2.8 Khemātherīapadāna

Ekūposathikavagga

Khemātherīapadāna

289. 460 ^[156] “Padumuttaro nāma jino,
sabbadhammesu cakkhumā;
Ito satasahassamhi,
kappe uppajji nāyako.

290. 461 Tadāhaṁ haṁsavatiyaṁ,
jātā seṭṭhikule ahuṁ^[157];
Nānāratanapajjote,
mahāsukhasamappitā.

291. 462 Upetvā taṁ mahāvīraṁ,
assosiṁ dhammadesanaṁ;
Tato jātappasādāhaṁ,
upemi saraṇaṁ jinaṁ.

292. 463 Mātaraṁ pitarañcāhaṁ,
āyācitvā vināyakaṁ;
Nimantayitvā sattāhaṁ,
bhojayiṁ sahasāvakaṁ.

293. 464 Atikkante ca sattāhe,
mahāpaññānamuttamaṁ;
Bhikkhuniṁ etadaggamhi,
ṭhapesi narasārathi.

294. 465 Taṁ sutvā muditā hutvā,
puno tassa mahesino;
Kāraṁ katvāna taṁ ṭhānaṁ,
paṇipacca paṇīdahiṁ.

295. 466 Tato mama jino^[158] āha,
‘sijjhataṁ paṇidhī tava;
Sasaṁghe me kataṁ kāraṁ,
appameyyaphalaṁ tayā.

296. 467 Satasahassito kappe,
okkākakulasambhavo;
Gotamo nāma gottena,
satthā loke bhavissati.

297. 468 Tassa dhammesu dāyādā,
orasā dhammanimmitā;
Etadaggamanuppattā,
khemā nāma bhavissati’.

298. 469 Tena kammena sukatena,
cetanāpaṇidhīhi ca;
Jahitvā mānusaṁ dehaṁ,
tāvatiṁsūpagā ahaṁ.

299. 470 Tato cutā yāmamagaṁ,
tatohaṁ tusitaṁ gatā;
Tato ca nimmānaratiṁ,
vasavattipuraṁ tato.

300. 471 Yattha yatthūpapajjāmi,
tassa kammassa vāhasā;
Tattha tattheva rājūnaṁ,
mahesittamakārayiṁ.

301. 472 Tato cutā manussatte,
rājūnaṁ cakkavattinaṁ;
Maṇḍalīnañca rājūnaṁ,
mahesittamakārayiṁ.

302. 473 Sampattiṁ anubhotvāna,
devesu manujesu ca;
Sabbattha sukhitā hutvā,
nekakappesu saṁsariṁ.

303. 474 Ekanavutito kappe,
vipassī lokanāyako;
Uppajji cārudassano^[160],
sabbadhammavipassako. ^[159]

304. 475 Tamahaṁ lokanāyakaṁ,
upetvā narasārathiṁ;
Dhammaṁ bhaṇitaṁ sutvāna,
pabbajiṁ anagāriyaṁ.

305. 476 Dasavassasahassāni,
tassa vīrassa sāsane;
Brahmacariyaṁ caritvāna,
yuttayogā bahussutā.

306. 477 Paccayākārakusalā,
catusaccavisāradā;
Nipuṇā cittakathikā,
satthusāsanakārikā.

307. 478 Tato cutāhaṁ tusitaṁ,
upapannā yasassinī;
Abhibhomi tahiṁ aññe,
brahmacārīphalenahaṁ.

308. 479 Yattha yatthūpapannāhaṁ,
mahābhogā mahaddhanā;
Medhāvinī rūpavatī^[161],
vinītaparisāpi ca.

309. 480 Bhavāmi tena kammena,
yogena jinasāsane;
Sabbā sampattiyo mayhaṁ,
sulabhā manaso piyā.

310. 481 Yopi me bhavate bhattā,
yattha yattha gatāyapi;
Vimāneti na maṁ koci,
paṭipattibalena me.

311. 482 Imamhi bhaddake kappe,
brahmabandhu mahāyaso;
Nāmena koṇāgamano,
uppajji vadataṁ varo.

312. 483 Tadā hi^[162] bārāṇasiyaṁ,
susamiddhakulappajā;
Dhanañjānī sumedhā ca,
ahampi ca tayo janā. ^[163]

313. 484 Saṁghārāmamadāsimha,
dānasahāyikā pure^[164];
Saṁghassa ca vihārampi^[165],
uddissa kārikā^[166] mayaṁ.

