Toggle theme
Tipitaka2500tipitaka2500.github.io

4.1.1 Aṭṭhamantaparivajjanīyaṭṭhāna

4.1.1. อัฏ์ฐมัน์ตปริวัช์ชนียัฏ์ฐาน

Meṇḍakapañhārambhakathā

Upāsakaguṇavagga

Aṭṭhamantaparivajjanīyaṭṭhāna

113. 519 Bhassappavādo vetaṇḍī,
atibuddhi vicakkhaṇo;
Milindo ñāṇabhedāya,
nāgasenamupāgami. [142]

520 Vasanto tassa chāyāya,
paripucchaṁ punappunaṁ;
Pabhinnabuddhi hutvāna,
sopi āsi tipeṭako.

521 Navaṅgaṁ anumajjanto,
rattibhāge rahogato;
Addakkhi meṇḍake pañhe,
dunniveṭhe saniggahe.

522 “Pariyāyabhāsitaṁ atthi,
atthi sandhāyabhāsitaṁ;
Sabhāvabhāsitaṁ atthi,
dhammarājassa sāsane.

523 Tesamatthaṁ aviññāya,
meṇḍake jinabhāsite;
Anāgatamhi addhāne,
viggaho tattha hessati.

524 Handa kathiṁ pasādetvā,
chejjāpessāmi meṇḍake;
Tassa niddiṭṭhamaggena,
niddisissantyanāgate”ti.

114. 525 Atha kho milindo rājā pabhātāya rattiyā uddhaste[143] aruṇe sīsaṁ nhatvā sirasi añjaliṁ paggahetvā atītānāgatapaccuppanne sammāsambuddhe anussaritvā aṭṭha vattapadāni samādiyi “ito me anāgatāni satta divasāni aṭṭha guṇe samādiyitvā tapo caritabbo bhavissati, sohaṁ ciṇṇatapo samāno ācariyaṁ ārādhetvā meṇḍake pañhe pucchissāmī”ti. Atha kho milindo rājā pakatidussayugaṁ apanetvā ābharaṇāni ca omuñcitvā kāsāvaṁ nivāsetvā muṇḍakapaṭisīsakaṁ sīse paṭimuñcitvā munibhāvamupagantvā aṭṭha guṇe samādiyi “imaṁ sattāhaṁ mayā na rājattho anusāsitabbo, na rāgūpasañhitaṁ cittaṁ uppādetabbaṁ, na dosūpasañhitaṁ cittaṁ uppādetabbaṁ, na mohūpasañhitaṁ cittaṁ uppādetabbaṁ, dāsakammakaraporise janepi nivātavuttinā bhavitabbaṁ, kāyikaṁ vācasikaṁ anurakkhitabbaṁ, chapi āyatanāni niravasesato anurakkhitabbāni, mettābhāvanāya mānasaṁ pakkhipitabban”ti. Ime aṭṭha guṇe samādiyitvā tesveva aṭṭhasu guṇesu mānasaṁ patiṭṭhapetvā bahi anikkhamitvā sattāhaṁ vītināmetvā aṭṭhame divase pabhātāya rattiyā pageva pātarāsaṁ katvā okkhittacakkhu mitabhāṇī susaṇṭhitena iriyāpathena avikkhittena cittena haṭṭhena udaggena vippasannena theraṁ nāgasenaṁ upasaṅkamitvā therassa pāde sirasā vanditvā ekamantaṁ ṭhito idamavoca—

526 “Atthi me, bhante nāgasena, koci attho tumhehi saddhiṁ mantayitabbo, na tattha añño koci tatiyo icchitabbo, suññe okāse pavivitte araññe aṭṭhaṅgupāgate samaṇasāruppe. Tattha so pañho pucchitabbo bhavissati, tattha me guyhaṁ na kātabbaṁ na rahassakaṁ, arahāmahaṁ rahassakaṁ suṇituṁ sumantane upagate, upamāyapi so attho upaparikkhitabbo, yathā kiṁ viya, yathā nāma, bhante nāgasena, mahāpathavī nikkhepaṁ arahati nikkhepe upagate. Evameva kho, bhante nāgasena, arahāmahaṁ rahassakaṁ suṇituṁ sumantane upagate”ti.

527 Garunā saha pavivittapavanaṁ pavisitvā idamavoca— “bhante nāgasena, idha purisena mantayitukāmena aṭṭha ṭhānāni parivajjayitabbāni bhavanti, na tesu ṭhānesu viññū puriso atthaṁ manteti, mantitopi attho paripatati na sambhavati. Katamāni aṭṭha ṭhānāni? Visamaṭṭhānaṁ parivajjanīyaṁ, sabhayaṁ parivajjanīyaṁ, ativātaṭṭhānaṁ parivajjanīyaṁ, paṭicchannaṭṭhānaṁ parivajjanīyaṁ, devaṭṭhānaṁ parivajjanīyaṁ, pantho parivajjanīyo, saṅgāmo[144] parivajjanīyo, udakatitthaṁ parivajjanīyaṁ. Imāni aṭṭha ṭhānāni parivajjanīyānī”ti.

528 Thero āha— “ko doso visamaṭṭhāne, sabhaye, ativāte, paṭicchanne, devaṭṭhāne, panthe, saṅgāme, udakatitthe”ti? “Visame, bhante nāgasena, mantito attho vikirati vidhamati paggharati na sambhavati, sabhaye mano santassati, santassito na sammā atthaṁ samanupassati, ativāte saddo avibhūto hoti, paṭicchanne upassutiṁ tiṭṭhanti, devaṭṭhāne mantito attho garukaṁ pariṇamati, panthe mantito attho tuccho bhavati, saṅgāme cañcalo bhavati, udakatitthe pākaṭo bhavati. Bhavatīha—

529 ‘Visamaṁ sabhayaṁ ativāto,
Paṭicchannaṁ devanissitaṁ;
Pantho ca saṅgāmo titthaṁ,
Aṭṭhete parivajjiyā’”ti.

530 Aṭṭha mantanassa parivajjanīyaṭṭhānāni.


  1. Bhassappavādo: bhassappavedī (sī, maku, pā1) (Word Variant) ↩
  2. uddhaste: uggate (sī, pā1), uṭṭhite (maku) (Word Variant) ↩
  3. saṅgāmo: saṅkamo (sī, maku, pā1) (Word Variant) ↩