Mahāvagga
Vāseṭṭhasutta
716 [331] Evaṁ me sutaṁ— ekaṁ samayaṁ bhagavā icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe. Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā icchānaṅgale paṭivasanti, seyyathidaṁ— caṅkī brāhmaṇo, tārukkho brāhmaṇo, pokkharasāti brāhmaṇo, jāṇussoṇi[332] brāhmaṇo, todeyyo brāhmaṇo, aññe ca abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā. Atha kho vāseṭṭhabhāradvājānaṁ māṇavānaṁ jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamantānaṁ anuvicarantānaṁ[333] ayamantarākathā udapādi— “kathaṁ, bho, brāhmaṇo hotī”ti?
717 Bhāradvājo māṇavo evamāha— “yato kho, bho, ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, ettāvatā kho bho brāhmaṇo hotī”ti.
718 Vāseṭṭho māṇavo evamāha— “yato kho, bho, sīlavā ca hoti vatasampanno[334] ca, ettāvatā kho, bho, brāhmaṇo hotī”ti. Neva kho asakkhi bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhaṁ māṇavaṁ saññāpetuṁ, na pana asakkhi vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṁ māṇavaṁ saññāpetuṁ.
719 Atha kho vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṁ māṇavaṁ āmantesi— “ayaṁ kho, bho[335] bhāradvāja, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe; taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato— ‘itipi…pe… buddho bhagavā’ti. Āyāma, bho bhāradvāja, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā samaṇaṁ gotamaṁ etamatthaṁ pucchissāma. Yathā no samaṇo gotamo byākarissati tathā naṁ dhāressāmā”ti. “Evaṁ, bho”ti kho bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhassa māṇavassa paccassosi.
720 Atha kho vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu. Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinno kho vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṁ gāthāhi ajjhabhāsi—
600. 721 “Anuññātapaṭiññātā,
tevijjā mayamasmubho;
Ahaṁ pokkharasātissa,
tārukkhassāyaṁ māṇavo. (1)
601. 722 Tevijjānaṁ yadakkhātaṁ,
Tatra kevalinosmase;
Padakasma veyyākaraṇā,
Jappe ācariyasādisā. (2)
602. 723 Tesaṁ no jātivādasmiṁ,
vivādo atthi gotama;
Jātiyā brāhmaṇo hoti,
bhāradvājo iti bhāsati;
Ahañca kammunā[336] brūmi,
evaṁ jānāhi cakkhuma. (3)
603. 724 Te na sakkoma saññāpetuṁ,
aññamaññaṁ mayaṁ ubho;
Bhavantaṁ puṭṭhumāgamhā,
sambuddhaṁ iti vissutaṁ. (4) [337]
604. 725 Candaṁ yathā khayātītaṁ,
pecca pañjalikā janā;
Vandamānā namassanti,
evaṁ lokasmi gotamaṁ. (5)
605. 726 Cakkhuṁ loke samuppannaṁ,
mayaṁ pucchāma gotamaṁ;
Jātiyā brāhmaṇo hoti,
udāhu bhavati kammunā;
Ajānataṁ no pabrūhi,
yathā jānemu brāhmaṇaṁ”. (6)
606. 727 “Tesaṁ vo ahaṁ byakkhissaṁ, (vāseṭṭhāti bhagavā)
Anupubbaṁ yathātathaṁ;
Jātivibhaṅgaṁ pāṇānaṁ,
Aññamaññā hi jātiyo. (7)
607. 728 Tiṇarukkhepi jānātha,
na cāpi paṭijānare;
Liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ,
aññamaññā hi jātiyo. (8)
608. 729 Tato kīṭe paṭaṅge ca,