314. 485 Tato cutā mayaṁ sabbā,
tāvatiṁsūpagā ahuṁ;
Yasasā aggataṁ pattā,
manussesu tatheva ca.

315. 486 Imasmiṁyeva kappamhi,
brahmabandhu mahāyaso;
Kassapo nāma gottena,
uppajji vadataṁ varo.

316. 487 Upaṭṭhāko mahesissa,
tadā āsi narissaro;
Kāsirājā kikī nāma,
bārāṇasipuruttame.

317. 488 Tassāsiṁ jeṭṭhikā dhītā,
samaṇī iti vissutā;
Dhammaṁ sutvā jinaggassa,
pabbajjaṁ samarocayiṁ.

318. 489 Anujāni na no tāto,
agāreva tadā mayaṁ;
Vīsavassasahassāni,
vicarimha atanditā.

319. 490 Komāribrahmacariyaṁ,
rājakaññā sukhedhitā;
Buddhopaṭṭhānaniratā,
muditā satta dhītaro.

320. 491 ^[167] Samaṇī samaṇaguttā ca,
bhikkhunī bhikkhudāyikā;
Dhammā ceva sudhammā ca,
sattamī saṁghadāyikā.

321. 492 Ahaṁ uppalavaṇṇā ca,
paṭācārā ca kuṇḍalā;
Kisāgotamī dhammadinnā,
visākhā hoti sattamī.

322. 493 Kadāci so narādicco,
dhammaṁ desesi abbhutaṁ;
Mahānidānasuttantaṁ,
sutvā taṁ pariyāpuṇiṁ.

323. 494 Tehi kammehi sukatehi,
cetanāpaṇidhīhi ca;
Jahitvā mānusaṁ dehaṁ,
tāvatiṁsamagacchahaṁ.

324. 495 Pacchime ca bhave dāni,
sākalāya puruttame;
Rañño maddassa dhītāmhi,
manāpā dayitā piyā.

325. 496 Saha me jātamattamhi,
khemaṁ tamhi pure ahu;
Tato khemāti nāmaṁ me,
guṇato upapajjatha.

326. 497 Yadāhaṁ yobbanaṁ pattā,
rūpalāvaññabhūsitā;
Tadā adāsi maṁ tāto,
bimbisārassa rājino. ^[168]

327. 498 Tassāhaṁ suppiyā āsiṁ,
rūpake lāyane ratā;
Rūpānaṁ dosavādīti,
na upesiṁ mahādayaṁ.

328. 499 Bimbisāro tadā rājā,
mamānuggahabuddhiyā;
Vaṇṇayitvā veḷuvanaṁ,
gāyake gāpayī mamaṁ.

329. 500 Rammaṁ veḷuvanaṁ yena,
na diṭṭhaṁ sugatālayaṁ;
Na tena nandanaṁ diṭṭhaṁ,
iti maññāmase mayaṁ.

330. 501 Yena veḷuvanaṁ diṭṭhaṁ,
naranandananandanaṁ;
Sudiṭṭhaṁ nandanaṁ tena,
amarindasunandanaṁ.

331. 502 Vihāya nandanaṁ devā,
otaritvā mahītalaṁ^[169];
Rammaṁ veḷuvanaṁ disvā,
na tappanti suvimhitā.

332. 503 Rājapuññena nibbattaṁ,
buddhapuññena bhūsitaṁ;
Ko vattā tassa nissesaṁ,
vanassa guṇasañcayaṁ.

333. 504 Taṁ sutvā vanasamiddhaṁ,
mama sotamanoharaṁ;
Daṭṭhukāmā tamuyyānaṁ,
rañño ārocayiṁ tadā.

334. 505 Mahatā parivārena,
tadā ca so^[170] mahīpati;
Maṁ pesesi^[171] tamuyyānaṁ,
dassanāya samussukaṁ.

335. 506 ‘Gaccha passa mahābhoge,
vanaṁ nettarasāyanaṁ;
Yaṁ sadā bhāti siriyā,
sugatābhānurañjitaṁ’.

336. 507 ‘Yadā ca piṇḍāya muni,
giribbajapuruttamaṁ;
Paviṭṭhohaṁ tadāyeva,
vanaṁ daṭṭhumupāgamiṁ’.

