Mahāvagga
Pūraḷāsa (sundarikabhāradvāja) sutta
528 [257] Evaṁ me sutaṁ— ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu viharati sundarikāya nadiyā tīre. Tena kho pana samayena sundarikabhāradvājo brāhmaṇo sundarikāya nadiyā tīre aggiṁ juhati, aggihuttaṁ paricarati. Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo aggiṁ juhitvā aggihuttaṁ paricaritvā uṭṭhāyāsanā samantā catuddisā anuvilokesi— “ko nu kho imaṁ habyasesaṁ bhuñjeyyā”ti? Addasā kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṁ avidūre aññatarasmiṁ rukkhamūle sasīsaṁ pārutaṁ nisinnaṁ; disvāna vāmena hatthena habyasesaṁ gahetvā dakkhiṇena hatthena kamaṇḍaluṁ gahetvā yena bhagavā tenupasaṅkami.
529 Atha kho bhagavā sundarikabhāradvājassa brāhmaṇassa padasaddena sīsaṁ vivari. Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo— “muṇḍo ayaṁ bhavaṁ, muṇḍako ayaṁ bhavan”ti tatova puna nivattitukāmo ahosi. Atha kho sundarikabhāradvājassa brāhmaṇassa etadahosi— “muṇḍāpi hi idhekacce brāhmaṇā bhavanti, yannūnāhaṁ upasaṅkamitvā jātiṁ puccheyyan”ti. Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ etadavoca— “kiṁjacco bhavan”ti?
530 Atha kho bhagavā sundarikabhāradvājaṁ brāhmaṇaṁ gāthāhi ajjhabhāsi—
458. 531 “Na brāhmaṇo nomhi na rājaputto,
Na vessāyano uda koci nomhi;
Gottaṁ pariññāya puthujjanānaṁ,
Akiñcano manta carāmi loke. (1)
459. 532 Saṅghāṭivāsī agaho[258] carāmi,
Nivuttakeso abhinibbutatto;
Alippamāno idha māṇavehi,
Akallaṁ maṁ brāhmaṇa pucchasi gottapañhaṁ”. (2)
460. 533 “Pucchanti ve bho brāhmaṇā brāhmaṇebhi,
Saha brāhmaṇo no bhavan”ti. (3)
461. 534 “Brāhmaṇo hi ce tvaṁ brūsi,
Mañca brūsi abrāhmaṇaṁ;
Taṁ taṁ sāvittiṁ pucchāmi,
Tipadaṁ catuvīsatakkharaṁ”. (4)
462. 535 “Kiṁ nissitā isayo manujā,
Khattiyā brāhmaṇā[259] devatānaṁ;
Yaññamakappayiṁsu puthū idha loke[260]”. (5)
463. 536 “Yadantagū vedagū yaññakāle,
Yassāhutiṁ labhe tassijjheti brūmi”. (6)
464. 537 “Addhā hi tassa hutamijjhe, (iti brāhmaṇo)
Yaṁ tādisaṁ vedagumaddasāma;
Tumhādisānañhi adassanena,
Añño jano bhuñjati pūraḷāsaṁ”. (7)
465. 538 “Tasmātiha tvaṁ brāhmaṇa atthena,
Atthiko upasaṅkamma puccha;
Santaṁ vidhūmaṁ anīghaṁ nirāsaṁ,
Appevidha abhivinde sumedhaṁ”. (8)
466. 539 “Yaññe ratohaṁ bho gotama,
Yaññaṁ yiṭṭhukāmo nāhaṁ pajānāmi;
Anusāsatu maṁ bhavaṁ,
Yattha hutaṁ ijjhate brūhi me taṁ”. (9)
540 “Tena hi tvaṁ, brāhmaṇa, odahassu sotaṁ; dhammaṁ te desessāmi—
467. 541 [261] Mā jātiṁ pucchī caraṇañca puccha,
Kaṭṭhā have jāyati jātavedo;
Nīcākulīnopi munī dhitīmā,
Ājāniyo hoti hirīnisedho. (10)
468. 542 Saccena danto damasā upeto,
Vedantagū vūsitabrahmacariyo;
Kālena tamhi habyaṁ pavecche,
Yo brāhmaṇo puññapekkho[262] yajetha. (11)
469. 543 Ye kāme hitvā agahā caranti,
Susaññatattā tasaraṁva ujjuṁ;
Kālena tesu habyaṁ pavecche,
Yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha. (12)
470. 544 Ye vītarāgā susamāhitindriyā,
Candova rāhuggahaṇā pamuttā;
Kālena tesu habyaṁ pavecche,
Yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha. (13)
471. 545 Asajjamānā vicaranti loke,
Sadā satā hitvā mamāyitāni;
Kālena tesu habyaṁ pavecche,
Yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha. (14)
472. 546 Yo kāme hitvā abhibhuyyacārī,
Yo vedi jātīmaraṇassa[263] antaṁ;
Parinibbuto udakarahadova sīto,
Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ. (15)
473. 547 Samo samehi visamehi dūre,
Tathāgato hoti anantapañño;
Anūpalitto idha vā huraṁ vā,
Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ. (16)
474. 548 Yamhi na māyā vasati na māno,
Yo vītalobho amamo nirāso;
Paṇunnakodho abhinibbutatto,
Yo brāhmaṇo sokamalaṁ ahāsi;
Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ. (17)
475. 549 Nivesanaṁ yo manaso ahāsi,
Pariggahā yassa na santi keci;
Anupādiyāno idha vā huraṁ vā,
Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ. (18)
476. 550 Samāhito yo udatāri oghaṁ,
Dhammaṁ caññāsi paramāya diṭṭhiyā;
Khīṇāsavo antimadehadhārī,
Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ. (19)
477. 551 Bhavāsavā yassa vacī kharā ca,
Vidhūpitā atthagatā na santi;
Sa vedagū sabbadhi vippamutto,
Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ. (20)
478. 552 Saṅgātigo yassa na santi saṅgā,
Yo mānasattesu amānasatto;
Dukkhaṁ pariññāya sakhettavatthuṁ,
Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ. (21)
479. 553 Āsaṁ anissāya vivekadassī,
Paravediyaṁ diṭṭhimupātivatto;
Ārammaṇā yassa na santi keci,
Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ. (22)
480. 554 Paroparā yassa samecca dhammā,
Vidhūpitā atthagatā na santi;
Santo upādānakhaye vimutto,
Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ. (23) [264]
481. 555 Saṁyojanaṁ jātikhayantadassī,
Yopānudi rāgapathaṁ asesaṁ;
Suddho nidoso vimalo akāco[265],
Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ. (24)
482. 556 Yo attano attānaṁ[266] nānupassati,
Samāhito ujjugato ṭhitatto;
Sa ve anejo akhilo akaṅkho,
Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ. (25)
483. 557 Mohantarā yassa na santi keci,
Sabbesu dhammesu ca ñāṇadassī;
Sarīrañca antimaṁ dhāreti,
Patto ca sambodhimanuttaraṁ sivaṁ;
Ettāvatā yakkhassa suddhi,
Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ”. (26)
484. 558 “Hutañca mayhaṁ hutamatthu saccaṁ,
Yaṁ tādisaṁ vedagunaṁ alatthaṁ;
Brahmā hi sakkhi paṭigaṇhātu me bhagavā,
Bhuñjatu me bhagavā pūraḷāsaṁ”. (27) [267]
485. 559 [268] “Gāthābhigītaṁ me abhojaneyyaṁ,
Sampassataṁ brāhmaṇa nesa dhammo;
Gāthābhigītaṁ panudanti buddhā,
Dhamme satī brāhmaṇa vuttiresā. (28)
486. 560 Aññena ca kevalinaṁ mahesiṁ,
Khīṇāsavaṁ kukkuccavūpasantaṁ;
Annena pānena upaṭṭhahassu,
Khettañhi taṁ puññapekkhassa hoti”. (29)
487. 561 “Sādhāhaṁ bhagavā tathā vijaññaṁ,
Yo dakkhiṇaṁ bhuñjeyya mādisassa;
Yaṁ yaññakāle pariyesamāno,
Pappuyya tava sāsanaṁ”. (30)
488. 562 “Sārambhā yassa vigatā,
Cittaṁ yassa anāvilaṁ;
Vippamutto ca kāmehi,
Thinaṁ yassa panūditaṁ. (31)
489. 563 Sīmantānaṁ vinetāraṁ,
Jātimaraṇakovidaṁ;
Muniṁ moneyyasampannaṁ,
Tādisaṁ yaññamāgataṁ. (32)
490. 564 Bhakuṭiṁ vinayitvāna,
Pañjalikā namassatha;
Pūjetha annapānena,
Evaṁ ijjhanti dakkhiṇā”. (33) [269]
491. 565 “Buddho bhavaṁ arahati pūraḷāsaṁ,
Puññakhettamanuttaraṁ;
Āyāgo sabbalokassa,
Bhoto dinnaṁ mahapphalan”ti. (34)
566 Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca— “abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama. Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya— ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṁghañca. Labheyyāhaṁ bhoto gotamassa santike pabbajjaṁ, labheyyaṁ upasampadan”ti. Alattha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo…pe… arahataṁ ahosīti.
567 Sundarikabhāradvājasuttaṁ[270] catutthaṁ.
- sundarikabhāradvājasutta (sī, pā1, cha1), sundarikasuttaṁ (syā1-3) (Word Variant) ↩
- agaho: agiho (pā1), ageho (katthaci) (Word Variant) ↩
- brāhmaṇā: paṭhamapādanto (sī) (Word Variant) ↩
- loke: dutiyapādanto (sī), puthūdha loke (syā1-3) (Word Variant) ↩
- 12S1:1183 (Cross Reference) ↩
- puññapekkho: puññapekho (sī, pā1) (Word Variant) ↩
- jātīmaraṇassa: jātimaraṇassa (sī) aṭṭha. (Word Variant) ↩
- Paroparā: parovarā (sī, pā1) (Word Variant) ↩
- akāco: akāmo (sī, syā1-3) (Word Variant) ↩
- attānaṁ: attanāttānaṁ (sī, syā1-3) (Word Variant) ↩
- "Hutañca: hutaṁ ca (sī), huttañca (ka-ma) (Word Variant) ↩
- (gāthā 485--486) 12S1:1220; 18Sn:90-91 (Cross Reference) ↩
- Bhakuṭiṁ: bhukuṭiṁ (sī), bhākuṭiṁ (ka-sī 9M:757) (Word Variant) ↩
- Sundarikabhāradvājasuttaṁ: sundarikasuttaṁ (syā2, syā3) (Word Variant) ↩