Antarapeyyāla
Katipucchāvāra
271. 1152 Kati āpattiyo? Kati āpattikkhandhā? Kati vinītavatthūni? Kati agāravā? Kati gāravā? Kati vinītavatthūni? Kati vipattiyo? Kati āpattisamuṭṭhānā? Kati vivādamūlāni? Kati anuvādamūlāni? Kati sāraṇīyā dhammā? Kati bhedakaravatthūni? Kati adhikaraṇāni? Kati samathā?
1153 Pañca āpattiyo. Pañca āpattikkhandhā. Pañca vinītavatthūni. Satta āpattiyo. Satta āpattikkhandhā. Satta vinītavatthūni. Cha agāravā. Cha gāravā. Cha vinītavatthūni. Catasso vipattiyo. Cha āpattisamuṭṭhānā. Cha vivādamūlāni. Cha anuvādamūlāni. Cha sāraṇīyā dhammā. Aṭṭhārasa bhedakaravatthūni. Cattāri adhikaraṇāni. Satta samathā.
1154 Tattha katamā pañca āpattiyo? Pārājikāpatti, saṁghādisesāpatti, pācittiyāpatti, pāṭidesanīyāpatti, dukkaṭāpatti— imā pañca āpattiyo. (1)
1155 Tattha katame pañca āpattikkhandhā? Pārājikāpattikkhandho, saṁghādisesāpattikkhandho, pācittiyāpattikkhandho, pāṭidesanīyāpattikkhandho, dukkaṭāpattikkhandho— ime pañca āpattikkhandhā. (2)
1156 Tattha katamāni pañca vinītavatthūni? Pañcahi āpattikkhandhehi ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṁ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto— imāni pañca vinītavatthūni. (3)
1157 Tattha katamā satta āpattiyo? Pārājikāpatti, saṁghādisesāpatti, thullaccayāpatti, pācittiyāpatti, pāṭidesanīyāpatti, dukkaṭāpatti, dubbhāsitāpatti— imā satta āpattiyo. (4)
1158 Tattha katame satta āpattikkhandhā? Pārājikāpattikkhandho, saṁghādisesāpattikkhandho, thullaccayāpattikkhandho, pācittiyāpattikkhandho, pāṭidesanīyāpattikkhandho, dukkaṭāpattikkhandho, dubbhāsitāpattikkhandho— ime satta āpattikkhandhā. (5)
1159 Tattha katamāni satta vinītavatthūni? Sattahi āpattikkhandhehi ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṁ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto— imāni satta vinītavatthūni. (6)
1160 Tattha katame cha agāravā? Buddhe agāravo, dhamme agāravo, saṁghe agāravo, sikkhāya agāravo, appamāde agāravo, paṭisandhāre agāravo— ime cha agāravā. (7)
1161 Tattha katame cha gāravā? Buddhe gāravo, dhamme gāravo, saṁghe gāravo, sikkhāya gāravo, appamāde gāravo, paṭisandhāre gāravo— ime cha gāravā. (8)
1162 Tattha katamāni cha vinītavatthūni? Chahi agāravehi ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṁ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto— imāni cha vinītavatthūni. (9)
1163 Tattha katamā catasso vipattiyo? Sīlavipatti, ācāravipatti, diṭṭhivipatti, ājīvavipatti— imā catasso vipattiyo. (10)
1164 Tattha katame cha āpattisamuṭṭhānā? Atthāpatti kāyato samuṭṭhāti, na vācato na cittato; atthāpatti vācato samuṭṭhāti, na kāyato na cittato; atthāpatti kāyato ca vācato ca samuṭṭhāti, na cittato; atthāpatti kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato; atthāpatti vācato ca cittato ca samuṭṭhāti, na kāyato; atthāpatti kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti— ime cha āpattisamuṭṭhānā. (11)
272. 1165 [142] Tattha katamāni cha vivādamūlāni? Idha bhikkhu kodhano hoti upanāhī. Yo so bhikkhu kodhano hoti upanāhī so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṁghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso, dhamme…pe… saṁghe…pe… sikkhāya na paripūrakārī, so saṁghe vivādaṁ janeti. Yo hoti vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ. Evarūpañce tumhe vivādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha tatra tumhe tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpañce tumhe vivādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha tatra tumhe tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṁ hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavo hoti.
