Paññāvagga
Pāṭihāriyakathā
30. 1860 [356] “Tīṇimāni, bhikkhave, pāṭihāriyāni. Katamāni tīṇi? Iddhipāṭihāriyaṁ, ādesanāpāṭihāriyaṁ, anusāsanīpāṭihāriyaṁ.
1861 Katamañca, bhikkhave, iddhipāṭihāriyaṁ? Idha, bhikkhave, ekacco anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhoti— ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṁ tirobhāvaṁ…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vatteti. Idaṁ vuccati, bhikkhave, iddhipāṭihāriyaṁ. (1)
1862 Katamañca, bhikkhave, ādesanāpāṭihāriyaṁ? Idha, bhikkhave, ekacco nimittena ādisati— ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te cittan’ti. So bahuñcepi ādisati, tatheva taṁ hoti, no aññathā. Idha pana, bhikkhave, ekacco na heva kho nimittena ādisati, api ca kho manussānaṁ vā amanussānaṁ vā devatānaṁ vā saddaṁ sutvā ādisati— ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te cittan’ti. So bahuñcepi ādisati, tatheva taṁ hoti, no aññathā. Idha pana, bhikkhave, ekacco na heva kho nimittena ādisati, napi manussānaṁ vā amanussānaṁ vā devatānaṁ vā saddaṁ sutvā ādisati, api ca kho vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṁ sutvā ādisati— ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te cittan’ti. So bahuñcepi ādisati, tatheva taṁ hoti, no aññathā. Idha pana, bhikkhave, ekacco na heva kho nimittena ādisati, napi manussānaṁ vā amanussānaṁ vā devatānaṁ vā saddaṁ sutvā ādisati, napi vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṁ sutvā ādisati, api ca kho avitakkaṁ avicāraṁ samādhiṁ samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāti— ‘yathā imassa[357] bhoto manosaṅkhārā paṇihitā imassa cittassa anantarā amukaṁ nāma vitakkaṁ vitakkayissatī’ti. So bahuñcepi ādisati, tatheva taṁ hoti, no aññathā. Idaṁ vuccati, bhikkhave, ādesanāpāṭihāriyaṁ. (2) [358]
1863 Katamañca, bhikkhave, anusāsanīpāṭihāriyaṁ? Idha, bhikkhave, ekacco evamanusāsati— ‘evaṁ vitakketha, mā evaṁ vitakkayittha. Evaṁ manasi karotha, mā evaṁ manasākattha[359]. Idaṁ pajahatha, idaṁ upasampajja viharathā’ti. Idaṁ vuccati, bhikkhave, anusāsanīpāṭihāriyaṁ. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi pāṭihāriyāni”. (3)
31. 1864 Nekkhammaṁ ijjhatīti— iddhi. Kāmacchandaṁ paṭiharatīti— pāṭihāriyaṁ. Ye tena nekkhammena samannāgatā, sabbe te visuddhacittā anāvilasaṅkappāti— ādesanāpāṭihāriyaṁ. “Taṁ kho pana nekkhammaṁ evaṁ āsevitabbaṁ, evaṁ bhāvetabbaṁ, evaṁ bahulīkātabbaṁ, evaṁ tadanudhammatā sati upaṭṭhāpetabbā”ti— anusāsanīpāṭihāriyaṁ. (1)
1865 Abyāpādo ijjhatīti— iddhi. Byāpādaṁ paṭiharatīti— pāṭihāriyaṁ. Ye tena abyāpādena samannāgatā, sabbe te visuddhacittā anāvilasaṅkappāti— ādesanāpāṭihāriyaṁ. “So kho pana abyāpādo evaṁ āsevitabbo, evaṁ bhāvetabbo, evaṁ bahulīkātabbo, evaṁ tadanudhammatā sati upaṭṭhāpetabbā”ti— anusāsanīpāṭihāriyaṁ. (2)