337. 508 Tadā taṁ phullavipinaṁ,
nānābhamarakūjitaṁ;
Kokilāgītasahitaṁ,
mayūragaṇanaccitaṁ.

338. 509 Appasaddamanākiṇṇaṁ,
nānācaṅkamabhūsitaṁ;
Kuṭimaṇḍapasaṁkiṇṇaṁ,
yogīvaravirājitaṁ.

339. 510 Vicarantī amaññissaṁ,
‘saphalaṁ nayanaṁ mama’;
Tatthāpi taruṇaṁ bhikkhuṁ,
yuttaṁ disvā vicintayiṁ.

340. 511 ‘Īdise vipine^[172] ramme,
ṭhitoyaṁ navayobbane;
Vasantamiva kantena,
rūpena ca samanvito.

341. 512 Nisinno rukkhamūlamhi,
muṇḍo saṅghāṭipāruto;
Jhāyate vatayaṁ bhikkhu,
hitvā visayajaṁ ratiṁ.

342. 513 Nanu nāma gahaṭṭhena,
kāmaṁ bhutvā yathāsukhaṁ;
Pacchā jiṇṇena dhammoyaṁ,
caritabbo subhaddako’.

343. 514 ‘Suññakan’ti viditvāna,
‘gandhagehaṁ jinālayaṁ’;
Upetvā jinamaddakkhaṁ,
udayantaṁva bhākaraṁ.

344. 515 Ekakaṁ sukhamāsīnaṁ,
bījamānaṁ varitthiyā;
Disvānevaṁ vicintesiṁ,
‘nāyaṁ lūkho narāsabho.

345. 516 Sā kaññā kanakābhāsā,
padumānanalocanā;
Bimboṭṭhī kundadasanā,
manonettarasāyanā.

346. 517 Hemadolābhasavanā,
kalikākārasutthanī;
Vedimajjhāva sussoṇī^[175],
rambhoru cārubhūsanā. ^{[173] [174]}

347. 518 Rattaṁsakupasambyānā,
nīlamaṭṭhanivāsanā;
Atappaneyyarūpena,
hāsabhāvasamanvitā’. ^[176]

348. 519 Disvā tamevaṁ cintesiṁ,
‘ahoyamabhirūpinī;
Na mayānena nettena,
diṭṭhapubbā kudācanaṁ’.

349. 520 Tato jarābhibhūtā sā,
vivaṇṇā vikatānanā;
Bhinnadantā setasirā,
salālā vadanāsuci.

350. 521 Saṁkhittakaṇṇā setakkhī,
lambāsubhapayodharā;
Valivitatasabbaṅgī,
sirāvitatadehinī.

351. 522 Nataṅgā daṇḍadutiyā,
upphāsulikatā kisā;
Pavedhamānā patitā,
nissasantī muhuṁ muhuṁ. ^[177]

352. 523 Tato me āsi saṁvego,
abbhuto lomahaṁsano;
‘Dhiratthu rūpaṁ asuciṁ,
ramante yattha bālisā’.

353. 524 Tadā mahākāruṇiko,
disvā saṁviggamānasaṁ;
Udaggacitto sugato,
imā gāthā abhāsatha.

354. 525 ^[178] ‘Āturaṁ asuciṁ pūtiṁ,
passa kheme samussayaṁ;
Uggharantaṁ paggharantaṁ,
bālānaṁ abhinanditaṁ.

355. 526 Asubhāya cittaṁ bhāvehi,
ekaggaṁ susamāhitaṁ;
Sati kāyagatā tyatthu,
nibbidā bahulā bhava.

356. 527 Yathā idaṁ tathā etaṁ,
yathā etaṁ tathā idaṁ;
Ajjhattañca bahiddhā ca,
kāye chandaṁ virājaya.

357. 528 Animittañca bhāvehi,
mānānusayamujjaha;
Tato mānābhisamayā,
upasantā carissasi.

358. 529 Ye rāgarattānupatanti sotaṁ,
Sayaṁ kataṁ makkaṭakova jālaṁ;
Etampi chetvāna paribbajanti,
Anapekkhino kāmasukhaṁ pahāya’. ^[179]

359. 530 Tato kallitacittaṁ^[180] maṁ,
ñatvāna narasārathi;
Mahānidānaṁ desesi,
suttantaṁ vinayāya me.

