Mahāvibhaṅga
Aniyatakaṇḍa
Dutiyaaniyatasikkhāpada
452. 1829 Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā udāyī— “bhagavatā paṭikkhittaṁ mātugāmena saddhiṁ eko ekāya raho paṭicchanne āsane alaṁkammaniye nisajjaṁ kappetun”ti tassāyeva kumārikāya saddhiṁ eko ekāya raho nisajjaṁ kappesi kālayuttaṁ samullapanto kālayuttaṁ dhammaṁ bhaṇanto. Dutiyampi kho visākhā migāramātā nimantitā taṁ kulaṁ agamāsi. Addasā kho visākhā migāramātā āyasmantaṁ udāyiṁ tassāyeva kumārikāya saddhiṁ ekaṁ ekāya raho nisinnaṁ. Disvāna āyasmantaṁ udāyiṁ etadavoca— “idaṁ, bhante, nacchannaṁ nappatirūpaṁ yaṁ ayyo mātugāmena saddhiṁ eko ekāya raho nisajjaṁ kappeti. Kiñcāpi, bhante, ayyo anatthiko tena dhammena, api ca dussaddhāpayā appasannā manussā”ti. Evampi kho āyasmā udāyī visākhāya migāramātuyā vuccamāno nādiyi. Atha kho visākhā migāramātā nikkhamitvā bhikkhūnaṁ etamatthaṁ ārocesi. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti— “kathañhi nāma āyasmā udāyī mātugāmena saddhiṁ eko ekāya raho nisajjaṁ kappessatī”ti.
1830 Atha kho te bhikkhū āyasmantaṁ udāyiṁ anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ…pe… “saccaṁ kira tvaṁ, udāyi, mātugāmena saddhiṁ eko ekāya raho nisajjaṁ kappesī”ti? “Saccaṁ, bhagavā”ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tvaṁ, moghapurisa, mātugāmena saddhiṁ eko ekāya raho nisajjaṁ kappessasi. Netaṁ, moghapurisa, appasannānaṁ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—
453. 1831 “Na heva kho pana paṭicchannaṁ āsanaṁ hoti nālaṅkammaniyaṁ, alañca kho hoti mātugāmaṁ duṭṭhullāhi vācāhi obhāsituṁ. Yo pana bhikkhu tathārūpe āsane mātugāmena saddhiṁ eko ekāya raho nisajjaṁ kappeyya, tamenaṁ saddheyyavacasā upāsikā disvā dvinnaṁ dhammānaṁ aññatarena vadeyya— saṁghādisesena vā pācittiyena vā. Nisajjaṁ bhikkhu paṭijānamāno dvinnaṁ dhammānaṁ aññatarena kāretabbo— saṁghādisesena vā pācittiyena vā. Yena vā sā saddheyyavacasā upāsikā vadeyya tena so bhikkhu kāretabbo. Ayampi dhammo aniyato”ti. (2:19)
454. 1832 Na heva kho pana paṭicchannaṁ āsanaṁ hotīti appaṭicchannaṁ hoti kuṭṭena vā kavāṭena vā kilañjena vā sāṇipākārena vā rukkhena vā thambhena vā kotthaḷiyā vā yena kenaci appaṭicchannaṁ hoti.
1833 Nālaṅkammaniyanti na sakkā hoti methunaṁ dhammaṁ paṭisevituṁ.
1834 Alañca kho hoti mātugāmaṁ duṭṭhullāhi vācāhi obhāsitunti sakkā hoti mātugāmaṁ duṭṭhullāhi vācāhi obhāsituṁ.
1835 Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti.
1836 Tathārūpe āsaneti evarūpe āsane.
1837 Mātugāmo nāma manussitthī, na yakkhī na petī na tiracchānagatā, viññū paṭibalā subhāsitadubbhāsitaṁ duṭṭhullāduṭṭhullaṁ ājānituṁ.
1838 Saddhinti ekato.
1839 Eko ekāyāti bhikkhu ceva hoti mātugāmo ca.
1840 [283] Raho nāma cakkhussa raho, sotassa raho. Cakkhussa raho nāma na sakkā hoti akkhiṁ vā nikhaṇīyamāne bhamukaṁ vā ukkhipīyamāne sīsaṁ vā ukkhipīyamāne passituṁ. Sotassa raho nāma na sakkā hoti pakatikathā sotuṁ.
1841 Nisajjaṁ kappeyyāti mātugāme nisinne bhikkhu upanisinno vā hoti upanipanno vā. Bhikkhu nisinne mātugāmo upanisinno vā hoti upanipanno vā. Ubho vā nisinnā honti ubho vā nipannā.
1842 Saddheyyavacasā nāma āgataphalā abhisametāvinī viññātasāsanā.
1843 Upāsikā nāma buddhaṁ saraṇaṁ gatā, dhammaṁ saraṇaṁ gatā, saṁghaṁ saraṇaṁ gatā.
1844 Disvāti passitvā.
1845 Dvinnaṁ dhammānaṁ aññatarena vadeyya saṁghādisesena vā pācittiyena vā. Nisajjaṁ bhikkhu paṭijānamāno dvinnaṁ dhammānaṁ aññatarena kāretabbo— saṁghādisesena vā pācittiyena vā. Yena vā sā saddheyyavacasā upāsikā vadeyya, tena so bhikkhu kāretabbo.