1166 [143] Puna caparaṁ bhikkhu makkhī hoti paḷāsī…pe… issukī hoti maccharī, saṭho hoti māyāvī, pāpiccho hoti micchādiṭṭhi, sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī. Yo so bhikkhu sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṁghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso dhamme…pe… saṁghe…pe… sikkhāya na paripūrakārī, so saṁghe vivādaṁ janeti. Yo so hoti vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ. Evarūpañce tumhe vivādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha tatra tumhe tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpañce tumhe vivādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha tatra tumhe tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṁ hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavo hoti. Imāni cha vivādamūlāni. (12)
273. 1167 [144] Tattha katamāni cha anuvādamūlāni? Idha bhikkhu kodhano hoti upanāhī. Yo so bhikkhu kodhano hoti upanāhī so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṁghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso dhamme…pe… saṁghe…pe… sikkhāya na paripūrakārī so saṁghe anuvādaṁ janeti. Yo hoti anuvādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ. Evarūpañce tumhe anuvādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha tatra tumhe tasseva pāpakassa anuvādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpañce tumhe anuvādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha tatra tumhe tasseva pāpakassa anuvādamūlassa āyatiṁ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa anuvādamūlassa pahānaṁ hoti. Evametassa pāpakassa anuvādamūlassa āyatiṁ anavassavo hoti.
1168 Puna caparaṁ bhikkhu makkhī hoti palāsī…pe… issukī hoti maccharī, saṭho hoti māyāvī, pāpiccho hoti micchādiṭṭhi, sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī. Yo so bhikkhu sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṁghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso dhamme…pe… saṁghe…pe… sikkhāya na paripūrakārī so saṁghe anuvādaṁ janeti. Yo hoti anuvādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ. Evarūpañce tumhe anuvādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha tatra tumhe tasseva pāpakassa anuvādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpañce tumhe anuvādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha tatra tumhe tasseva pāpakassa anuvādamūlassa āyatiṁ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa anuvādamūlassa pahānaṁ hoti. Evametassa pāpakassa anuvādamūlassa āyatiṁ anavassavo hoti. Imāni cha anuvādamūlāni. (13)
274. 1169 [145] Tattha katame cha sāraṇīyā dhammā? Idha bhikkhuno mettaṁ kāyakammaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattati.
1170 Puna caparaṁ bhikkhuno mettaṁ vacīkammaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattati.
1171 Puna caparaṁ bhikkhuno mettaṁ manokammaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattati.
1172 Puna caparaṁ bhikkhu ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī hoti sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī. Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattati.
1173 Puna caparaṁ bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññupasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni, tathārūpesu sīlesu sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattati.
1174 Puna caparaṁ bhikkhu yāyaṁ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhisāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattati. Ime cha sāraṇīyā dhammā. (14)
275. 1175 Tattha katamāni aṭṭhārasa bhedakaravatthūni? Idha bhikkhu adhammaṁ “dhammo”ti dīpeti, dhammaṁ “adhammo”ti dīpeti, avinayaṁ “vinayo”ti dīpeti, vinayaṁ “avinayo”ti dīpeti, abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatena “bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatenā”ti dīpeti, bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatena “abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatenā”ti dīpeti, anāciṇṇaṁ tathāgatena “āciṇṇaṁ tathāgatenā”ti dīpeti, āciṇṇaṁ tathāgatena “anāciṇṇaṁ tathāgatenā”ti dīpeti, apaññattaṁ tathāgatena “paññattaṁ tathāgatenā”ti dīpeti, paññattaṁ tathāgatena “apaññattaṁ tathāgatenā”ti dīpeti, āpattiṁ “anāpattī”ti dīpeti, anāpattiṁ “āpattī”ti dīpeti, lahukaṁ āpattiṁ “garukā āpattī”ti dīpeti, garukaṁ āpattiṁ “lahukā āpattī”ti dīpeti, sāvasesaṁ āpattiṁ “anavasesā āpattī”ti dīpeti, anavasesaṁ āpattiṁ “sāvasesā āpattī”ti dīpeti, duṭṭhullaṁ āpattiṁ “aduṭṭhullā āpattī”ti dīpeti, aduṭṭhullaṁ āpattiṁ “duṭṭhullā āpattī”ti dīpeti. Imāni aṭṭhārasa bhedakaravatthūni. (15)
1176 [146] Tattha katamāni cattāri adhikaraṇāni? Vivādādhikaraṇaṁ, anuvādādhikaraṇaṁ, āpattādhikaraṇaṁ, kiccādhikaraṇaṁ— imāni cattāri adhikaraṇāni. (16)
1177 Tattha katame satta samathā? Sammukhāvinayo, sativinayo, amūḷhavinayo, paṭiññātakaraṇaṁ, yebhuyyasikā, tassapāpiyasikā, tiṇavatthārako— ime satta samathā. (17)
1178 Katipucchāvāro niṭṭhito.
1179
1180 Āpatti āpattikkhandhā,
vinītā sattadhā puna;
Vinītāgāravā ceva,
gāravā mūlameva ca.
1181 Puna vinītā vipatti,
samuṭṭhānā vivādanā;
Anuvādā sāraṇīyaṁ,
bhedādhikaraṇena ca;
Satteva samathā vuttā,
padā sattarasā imeti.