360. 531 Sutvā suttantaseṭṭhaṁ taṁ,
pubbasaññamanussariṁ;
Tattha ṭhitāvahaṁ santī,
dhammacakkhuṁ visodhayiṁ.

361. 532 Nipatitvā mahesissa,
pādamūlamhi tāvade;
Accayaṁ desanatthāya,
idaṁ vacanamabraviṁ.

362. 533 ‘Namo te sabbadassāvī,
namo te karuṇākara;
Namo te tiṇṇasaṁsāra,
namo te amataṁdada.

363. 534 Diṭṭhigahanapakkhandā,
kāmarāgavimohitā;
Tayā sammā upāyena,
vinītā vinaye ratā. ^[181]

364. 535 Adassanena vibhogā^[182],
tādisānaṁ mahesinaṁ;
Anubhonti mahādukkhaṁ,
sattā saṁsārasāgare.

365. 536 Yadāhaṁ lokasaraṇaṁ,
araṇaṁ araṇantaguṁ^[183];
Nāddasāmi adūraṭṭhaṁ,
desayāmi tamaccayaṁ. ^[184]

366. 537 Mahāhitaṁ varadadaṁ,
ahitoti visaṅkitā;
Nopesiṁ rūpaniratā,
desayāmi tamaccayaṁ’.

367. 538 Tadā madhuranigghoso,
mahākāruṇiko jino;
Avoca tiṭṭha khemeti,
siñcanto amatena maṁ.

368. 539 Tadā paṇamya sirasā,
katvā ca naṁ padakkhiṇaṁ;
Gantvā disvā narapatiṁ,
idaṁ vacanamabraviṁ.

369. 540 ‘Aho sammā upāyo te,
cintitoyamarindama;
Vanadassanakāmāya,
diṭṭho nibbānato muni.

370. 541 Yadi te ruccate rāja^[185],
sāsane tassa tādino;
Pabbajissāmi rūpehaṁ,
nibbinnā munivāṇinā^[186]’.

542 Dutiyaṁ bhāṇavāraṁ.

371. 543 Añjaliṁ paggahetvāna,
tadāha sa mahīpati;
‘Anujānāmi te bhadde,
pabbajjā tava sijjhatu’.

372. 544 Pabbajitvā tadā cāhaṁ,
addhamāse upaṭṭhite;
Dīpodayañca bhedañca,
disvā saṁviggamānasā. ^[187]

373. 545 Nibbinnā sabbasaṅkhāre,
paccayākārakovidā;
Caturoghe atikkamma,
arahattamapāpuṇiṁ.

374. 546 Iddhīsu ca vasī āsiṁ,
dibbāya sotadhātuyā;
Cetopariyañāṇassa,
vasī cāpi bhavāmahaṁ.

375. 547 Pubbenivāsaṁ jānāmi,
dibbacakkhu visodhitaṁ;
Sabbāsavā parikkhīṇā,
natthi dāni punabbhavo.

376. 548 Atthadhammaniruttīsu,
paṭibhāne tatheva ca;
Parisuddhaṁ mama ñāṇaṁ,
uppannaṁ buddhasāsane.

377. 549 Kusalāhaṁ visuddhīsu,
kathāvatthuvisāradā;
Abhidhammanayaññū ca,
vasippattāmhi sāsane.

378. 550 Tato toraṇavatthusmiṁ,
raññā kosalasāminā;
Pucchitā nipuṇe pañhe,
byākarontī yathātathaṁ.

379. 551 Tadā sa rājā sugataṁ,
upasaṅkamma pucchatha;
Tatheva buddho byākāsi,
yathā te byākatā mayā.

380. 552 Jino tasmiṁ guṇe tuṭṭho,
etadagge ṭhapesi maṁ;
Mahāpaññānamaggāti,
bhikkhunīnaṁ naruttamo.

381. 553 Kilesā jhāpitā mayhaṁ,
…pe…
viharāmi anāsavā.

382. 554 Svāgataṁ vata me āsi,
…pe…
kataṁ buddhassa sāsanaṁ.

383. 555 Paṭisambhidā catasso,
…pe…
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.

556 Itthaṁ sudaṁ khemā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.

557 Khemātheriyāpadānaṁ aṭṭhamaṁ.