Vatthugāthā

Pārāyanavagga

Vatthugāthā

983. 1164 ^{[538] [537]} Kosalānaṁ purā rammā,
agamā dakkhiṇāpathaṁ;
Ākiñcaññaṁ patthayāno,
brāhmaṇo mantapāragū. (1)

984. 1165 So assakassa visaye,
aḷakassa samāsane;
Vasi godhāvarīkūle,
uñchena ca phalena ca. (2) ^[539]

985. 1166 Tasseva upanissāya,
gāmo ca vipulo ahu;
Tato jātena āyena,
mahāyaññamakappayi. (3)

986. 1167 Mahāyaññaṁ yajitvāna,
puna pāvisi assamaṁ;
Tasmiṁ paṭipaviṭṭhamhi,
añño āgañchi brāhmaṇo. (4)

987. 1168 Ugghaṭṭapādo tasito^[540],
paṅkadanto rajassiro;
So ca naṁ upasaṅkamma,
satāni pañca yācati. (5)

988. 1169 Tamenaṁ bāvarī disvā,
āsanena nimantayi;
Sukhañca kusalaṁ pucchi,
idaṁ vacanamabravi. (6)

989. 1170 “Yaṁ kho mama deyyadhammaṁ,
Sabbaṁ visajjitaṁ mayā;
Anujānāhi me brahme,
Natthi pañcasatāni me”. (7)

990. 1171 “Sace me yācamānassa,
bhavaṁ nānupadassati;
Sattame divase tuyhaṁ,
muddhā phalatu sattadhā”. (8)

991. 1172 Abhisaṅkharitvā kuhako,
bheravaṁ so akittayi;
Tassa taṁ vacanaṁ sutvā,
bāvarī dukkhito ahu. (9)

992. 1173 Ussussati anāhāro,
Sokasallasamappito;
Athopi evaṁ cittassa,
Jhāne na ramatī mano. (10)

993. 1174 Utrastaṁ dukkhitaṁ disvā,
Devatā atthakāminī;
Bāvariṁ upasaṅkamma,
Idaṁ vacanamabravi. (11)

994. 1175 “Na so muddhaṁ pajānāti,
Kuhako so dhanatthiko;
Muddhani muddhapāte vā,
Ñāṇaṁ tassa na vijjati”. (12)

995. 1176 “Bhotī carahi jānāsi,
Taṁ me akkhāhi pucchitā;
Muddhaṁ muddhādhipātañca,
Taṁ suṇoma vaco tava”. (13)

996. 1177 “Ahampetaṁ na jānāmi,
Ñāṇamettha na vijjati;
Muddhani muddhādhipāte ca,
Jinānaṁ hettha^[541] dassanaṁ”. (14)

997. 1178 “Atha ko carahi jānāti,
Asmiṁ pathavimaṇḍale^[542];
Muddhaṁ muddhādhipātañca,
Taṁ me akkhāhi devate”. (15)

998. 1179 “Purā kapilavatthumhā,
Nikkhanto lokanāyako;
Apacco okkākarājassa,
Sakyaputto pabhaṅkaro. (16)

999. 1180 So hi brāhmaṇa sambuddho,
Sabbadhammāna pāragū;
Sabbābhiññābalappatto,
Sabbadhammesu cakkhumā;
Sabbakammakkhayaṁ patto,
Vimutto upadhikkhaye. (17)

1000. 1181 Buddho so bhagavā loke,
Dhammaṁ deseti cakkhumā;
Taṁ tvaṁ gantvāna pucchassu,
So te taṁ byākarissati”. (18)

1001. 1182 Sambuddhoti vaco sutvā,
Udaggo bāvarī ahu;
Sokassa tanuko āsi,
Pītiñca vipulaṁ labhi. (19)

1002. 1183 So bāvarī attamano udaggo,
Taṁ devataṁ pucchati vedajāto;
“Katamamhi gāme nigamamhi vā pana,
Katamamhi vā janapade lokanātho;
Yattha gantvāna passemu^[543],
Sambuddhaṁ dvipaduttamaṁ^[544]”. (20)

1003. 1184 “Sāvatthiyaṁ kosalamandire jino,
Pahūtapañño varabhūrimedhaso;
So sakyaputto vidhuro anāsavo,
Muddhādhipātassa vidū narāsabho”. (21)

1004. 1185 Tato āmantayī sisse,
Brāhmaṇe mantapārage;
“Etha māṇavā akkhissaṁ,
Suṇātha vacanaṁ mama. (22)

1005. 1186 Yasseso dullabho loke,
Pātubhāvo abhiṇhaso;
Svājja lokamhi uppanno,
Sambuddho iti vissuto;
Khippaṁ gantvāna sāvatthiṁ,
Passavho dvipaduttamaṁ”. (23)

1006. 1187 “Kathaṁ carahi jānemu,
Disvā buddhoti brāhmaṇa;
Ajānataṁ no pabrūhi,
Yathā jānemu taṁ mayaṁ”. (24)

1007. 1188 “Āgatāni hi mantesu,
Mahāpurisalakkhaṇā;
Dvattiṁsāni ca^[545] byākkhātā,
Samattā anupubbaso. (25)

1008. 1189 Yassete honti gattesu,
Mahāpurisalakkhaṇā;
Dveyeva tassa gatiyo,
Tatiyā hi na vijjati. (26)

1009. 1190 Sace agāraṁ āvasati^[546],
Vijeyya pathaviṁ imaṁ;
Adaṇḍena asatthena,
Dhammena manusāsati. (27)

1010. 1191 Sace ca so pabbajati,
Agārā anagāriyaṁ;
Vivaṭṭacchado sambuddho,
Arahā bhavati anuttaro. (28) ^[547]

