3.11 Nālakasutta

Mahāvagga

Nālakasutta

685. 817 Ānandajāte tidasagaṇe patīte,
Sakkañca indaṁ sucivasane ca deve;
Dussaṁ gahetvā atiriva thomayante,
Asito isi addasa divāvihāre. (1)

686. 818 Disvāna deve muditamane udagge,
Cittiṁ karitvāna idamavoca^[376] tattha;
“Kiṁ devasaṅgho atiriva kalyarūpo,
Dussaṁ gahetvā ramayatha^[377] kiṁ paṭicca. (2)

687. 819 Yadāpi āsī asurehi saṅgamo,
Jayo surānaṁ asurā parājitā;
Tadāpi netādiso lomahaṁsano,
Kimabbhutaṁ daṭṭhu marū pamoditā. (3)

688. 820 Seḷenti gāyanti ca vādayanti ca,
Bhujāni phoṭenti^[378] ca naccayanti ca;
Pucchāmi vohaṁ merumuddhavāsine,
Dhunātha me saṁsayaṁ khippa mārisā”. (4)

689. 821 “So bodhisatto ratanavaro atulyo,
Manussaloke hitasukhatthāya^[379] jāto;
Sakyāna gāme janapade lumbineyye,
Tenamha tuṭṭhā atiriva kalyarūpā. (5)

690. 822 So sabbasattuttamo aggapuggalo,
Narāsabho sabbapajānamuttamo;
Vattessati cakkamisivhaye vane,
Nadaṁva sīho balavā migābhibhū”. (6)

691. 823 Taṁ saddaṁ sutvā turitamavasarī so,
Suddhodanassa tada bhavanaṁ upāvisi^[380];
Nisajja tattha idamavocāsi sakye,
“Kuhiṁ kumāro ahamapi daṭṭhukāmo”. (7)

692. 824 Tato kumāraṁ jalitamiva suvaṇṇaṁ,
Ukkāmukheva sukusalasampahaṭṭhaṁ^[381];
Daddallamānaṁ siriyā anomavaṇṇaṁ,
Dassesu puttaṁ asitavhayassa sakyā. (8) ^[382]

693. 825 Disvā kumāraṁ sikhimiva pajjalantaṁ,
Tārāsabhaṁva nabhasigamaṁ visuddhaṁ;
Suriyaṁ tapantaṁ saradarivabbhamuttaṁ,
Ānandajāto vipulamalattha pītiṁ. (9)

694. 826 Anekasākhañca sahassamaṇḍalaṁ,
Chattaṁ marū dhārayumantalikkhe;
Suvaṇṇadaṇḍā vītipatanti cāmarā,
Na dissare cāmarachattagāhakā. (10)

695. 827 Disvā jaṭī kaṇhasirivhayo isi,
Suvaṇṇanikkhaṁ viya paṇḍukambale;
Setañca chattaṁ dhariyanta^[383] muddhani,
Udaggacitto sumano paṭiggahe. (11)

696. 828 Paṭiggahetvā pana sakyapuṅgavaṁ,
Jigīsako lakkhaṇamantapāragū;
Pasannacitto giramabbhudīrayi,
“Anuttarāyaṁ dvipadānamuttamo^[385]”. (12) ^[384]

697. 829 Athattano gamanamanussaranto,
Akalyarūpo gaḷayati assukāni;
Disvāna sakyā isimavocuṁ rudantaṁ,
“No ce kumāre bhavissati antarāyo”. (13)

698. 830 Disvāna sakye isimavoca akalye,
“Nāhaṁ kumāre ahitamanussarāmi;
Na cāpimassa bhavissati antarāyo,
Na orakāyaṁ adhimānasā^[386] bhavātha. (14)

699. 831 Sambodhiyaggaṁ phusissatāyaṁ kumāro,
So dhammacakkaṁ paramavisuddhadassī;
Vattessatāyaṁ bahujanahitānukampī,
Vitthārikassa bhavissati brahmacariyaṁ. (15)

700. 832 Mamañca āyu na ciramidhāvaseso,
Athantarā me bhavissati kālakiriyā;
Sohaṁ na sossaṁ^[387] asamadhurassa dhammaṁ,
Tenamhi aṭṭo byasanaṅgato aghāvī”. (16)

701. 833 So sākiyānaṁ vipulaṁ janetvā pītiṁ,
Antepuramhā niggamā^[388] brahmacārī;
So bhāgineyyaṁ sayaṁ anukampamāno,
Samādapesi asamadhurassa dhamme. (17)

702. 834 “Buddhoti ghosaṁ yada^[389] parato suṇāsi,
Sambodhipatto vivarati dhammamaggaṁ;
Gantvāna tattha samayaṁ paripucchamāno^[390],
Carassu tasmiṁ bhagavati brahmacariyaṁ”. (18)

703. 835 Tenānusiṭṭho hitamanena tādinā,
Anāgate paramavisuddhadassinā;
So nālako upacitapuññasañcayo,
Jinaṁ patikkhaṁ^[391] parivasi rakkhitindriyo. (19)

