idaṁ vuccati thinamiddhanīvaraṇaṁ.
1164. 1858 Tattha katamaṁ uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ? Atthi uddhaccaṁ, atthi kukkuccaṁ.
1165. 1859 Tattha katamaṁ uddhaccaṁ? Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa— idaṁ vuccati uddhaccaṁ.
1166. 1860 Tattha katamaṁ kukkuccaṁ? Akappiye kappiyasaññitā, kappiye akappiyasaññitā, avajje vajjasaññitā, vajje avajjasaññitā. Yaṁ evarūpaṁ kukkuccaṁ kukkuccāyanā kukkuccāyitattaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho— idaṁ vuccati kukkuccaṁ. Iti idañca uddhaccaṁ, idañca kukkuccaṁ— idaṁ vuccati uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ.
1167. 1861 Tattha katamaṁ vicikicchānīvaraṇaṁ? Satthari kaṅkhati vicikicchati, dhamme kaṅkhati vicikicchati, saṁghe kaṅkhati vicikicchati, sikkhāya kaṅkhati vicikicchati, pubbante kaṅkhati vicikicchati, aparante kaṅkhati vicikicchati, pubbantāparante kaṅkhati vicikicchati, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhati vicikicchati. Yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṁ vimati vicikicchā dveḷhakaṁ dvedhāpatho saṁsayo anekaṁsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā thambhitattaṁ cittassa manovilekho— idaṁ vuccati vicikicchānīvaraṇaṁ.
1168. 1862 Tattha katamaṁ avijjānīvaraṇaṁ? Dukkhe aññāṇaṁ, dukkhasamudaye aññāṇaṁ, dukkhanirodhe aññāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṁ, pubbante aññāṇaṁ, aparante aññāṇaṁ, pubbantāparante aññāṇaṁ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṁ; yaṁ evarūpaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṅgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṁ dummejjhaṁ bālyaṁ asampajaññaṁ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ— idaṁ vuccati avijjānīvaraṇaṁ.
1863 Ime dhammā nīvaraṇā.
1169. 1864 Katame dhammā no nīvaraṇā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu— ime dhammā no nīvaraṇā.