Saḷāyatanasaṃyutta
Tatiyapaṇṇāsaka
Gahapativagga
Lohiccasutta
132. 749 Ekaṁ samayaṁ āyasmā mahākaccāno avantīsu viharati makkarakate[184] araññakuṭikāyaṁ. Atha kho lohiccassa brāhmaṇassa sambahulā antevāsikā kaṭṭhahārakā māṇavakā yenāyasmato mahākaccānassa araññakuṭikā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā parito parito kuṭikāya anucaṅkamanti anuvicaranti uccāsaddā mahāsaddā kānici kānici seleyyakāni karonti[185]— “ime pana muṇḍakā samaṇakā ibbhā kaṇhā[186] bandhupādāpaccā, imesaṁ bharatakānaṁ sakkatā garukatā mānitā pūjitā apacitā”ti. Atha kho āyasmā mahākaccāno vihārā nikkhamitvā te māṇavake etadavoca— “mā māṇavakā saddamakattha; dhammaṁ vo bhāsissāmī”ti. Evaṁ vutte, te māṇavakā tuṇhī ahesuṁ. Atha kho āyasmā mahākaccāno te māṇavake gāthāhi ajjhabhāsi—
750 “Sīluttamā pubbatarā ahesuṁ,
Te brāhmaṇā ye purāṇaṁ saranti;
Guttāni dvārāni surakkhitāni,
Ahesuṁ tesaṁ abhibhuyya kodhaṁ.
751 Dhamme ca jhāne ca ratā ahesuṁ,
Te brāhmaṇā ye purāṇaṁ saranti.
752 Ime ca vokkamma japāmaseti,
Gottena mattā visamaṁ caranti;
Kodhābhibhūtā puthuattadaṇḍā[187],
Virajjamānā sataṇhātaṇhesu.
753 Aguttadvārassa bhavanti moghā,
Supineva laddhaṁ purisassa vittaṁ;
Anāsakā thaṇḍilasāyikā ca,
Pāto sinānañca tayo ca vedā.
754 Kharājinaṁ jaṭāpaṅko,
mantā sīlabbataṁ tapo;
Kuhanā vaṅkadaṇḍā ca,
udakācamanāni ca;
Vaṇṇā ete brāhmaṇānaṁ,
katā kiñcikkhabhāvanā.
755 Cittañca susamāhitaṁ,
vippasannamanāvilaṁ;
Akhilaṁ sabbabhūtesu,
so maggo brahmapattiyā”ti.
756 Atha kho te māṇavakā kupitā anattamanā yena lohicco brāhmaṇo tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā lohiccaṁ brāhmaṇaṁ etadavocuṁ— “yagghe bhavaṁ jāneyya, samaṇo mahākaccāno brāhmaṇānaṁ mante[188] ekaṁsena apavadati, paṭikkosatī”ti? Evaṁ vutte, lohicco brāhmaṇo kupito ahosi anattamano. Atha kho lohiccassa brāhmaṇassa etadahosi— “na kho pana metaṁ patirūpaṁ yohaṁ aññadatthu māṇavakānaṁyeva sutvā samaṇaṁ mahākaccānaṁ akkoseyyaṁ[189] paribhāseyyaṁ. Yannūnāhaṁ upasaṅkamitvā puccheyyan”ti.
757 Atha kho lohicco brāhmaṇo tehi māṇavakehi saddhiṁ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṁ sammodi. Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho lohicco brāhmaṇo āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etadavoca— “āgamaṁsu nu khvidha, bho kaccāna, amhākaṁ sambahulā antevāsikā kaṭṭhahārakā māṇavakā”ti? “Āgamaṁsu khvidha te, brāhmaṇa, sambahulā antevāsikā kaṭṭhahārakā māṇavakā”ti. “Ahu pana bhoto kaccānassa tehi māṇavakehi saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti? “Ahu kho me, brāhmaṇa, tehi māṇavakehi saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti. “Yathā kathaṁ pana bhoto kaccānassa tehi māṇavakehi saddhiṁ ahosi kathāsallāpo”ti? “Evaṁ kho me, brāhmaṇa, tehi māṇavakehi saddhiṁ ahosi kathāsallāpo—
758 ‘Sīluttamā pubbatarā ahesuṁ,
Te brāhmaṇā ye purāṇaṁ saranti;
…pe…
Akhilaṁ sabbabhūtesu,
So maggo brahmapattiyā’ti.