704. 836 Sutvāna ghosaṁ jinavaracakkavattane,
Gantvāna disvā isinisabhaṁ pasanno;
Moneyyaseṭṭhaṁ munipavaraṁ apucchi,
Samāgate asitāvhayassa sāsaneti. (20)

837 Vatthugāthā niṭṭhitā.

705. 838 “Aññātametaṁ vacanaṁ,
Asitassa yathātathaṁ;
Taṁ taṁ gotama pucchāmi,
Sabbadhammāna pāraguṁ. (21)

706. 839 Anagāriyupetassa,
Bhikkhācariyaṁ jigīsato;
Muni pabrūhi me puṭṭho,
Moneyyaṁ uttamaṁ padaṁ”. (22)

707. 840 “Moneyyaṁ te upaññissaṁ, (iti bhagavā)
Dukkaraṁ durabhisambhavaṁ;
Handa te naṁ pavakkhāmi,
Santhambhassu daḷho bhava. (23)

708. 841 Samānabhāgaṁ kubbetha,
Gāme akkuṭṭhavanditaṁ;
Manopadosaṁ rakkheyya,
Santo anuṇṇato care. (24)

709. 842 Uccāvacā niccharanti,
Dāye aggisikhūpamā;
Nāriyo muniṁ palobhenti,
Tā su taṁ mā palobhayuṁ. (25)

710. 843 Virato methunā dhammā,
Hitvā kāme paropare^[392];
Aviruddho asāratto,
Pāṇesu tasathāvare. (26)

711. 844 Yathā ahaṁ tathā ete,
Yathā ete tathā ahaṁ;
Attānaṁ upamaṁ katvā,
Na haneyya na ghātaye. (27)

712. 845 Hitvā icchañca lobhañca,
Yattha satto puthujjano;
Cakkhumā paṭipajjeyya,
Tareyya narakaṁ imaṁ. (28)

713. 846 Ūnūdaro mitāhāro,
Appicchassa alolupo;
Sadā icchāya nicchāto,
Aniccho hoti nibbuto. (29) ^[393]

714. 847 Sa piṇḍacāraṁ caritvā,
Vanantamabhihāraye;
Upaṭṭhito rukkhamūlasmiṁ,
Āsanūpagato muni. (30)

715. 848 Sa jhānapasuto dhīro,
Vanante ramito siyā;
Jhāyetha rukkhamūlasmiṁ,
Attānamabhitosayaṁ. (31)

716. 849 Tato ratyā vivasāne^[394],
Gāmantamabhihāraye;
Avhānaṁ nābhinandeyya,
Abhihārañca gāmato. (32)

717. 850 Na munī gāmamāgamma,
Kulesu sahasā care;
Ghāsesanaṁ chinnakatho,
Na vācaṁ payutaṁ bhaṇe. (33)

718. 851 Alatthaṁ yadidaṁ sādhu,
Nālatthaṁ kusalaṁ iti;
Ubhayeneva so tādī,
Rukkhaṁvupanivattati. (34) ^[395]

719. 852 Sa pattapāṇi vicaranto,
Amūgo mūgasammato;
Appaṁ dānaṁ na hīḷeyya,
Dātāraṁ nāvajāniyā. (35)

720. 853 ^[396] Uccāvacā hi paṭipadā,
Samaṇena pakāsitā;
Na pāraṁ diguṇaṁ yanti,
Nayidaṁ ekaguṇaṁ mutaṁ. (36)

721. 854 Yassa ca visatā natthi,
Chinnasotassa bhikkhuno;
Kiccākiccappahīnassa,
Pariḷāho na vijjati. (37)

722. 855 Moneyyaṁ te upaññissaṁ,
Khuradhārūpamo bhave;
Jivhāya tālumāhacca,
Udare saññato siyā. (38)

723. 856 Alīnacitto ca siyā,
Na cāpi bahu cintaye;
Nirāmagandho asito,
Brahmacariyaparāyaṇo. (39)

724. 857 Ekāsanassa sikkhetha,
Samaṇūpāsanassa ca;
Ekattaṁ monamakkhātaṁ,
Eko ce abhiramissasi;
Atha bhāhisi^[397] dasadisā. (40)

725. 858 Sutvā dhīrānaṁ nighosaṁ,
Jhāyīnaṁ kāmacāginaṁ;
Tato hiriñca saddhañca,
Bhiyyo kubbetha māmako. (41)

726. 859 Taṁ nadīhi vijānātha,
Sobbhesu padaresu ca;
Saṇantā yanti kusobbhā^[398],
Tuṇhī yanti mahodadhī. (42)

727. 860 ^[399] Yadūnakaṁ taṁ saṇati,
Yaṁ pūraṁ santameva taṁ;
Aḍḍhakumbhūpamo bālo,
Rahado pūrova paṇḍito. (43)

728. 861 Yaṁ samaṇo bahuṁ bhāsati,
Upetaṁ atthasañhitaṁ;
Jānaṁ so dhammaṁ deseti,
Jānaṁ so bahu bhāsati. (44)

729. 862 Yo ca jānaṁ saṁyatatto,
Jānaṁ na bahu bhāsati;
Sa munī monamarahati,
Sa munī monamajjhagā”ti. (45)

863 Nālakasuttaṁ ekādasamaṁ.