1866 Ālokasaññā ijjhatīti— iddhi. Thinamiddhaṁ paṭiharatīti— pāṭihāriyaṁ. Ye tāya ālokasaññāya samannāgatā, sabbe te visuddhacittā anāvilasaṅkappāti— ādesanāpāṭihāriyaṁ. “Sā kho pana ālokasaññā evaṁ āsevitabbā, evaṁ bhāvetabbā, evaṁ bahulīkātabbā, evaṁ tadanudhammatā sati upaṭṭhāpetabbā”ti— anusāsanīpāṭihāriyaṁ. (3)
1867 Avikkhepo ijjhatīti— iddhi. Uddhaccaṁ paṭiharatīti— pāṭihāriyaṁ. Ye tena avikkhepena samannāgatā, sabbe te visuddhacittā anāvilasaṅkappāti— ādesanāpāṭihāriyaṁ. “So kho pana avikkhepo evaṁ āsevitabbo, evaṁ bhāvetabbo, evaṁ bahulīkātabbo, evaṁ tadanudhammatā sati upaṭṭhāpetabbā”ti— anusāsanīpāṭihāriyaṁ. (4)
1868 Dhammavavatthānaṁ ijjhatīti— iddhi. Vicikicchaṁ paṭiharatīti— pāṭihāriyaṁ. Ye tena dhammavavatthānena samannāgatā, sabbe te visuddhacittā anāvilasaṅkappāti— ādesanāpāṭihāriyaṁ. “Taṁ kho pana dhammavavatthānaṁ evaṁ āsevitabbaṁ, evaṁ bhāvetabbaṁ, evaṁ bahulīkātabbaṁ, evaṁ tadanudhammatā, sati upaṭṭhāpetabbā”ti— anusāsanīpāṭihāriyaṁ. (5)
1869 Ñāṇaṁ ijjhatīti— iddhi. Avijjaṁ paṭiharatīti— pāṭihāriyaṁ. Ye tena ñāṇena samannāgatā, sabbe te visuddhacittā anāvilasaṅkappāti— ādesanāpāṭihāriyaṁ. “Taṁ kho pana ñāṇaṁ evaṁ āsevitabbaṁ, evaṁ bhāvetabbaṁ, evaṁ bahulīkātabbaṁ, evaṁ tadanudhammatā sati upaṭṭhāpetabbā”ti— anusāsanīpāṭihāriyaṁ. (6)
1870 Pāmojjaṁ ijjhatīti— iddhi. Aratiṁ paṭiharatīti— pāṭihāriyaṁ. Ye tena pāmojjena samannāgatā, sabbe te visuddhacittā anāvilasaṅkappāti— ādesanāpāṭihāriyaṁ. “Taṁ kho pana pāmojjaṁ evaṁ āsevitabbaṁ, evaṁ bhāvetabbaṁ, evaṁ bahulīkātabbaṁ, evaṁ tadanudhammatā sati upaṭṭhāpetabbā”ti— anusāsanīpāṭihāriyaṁ…pe… . (7)
1871 Paṭhamaṁ jhānaṁ ijjhatīti— iddhi. Nīvaraṇe paṭiharatīti— pāṭihāriyaṁ. Ye tena paṭhamena jhānena samannāgatā, sabbe te visuddhacittā anāvilasaṅkappāti— ādesanāpāṭihāriyaṁ. “Taṁ kho pana paṭhamaṁ jhānaṁ evaṁ āsevitabbaṁ, evaṁ bhāvetabbaṁ, evaṁ bahulīkātabbaṁ, evaṁ tadanudhammatā sati upaṭṭhāpetabbā”ti— anusāsanīpāṭihāriyaṁ…pe… . (26:33)
1872 Arahattamaggo ijjhatīti— iddhi. Sabbakilese paṭiharatīti— pāṭihāriyaṁ. Ye tena arahattamaggena samannāgatā, sabbe te visuddhacittā anāvilasaṅkappāti— ādesanāpāṭihāriyaṁ. “So kho pana arahattamaggo evaṁ āsevitabbo, evaṁ bhāvetabbo, evaṁ bahulīkātabbo, evaṁ tadanudhammatā sati upaṭṭhāpetabbā”ti— anusāsanīpāṭihāriyaṁ. (4:37)
32. 1873 Nekkhammaṁ ijjhatīti— iddhi. Kāmacchandaṁ paṭiharatīti— pāṭihāriyaṁ. Yā ca iddhi yañca pāṭihāriyaṁ, idaṁ vuccati iddhipāṭihāriyaṁ. Abyāpādo ijjhatīti— iddhi. Byāpādaṁ paṭiharatīti— pāṭihāriyaṁ. Yā ca iddhi yañca pāṭihāriyaṁ, idaṁ vuccati iddhipāṭihāriyaṁ. Ālokasaññā ijjhatīti— iddhi. Thinamiddhaṁ paṭiharatīti— pāṭihāriyaṁ…pe… arahattamaggo ijjhatīti— iddhi. Sabbakilese paṭiharatīti— pāṭihāriyaṁ. Yā ca iddhi yañca pāṭihāriyaṁ, idaṁ vuccati iddhipāṭihāriyanti.
1874 Pāṭihāriyakathā niṭṭhitā.