759 Evaṁ kho me, brāhmaṇa, tehi māṇavakehi saddhiṁ ahosi kathāsallāpo”ti.
760 “‘Aguttadvāro’ti bhavaṁ kaccāno āha. Kittāvatā nu kho, bho kaccāna, aguttadvāro hotī”ti? “Idha, brāhmaṇa, ekacco ca[191]kkhunā rūpaṁ disvā piyarūpe rūpe adhimuccati, appiyarūpe rūpe byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati, parittacetaso tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. Sotena saddaṁ sutvā… ghānena gandhaṁ ghāyitvā… jivhāya rasaṁ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā… manasā dhammaṁ viññāya piyarūpe dhamme adhimuccati, appiyarūpe ca dhamme byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati, parittacetaso tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. Evaṁ kho, brāhmaṇa, aguttadvāro hotī”ti. “Acchariyaṁ, bho kaccāna, abbhutaṁ, bho kaccāna. Yāvañcidaṁ bhotā kaccānena aguttadvārova samāno aguttadvāroti akkhāto. [190]
761 ‘Guttadvāro’ti bhavaṁ kaccāno āha. Kittāvatā nu kho, bho kaccāna, guttadvāro hotī”ti? “Idha, brāhmaṇa, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā piyarūpe rūpe nādhimuccati, appiyarūpe rūpe na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati, appamāṇacetaso tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. Sotena saddaṁ sutvā… ghānena gandhaṁ ghāyitvā… jivhāya rasaṁ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā… manasā dhammaṁ viññāya piyarūpe dhamme nādhimuccati, appiyarūpe dhamme na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati, appamāṇacetaso tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. Evaṁ kho, brāhmaṇa, guttadvāro hotī”ti.
762 “Acchariyaṁ, bho kaccāna, abbhutaṁ, bho kaccāna. Yāvañcidaṁ bhotā kaccānena guttadvārova samāno guttadvāroti akkhāto. Abhikkantaṁ, bho kaccāna; abhikkantaṁ, bho kaccāna. Seyyathāpi, bho kaccāna, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya— ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā kaccānena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṁ, bho kaccāna, taṁ bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi, dhammañca, bhikkhusaṁghañca. Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ kaccāno dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gataṁ. Yathā ca bhavaṁ kaccāno makkarakate upāsakakulāni upasaṅkamati; evameva lohiccakulaṁ upasaṅkamatu. Tattha ye māṇavakā vā māṇavikā vā bhavantaṁ kaccānaṁ abhivādessanti paccuṭṭhissanti āsanaṁ vā udakaṁ vā dassanti, tesaṁ taṁ bhavissati dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.
763 Navamaṁ.
- makkarakate: makkarakaṭe (sī, syā1-3, kaṃ, pā1) (Word Variant) ↩
- karonti: selissakāni karontā (sī), selissakāni karonti (pā1) (Word Variant) ↩
- kaṇhā: kiṇhā (sī, pā1) (Word Variant) ↩
- puthuattadaṇḍā: suputhuttadaṇḍā (syā1-3, kaṃ, ka-ma) (Word Variant) ↩
- mante: mantaṁ (ka-ma) (Word Variant) ↩
- akkoseyyaṁ: akkoseyyaṁ virujjheyyaṁ (syā1-3, kaṃ, ka-ma) (Word Variant) ↩
- "'Aguttadvāro'ti: aguttadvāro aguttadvāroti (ka-ma) (Word Variant) ↩
- ca: anupaṭṭhitāya satiyāva (syā1-3), anupaṭṭhitāya satiyā ca (pā1, ka-ma) upari āsīvisavagge avassutasutte pana "anupaṭṭhitakāyassatī"tveva sabbattha (Word Variant) ↩