yāva kunthakipillike;
Liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ,
aññamaññā hi jātiyo. (9)
609. 730 Catuppadepi jānātha,
Khuddake ca mahallake;
Liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ,
Aññamaññā hi jātiyo. (10)
610. 731 Pādūdarepi jānātha,
Urage dīghapiṭṭhike;
Liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ,
Aññamaññā hi jātiyo. (11)
611. 732 Tato macchepi jānātha,
Odake vārigocare;
Liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ,
Aññamaññā hi jātiyo. (12)
612. 733 Tato pakkhīpi jānātha,
Pattayāne vihaṅgame;
Liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ,
Aññamaññā hi jātiyo. (13)
613. 734 Yathā etāsu jātīsu,
Liṅgaṁ jātimayaṁ puthu;
Evaṁ natthi manussesu,
Liṅgaṁ jātimayaṁ puthu. (14)
614. 735 Na kesehi na sīsena,
Na kaṇṇehi na akkhibhi;
Na mukhena na nāsāya,
Na oṭṭhehi bhamūhi vā. (15)
615. 736 Na gīvāya na aṁsehi,
Na udarena na piṭṭhiyā;
Na soṇiyā na urasā,
Na sambādhe na methune[338]. (16)
616. 737 Na hatthehi na pādehi,
Nāṅgulīhi nakhehi vā;
Na jaṅghāhi na ūrūhi,
Na vaṇṇena sarena vā;
Liṅgaṁ jātimayaṁ neva,
Yathā aññāsu jātisu. (17)
617. 738 Paccattañca sarīresu[339],
Manussesvetaṁ na vijjati;
Vokārañca manussesu,
Samaññāya pavuccati. (18)
618. 739 Yo hi koci manussesu,
Gorakkhaṁ upajīvati;
Evaṁ vāseṭṭha jānāhi,
Kassako so na brāhmaṇo. (19)
619. 740 Yo hi koci manussesu,
Puthusippena jīvati;
Evaṁ vāseṭṭha jānāhi,
Sippiko so na brāhmaṇo. (20)
620. 741 Yo hi koci manussesu,
Vohāraṁ upajīvati;
Evaṁ vāseṭṭha jānāhi,
Vāṇijo so na brāhmaṇo. (21)
621. 742 Yo hi koci manussesu,
Parapessena jīvati;
Evaṁ vāseṭṭha jānāhi,
Pessiko so na brāhmaṇo. (22) [340]
622. 743 Yo hi koci manussesu,
Adinnaṁ upajīvati;
Evaṁ vāseṭṭha jānāhi,
Coro eso na brāhmaṇo. (23)
623. 744 Yo hi koci manussesu,
Issatthaṁ upajīvati;
Evaṁ vāseṭṭha jānāhi,
Yodhājīvo na brāhmaṇo. (24)
624. 745 Yo hi koci manussesu,
Porohiccena jīvati;
Evaṁ vāseṭṭha jānāhi,
Yājako eso na brāhmaṇo. (25)
625. 746 Yo hi koci manussesu,
Gāmaṁ raṭṭhañca bhuñjati;
Evaṁ vāseṭṭha jānāhi,
Rājā eso na brāhmaṇo. (26)
626. 747 [341] Na cāhaṁ brāhmaṇaṁ brūmi,
Yonijaṁ mattisambhavaṁ;
Bhovādi nāma so hoti,
Sace hoti sakiñcano;
Akiñcanaṁ anādānaṁ,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (27) [342]
627. 748 Sabbasaṁyojanaṁ chetvā,
Yo ve na paritassati;
Saṅgātigaṁ visaṁyuttaṁ,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (28)
628. 749 Chetvā naddhiṁ varattañca,
Sandānaṁ sahanukkamaṁ;
Ukkhittapalighaṁ buddhaṁ,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (29)
629. 750 Akkosaṁ vadhabandhañca,
Aduṭṭho yo titikkhati;
Khantībalaṁ balānīkaṁ,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (30)
630. 751 Akkodhanaṁ vatavantaṁ,
Sīlavantaṁ anussadaṁ;
Dantaṁ antimasārīraṁ,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (31)
631. 752 Vāri pokkharapatteva,
