Meṇḍakapañha
Santhavavagga
Ācariyānācariyapañha
170. 1043 “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
1044 [397] ‘Na me ācariyo atthi,
sadiso me na vijjati;
Sadevakasmiṁ lokasmiṁ,
natthi me paṭipuggalo’ti.
1045 [398] Puna ca bhaṇitaṁ— ‘iti kho, bhikkhave, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno antevāsiṁ maṁ samānaṁ attanā samasamaṁ ṭhapesi, uḷārāya ca maṁ pūjāya pūjesī’ti. Yadi, bhante nāgasena, tathāgatena bhaṇitaṁ— ‘na me ācariyo atthi, sadiso me na vijjati. Sadevakasmiṁ lokasmiṁ, natthi me paṭipuggalo’ti, tena hi ‘iti kho, bhikkhave, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno antevāsiṁ maṁ samānaṁ attanā samasamaṁ ṭhapesī’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā. Yadi tathāgatena bhaṇitaṁ— ‘iti kho, bhikkhave, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno antevāsiṁ maṁ samānaṁ attanā samasamaṁ ṭhapesī’ti, tena hi ‘na me ācariyo atthi, sadiso me na vijjati. Sadevakasmiṁ lokasmiṁ, natthi me paṭipuggalo’ti tampi vacanaṁ micchā. Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
1046 “Bhāsitampetaṁ, mahārāja, tathāgatena
1047 ‘Na me ācariyo atthi,
sadiso me na vijjati;
Sadevakasmiṁ lokasmiṁ,
natthi me paṭipuggalo’ti.
1048 Bhaṇitañca— ‘iti kho, bhikkhave, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno antevāsiṁ maṁ samānaṁ attanā samasamaṁ ṭhapesi, uḷārāya ca maṁ pūjāya pūjesī’ti.
1049 Tañca pana vacanaṁ pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato ācariyabhāvaṁ sandhāya bhāsitaṁ.
1050 Pañcime, mahārāja, pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattassa sato ācariyā, yehi anusiṭṭho bodhisatto tattha tattha divasaṁ vītināmesi. Katame pañca? Ye te, mahārāja, aṭṭha brāhmaṇā jātamatte bodhisatte lakkhaṇāni pariggaṇhiṁsu, seyyathidaṁ— rāmo dhajo lakkhaṇo mantī yañño suyāmo subhojo sudattoti. Te tassa sotthiṁ pavedayitvā rakkhākammaṁ akaṁsu, te ca paṭhamaṁ ācariyā.
1051 Puna caparaṁ, mahārāja, bodhisattassa pitā suddhodano rājā yaṁ tena samayena abhijātaṁ udiccajātimantaṁ padakaṁ veyyākaraṇaṁ chaḷaṅgavantaṁ sabbamittaṁ nāma brāhmaṇaṁ upanetvā sovaṇṇena bhiṅgārena[399] udakaṁ oṇojetvā ‘imaṁ kumāraṁ sikkhāpehī’ti adāsi, ayaṁ dutiyo ācariyo.
1052 Puna caparaṁ, mahārāja, yā sā devatā bodhisattaṁ saṁvejesi, yassā vacanaṁ sutvā bodhisatto saṁviggo ubbiggo tasmiṁyeva khaṇe nekkhammaṁ nikkhamitvā pabbaji, ayaṁ tatiyo ācariyo.
1053 Puna caparaṁ, mahārāja, āḷāro kālāmo ākiñcaññāyatanassa parikammaṁ ācikkhi[400], ayaṁ catuttho ācariyo.
1054 Puna caparaṁ, mahārāja, udako rāmaputto nevasaññānāsaññāyatanassa parikammaṁ ācikkhi[401], ayaṁ pañcamo ācariyo.
1055 Ime kho, mahārāja, pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattassa sato pañca ācariyā. Te ca pana ācariyā lokiye dhamme. Imasmiñca pana, mahārāja, lokuttare dhamme sabbaññutañāṇappaṭivedhāya natthi tathāgatassa anuttaro anusāsako, sayambhū, mahārāja, tathāgato anācariyako, tasmā kāraṇā tathāgatena bhaṇitaṁ—
1056 ‘Na me ācariyo atthi,
sadiso me na vijjati;
Sadevakasmiṁ lokasmiṁ,
natthi me paṭipuggalo’”ti.
1057 “Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
1058 Ācariyānācariyapañho ekādasamo. [402]
1059 Santhavavaggo pañcamo.
1060 Imasmiṁ vagge ekādasa pañhā.
1061 Meṇḍakapañho niṭṭhito.
- 3V.11/1; 9M.285/1; 10M.341/1; 32Kv.405/1 (Cross Reference) ↩
- 9M.277/1; 10M.327/1 (Cross Reference) ↩
- bhiṅgārena: bhiṅkārena (sī, pā1) (Word Variant) ↩
- ācikkhi: ācikkhati (ka-ma) (Word Variant) ↩
- ācikkhi: ācikkhati (ka-ma) (Word Variant) ↩
- Ᾱcariyānācariyapañho: buddhassa ācariyānācariyakatāpañho (sī), aggānaggasamaṇapañho (maku) (Word Variant) ↩