455. 1846 Sā ce evaṁ vadeyya— “ayyo mayā diṭṭho nisinno mātugāmena saddhiṁ kāyasaṁsaggaṁ samāpajjanto”ti, so ca taṁ paṭijānāti, āpattiyā kāretabbo. Sā ce evaṁ vadeyya— “ayyo mayā diṭṭho nisinno mātugāmena saddhiṁ kāyasaṁsaggaṁ samāpajjanto”ti, so ce evaṁ vadeyya— “saccāhaṁ nisinno, no ca kho kāyasaṁsaggaṁ samāpajjin”ti, nisajjāya kāretabbo…pe… “nāhaṁ nisinno, api ca kho nipanno”ti, nipajjāya kāretabbo…pe… “nāhaṁ nisinno, api ca kho ṭhito”ti, na kāretabbo.
1847 Sā ce evaṁ vadeyya— “ayyo mayā diṭṭho nipanno mātugāmena saddhiṁ kāyasaṁsaggaṁ samāpajjanto”ti, so ca taṁ paṭijānāti, āpattiyā kāretabbo…pe… “saccāhaṁ nipanno, no ca kho kāyasaṁsaggaṁ samāpajjin”ti, nipajjāya kāretabbo…pe… “nāhaṁ nipanno, api ca kho nisinno”ti, nisajjāya kāretabbo…pe… “nāhaṁ nipanno, api ca kho ṭhito”ti, na kāretabbo.
1848 Sā ce evaṁ vadeyya— “ayyassa mayā sutaṁ nisinnassa mātugāmaṁ duṭṭhullāhi vācāhi obhāsantassā”ti, so ca taṁ paṭijānāti, āpattiyā kāretabbo. Sā ce evaṁ vadeyya— “ayyassa mayā sutaṁ nisinnassa mātugāmaṁ duṭṭhullāhi vācāhi obhāsantassā”ti, so ce evaṁ vadeyya— “saccāhaṁ nisinno, no ca kho duṭṭhullāhi vācāhi obhāsin”ti, nisajjāya kāretabbo…pe… “nāhaṁ nisinno, api ca kho nipanno”ti, nipajjāya kāretabbo…pe… “nāhaṁ nisinno, api ca kho ṭhito”ti, na kāretabbo.
1849 Sā ce evaṁ vadeyya— “ayyassa mayā sutaṁ nipannassa mātugāmaṁ duṭṭhullāhi vācāhi obhāsantassā”ti, so ca taṁ paṭijānāti, āpattiyā kāretabbo…pe… saccāhaṁ nipanno, no ca kho duṭṭhullāhi vācāhi obhāsinti, nipajjāya kāretabbo…pe… “nāhaṁ nipanno, api ca kho nisinno”ti, nisajjāya kāretabbo…pe… “nāhaṁ nipanno, api ca kho ṭhito”ti, na kāretabbo.
456. 1850 Sā ce evaṁ vadeyya— “ayyo mayā diṭṭho mātugāmena saddhiṁ eko ekāya raho nisinno”ti, so ca taṁ paṭijānāti, nisajjāya kāretabbo…pe… “nāhaṁ nisinno, api ca kho nipanno”ti, nipajjāya kāretabbo…pe… “nāhaṁ nisinno, api ca kho ṭhito”ti, na kāretabbo.
1851 Sā ce evaṁ vadeyya— “ayyo mayā diṭṭho mātugāmena saddhiṁ eko ekāya raho nipanno”ti, so ca taṁ paṭijānāti, nipajjāya kāretabbo…pe… nāhaṁ nipanno, api ca kho nisinnoti, nisajjāya kāretabbo…pe… nāhaṁ nipanno, api ca kho ṭhitoti, na kāretabbo.
1852 Ayampīti purimaṁ upādāya vuccati.
1853 Aniyatoti na niyato, saṁghādiseso vā pācittiyaṁ vā.
457. 1854 Gamanaṁ paṭijānāti nisajjaṁ paṭijānāti āpattiṁ paṭijānāti, āpattiyā kāretabbo. Gamanaṁ paṭijānāti nisajjaṁ na paṭijānāti āpattiṁ paṭijānāti, āpattiyā kāretabbo. Gamanaṁ paṭijānāti nisajjaṁ paṭijānāti āpattiṁ na paṭijānāti, nisajjāya kāretabbo. Gamanaṁ paṭijānāti nisajjaṁ na paṭijānāti āpattiṁ na paṭijānāti, na kāretabbo.
1855 Gamanaṁ na paṭijānāti nisajjaṁ paṭijānāti āpattiṁ paṭijānāti, āpattiyā kāretabbo. Gamanaṁ na paṭijānāti nisajjaṁ na paṭijānāti āpattiṁ paṭijānāti, āpattiyā kāretabbo. Gamanaṁ na paṭijānāti nisajjaṁ paṭijānāti āpattiṁ na paṭijānāti, nisajjāya kāretabbo. Gamanaṁ na paṭijānāti nisajjaṁ na paṭijānāti āpattiṁ na paṭijānāti, na kāretabboti.
1856 Dutiyo aniyato niṭṭhito.
458. 1857 Uddiṭṭhā kho āyasmanto dve aniyatā dhammā. Tatthāyasmante pucchāmi— “kaccittha parisuddhā”? Dutiyampi pucchāmi— “kaccittha parisuddhā”? Tatiyampi pucchāmi— “kaccittha parisuddhā”? Parisuddhetthāyasmanto; tasmā tuṇhī, evametaṁ dhārayāmīti.
1858
1859 Alaṁ kammaniyañceva,
tatheva ca naheva kho;
Aniyatā supaññattā,
buddhaseṭṭhena tādināti.
1860 Aniyatakaṇḍaṁ niṭṭhitaṁ.