Āraggeriva sāsapo;
Yo na limpati kāmesu,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (32)
632. 753 Yo dukkhassa pajānāti,
Idheva khayamattano;
Pannabhāraṁ visaṁyuttaṁ,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (33)
633. 754 Gambhīrapaññaṁ medhāviṁ,
Maggāmaggassa kovidaṁ;
Uttamatthamanuppattaṁ,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (34)
634. 755 [343] Asaṁsaṭṭhaṁ gahaṭṭhehi,
Anāgārehi cūbhayaṁ;
Anokasārimappicchaṁ,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (35)
635. 756 Nidhāya daṇḍaṁ bhūtesu,
Tasesu thāvaresu ca;
Yo na hanti na ghāteti,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (36)
636. 757 Aviruddhaṁ viruddhesu,
Attadaṇḍesu nibbutaṁ;
Sādānesu anādānaṁ,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (37)
637. 758 Yassa rāgo ca doso ca,
Māno makkho ca pātito;
Sāsaporiva āraggā,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (38)
638. 759 Akakkasaṁ viññāpaniṁ,
Giraṁ saccamudīraye;
Yāya nābhisaje kañci,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (39)
639. 760 Yodha dīghaṁ va rassaṁ vā,
Aṇuṁ thūlaṁ subhāsubhaṁ;
Loke adinnaṁ nādiyati,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (40)
640. 761 Āsā yassa na vijjanti,
Asmiṁ loke paramhi ca;
Nirāsāsaṁ visaṁyuttaṁ,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (41) [344]
641. 762 Yassālayā na vijjanti,
Aññāya akathaṁkathī;
Amatogadhamanuppattaṁ,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (42)
642. 763 Yodha puññañca pāpañca,
Ubho saṅgamupaccagā;
Asokaṁ virajaṁ suddhaṁ,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (43)
643. 764 Candaṁva vimalaṁ suddhaṁ,
Vippasannamanāvilaṁ;
Nandībhavaparikkhīṇaṁ,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (44)
644. 765 Yomaṁ palipathaṁ duggaṁ,
Saṁsāraṁ mohamaccagā;
Tiṇṇo pāraṅgato jhāyī,
Anejo akathaṁkathī;
Anupādāya nibbuto,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (45)
645. 766 Yodha kāme pahantvāna,
Anāgāro paribbaje;
Kāmabhavaparikkhīṇaṁ,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (46)
646. 767 Yodha taṇhaṁ pahantvāna,
Anāgāro paribbaje;
Taṇhābhavaparikkhīṇaṁ,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (47)
647. 768 Hitvā mānusakaṁ yogaṁ,
Dibbaṁ yogaṁ upaccagā;
Sabbayogavisaṁyuttaṁ,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (48)
648. 769 Hitvā ratiñca aratiṁ,
Sītibhūtaṁ nirūpadhiṁ;
Sabbalokābhibhuṁ vīraṁ,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (49)
649. 770 Cutiṁ yo vedi[345] sattānaṁ,
Upapattiñca sabbaso;
Asattaṁ sugataṁ buddhaṁ,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (50)
650. 771 Yassa gatiṁ na jānanti,
Devā gandhabbamānusā;
Khīṇāsavaṁ arahantaṁ,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (51)
651. 772 Yassa pure ca pacchā ca,
Majjhe ca natthi kiñcanaṁ;