1011. 1192 Jātiṁ gottañca lakkhaṇaṁ,
Mante sisse punāpare;
Muddhaṁ muddhādhipātañca,
Manasāyeva pucchatha. (29)

1012. 1193 Anāvaraṇadassāvī,
Yadi buddho bhavissati;
Manasā pucchite pañhe,
Vācāya vissajessati”. (30)

1013. 1194 Bāvarissa vaco sutvā,
Sissā soḷasa brāhmaṇā;
Ajito tissametteyyo,
Puṇṇako atha mettagū. (31)

1014. 1195 Dhotako upasīvo ca,
Nando ca atha hemako;
Todeyya-kappā dubhayo,
Jatukaṇṇī ca paṇḍito. (32)

1015. 1196 Bhadrāvudho udayo ca,
Posālo cāpi brāhmaṇo;
Mogharājā ca medhāvī,
Piṅgiyo ca mahāisi. (33)

1016. 1197 Paccekagaṇino sabbe,
Sabbalokassa vissutā;
Jhāyī jhānaratā dhīrā,
Pubbavāsanavāsitā. (34)

1017. 1198 Bāvariṁ abhivādetvā,
Katvā ca naṁ padakkhiṇaṁ;
Jaṭājinadharā sabbe,
Pakkāmuṁ uttarāmukhā. (35)

1018. 1199 Aḷakassa patiṭṭhānaṁ,
Purimāhissatiṁ tadā;
Ujjeniñcāpi gonaddhaṁ,
Vedisaṁ vanasavhayaṁ. (36) ^[548]

1019. 1200 Kosambiñcāpi sāketaṁ,
Sāvatthiñca puruttamaṁ;
Setabyaṁ kapilavatthuṁ,
Kusinārañca mandiraṁ. (37)

1020. 1201 Pāvañca bhoganagaraṁ,
Vesāliṁ māgadhaṁ puraṁ;
Pāsāṇakaṁ cetiyañca,
Ramaṇīyaṁ manoramaṁ. (38)

1021. 1202 Tasitovudakaṁ sītaṁ,
Mahālābhaṁva vāṇijo;
Chāyaṁ ghammābhitattova,
Turitā pabbatamāruhuṁ. (39)

1022. 1203 Bhagavā tamhi samaye,
Bhikkhusaṁghapurakkhato;
Bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti,
Sīhova nadatī vane. (40)

1023. 1204 Ajito addasa buddhaṁ,
Sataraṁsiṁva bhāṇumaṁ;
Candaṁ yathā pannarase,
Pāripūriṁ upāgataṁ. (41) ^[549]

1024. 1205 Athassa gatte disvāna,
Paripūrañca byañjanaṁ;
Ekamantaṁ ṭhito haṭṭho,
Manopañhe apucchatha. (42)

1025. 1206 “Ādissa jammanaṁ^[550] brūhi,
Gottaṁ brūhi salakkhaṇaṁ;
Mantesu pāramiṁ brūhi,
Kati vāceti brāhmaṇo”. (43)

1026. 1207 “Vīsaṁ vassasataṁ āyu,
So ca gottena bāvarī;
Tīṇissa lakkhaṇā gatte,
Tiṇṇaṁ vedāna pāragū. (44)

1027. 1208 Lakkhaṇe itihāse ca,
Sanighaṇḍusakeṭubhe;
Pañcasatāni vāceti,
Sadhamme pāramiṁ gato”. (45)

1028. 1209 “Lakkhaṇānaṁ pavicayaṁ,
Bāvarissa naruttama;
Kaṅkhacchida pakāsehi,
Mā no kaṅkhāyitaṁ ahu”. (46) ^[551]

1029. 1210 “Mukhaṁ jivhāya chādeti,
Uṇṇassa bhamukantare;
Kosohitaṁ vatthaguyhaṁ,
Evaṁ jānāhi māṇava”. (47)

1030. 1211 Pucchañhi kiñci asuṇanto,
Sutvā pañhe viyākate;
Vicinteti jano sabbo,
Vedajāto katañjalī. (48)

1031. 1212 “Ko nu devo vā brahmā vā,
Indo vāpi sujampati;
Manasā pucchite pañhe,
Kametaṁ paṭibhāsati”. (49)

1032. 1213 “Muddhaṁ muddhādhipātañca,
Bāvarī paripucchati;
Taṁ byākarohi bhagavā,
Kaṅkhaṁ vinaya no ise”. (50)

1033. 1214 “Avijjā muddhāti jānāhi,
Vijjā muddhādhipātinī;
Saddhāsatisamādhīhi,
Chandaviriyena saṁyutā”. (51)

1034. 1215 Tato vedena mahatā,
Santhambhitvāna māṇavo;
Ekaṁsaṁ ajinaṁ katvā,
Pādesu sirasā pati. (52)

1035. 1216 “Bāvarī brāhmaṇo bhoto,
Saha sissehi mārisa;
Udaggacitto sumano,
Pāde vandati cakkhuma”. (53)

1036. 1217 “Sukhito bāvarī hotu,
Saha sissehi brāhmaṇo;
Tvañcāpi sukhito hohi,
Ciraṁ jīvāhi māṇava. (54)

1037. 1218 Bāvarissa ca tuyhaṁ vā,
Sabbesaṁ sabbasaṁsayaṁ;
Katāvakāsā pucchavho,
Yaṁ kiñci manasicchatha”. (55)

1038. 1219 Sambuddhena katokāso,
Nisīditvāna pañjalī;
Ajito paṭhamaṁ pañhaṁ,
Tattha pucchi tathāgataṁ. (56)

1220 Vatthugāthā^[552] niṭṭhitā.