Akiñcanaṁ anādānaṁ,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (52)
652. 773 Usabhaṁ pavaraṁ vīraṁ,
Mahesiṁ vijitāvinaṁ;
Anejaṁ nhātakaṁ buddhaṁ,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (53)
653. 774 [346] Pubbenivāsaṁ yo vedi[347],
Saggāpāyañca passati;
Atho jātikkhayaṁ patto,
Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ. (54)
654. 775 [348] Samaññā hesā lokasmiṁ,
Nāmagottaṁ pakappitaṁ;
Sammuccā samudāgataṁ,
Tattha tattha pakappitaṁ. (55)
655. 776 Dīgharattamanusayitaṁ,
Diṭṭhigatamajānataṁ;
Ajānantā no[349] pabruvanti,
Jātiyā hoti brāhmaṇo. (56)
656. 777 Na jaccā brāhmaṇo hoti,
Na jaccā hoti abrāhmaṇo;
Kammunā brāhmaṇo hoti,
Kammunā hoti abrāhmaṇo. (57)
657. 778 Kassako kammunā hoti,
Sippiko hoti kammunā;
Vāṇijo kammunā hoti,
Pessiko hoti kammunā. (58)
658. 779 Coropi kammunā hoti,
Yodhājīvopi kammunā;
Yājako kammunā hoti,
Rājāpi hoti kammunā. (59)
659. 780 Evametaṁ yathābhūtaṁ,
Kammaṁ passanti paṇḍitā;
Paṭiccasamuppādadassā,
Kammavipākakovidā. (60)
660. 781 Kammunā vattati loko,
Kammunā vattati pajā;
Kammanibandhanā sattā,
Rathassāṇīva yāyato. (61)
661. 782 [350] Tapena brahmacariyena,
Saṁyamena damena ca;
Etena brāhmaṇo hoti,
Etaṁ brāhmaṇamuttamaṁ. (62)
662. 783 Tīhi vijjāhi sampanno,
santo khīṇapunabbhavo;
Evaṁ vāseṭṭha jānāhi,
brahmā sakko vijānatan”ti.
784 Evaṁ vutte, vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā bhagavantaṁ etadavocuṁ— “abhikkantaṁ, bho gotama…pe… upāsake no bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete[351] saraṇaṁ gate”ti.
785 Vāseṭṭhasuttaṁ navamaṁ.
- 10M:1398 (Cross Reference) ↩
- jāṇussoṇi: jānussoni (sī), jāṇusoṇi (ka-ma) (Word Variant) ↩
- anuvicarantānaṁ: anucaṅkamamānānaṁ anuvicaramānānaṁ (sī, pā1), anucaṅkamānānaṁ anuvicaramānānaṁ (ka-sī) (Word Variant) ↩
- vatasampanno: vattasampanno (sī, syā1-3 10M:1398) (Word Variant) ↩
- bho: ayaṁ bho (sī, syā1-3, ka-ma), ayaṁ kho (pā1) (Word Variant) ↩
- kammunā: kammanā (sī, pā1) (Word Variant) ↩
- Bhavantaṁ: bhagavantaṁ (sī, ka-ma) (Word Variant) ↩
- methune: na sambādhā na methunā (syā1-3, ka-ma) (Word Variant) ↩
- sarīresu: paccattaṁ sasarīresu (syā1-3, pā1) (Word Variant) ↩
- Pessiko: pessako (ka-ma) (Word Variant) ↩
- (gāthā 626--653) 10M:1420-1441; 18Dh:424-451 (Cross Reference) ↩
- Sace: sa ve (sī, syā1-3, pā1) (Word Variant) ↩
- 10M:1430; 18Dh:432; 28Mi:1784 (Cross Reference) ↩
- Nirāsāsaṁ: nirāsasaṁ (sī), nirāsayaṁ (syā1-3, pā1), nirāsakaṁ (?) (Word Variant) ↩
- vedi: yo'veti (?) 18It:713 aṭṭhakathāsaṁvaṇṇanā (Word Variant) ↩
- 10M:1182, 10M:1441; 18Dh:451; 18It:713 (Cross Reference) ↩
- vedi: yo'veti (?) 18It:713 aṭṭhakathāsaṁvaṇṇanā (Word Variant) ↩
- 10M:1457 (Cross Reference) ↩
- no: ajānantā te (sī, cha-a), ka-sī, cha1-2 (Word Variant) ↩
- 19Th1:949 (Cross Reference) ↩
- pāṇupete: pāṇupetaṁ (sī, ka-ma) (Word Variant) ↩