Mahāvibhaṅga
Nissaggiyakaṇḍa
Pattavagga
Pattasikkhāpada
598. 2252 Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū bahū patte sannicayaṁ karonti. Manussā vihāracārikaṁ āhiṇḍantā passitvā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti— “kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā bahū patte sannicayaṁ karissanti, pattavāṇijjaṁ vā samaṇā sakyaputtiyā karissanti āmattikāpaṇaṁ vā pasāressantī”ti.
2253 Assosuṁ kho bhikkhū tesaṁ manussānaṁ ujjhāyantānaṁ khiyyantānaṁ vipācentānaṁ. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti— “kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū atirekapattaṁ dhāressantī”ti.
2254 Atha kho te bhikkhū chabbaggiye bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ…pe… “saccaṁ kira tumhe, bhikkhave, atirekapattaṁ dhārethā”ti? “Saccaṁ, bhagavā”ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, atirekapattaṁ dhāressatha. Netaṁ, moghapurisā, appasannānaṁ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—
599. 2255 “Yo pana bhikkhu atirekapattaṁ dhāreyya, nissaggiyaṁ pācittiyan”ti.
2256 Evañcidaṁ bhagavatā bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ hoti.
600. 2257 Tena kho pana samayena āyasmato ānandassa atirekapatto uppanno hoti. Āyasmā ca ānando taṁ pattaṁ āyasmato sāriputtassa dātukāmo hoti. Āyasmā ca sāriputto sākete viharati. Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi— “bhagavatā sikkhāpadaṁ paññattaṁ— ‘na atirekapatto dhāretabbo’ti. Ayañca me atirekapatto uppanno. Ahañcimaṁ pattaṁ āyasmato sāriputtassa dātukāmo. Āyasmā ca sāriputto sākete viharati. Kathaṁ nu kho mayā paṭipajjitabban”ti? Bhagavato etamatthaṁ ārocesi. “Kīvaciraṁ panānanda, sāriputto āgacchissatī”ti? “Navamaṁ vā, bhagavā, divasaṁ dasamaṁ vā”ti. Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi— “anujānāmi, bhikkhave, dasāhaparamaṁ atirekapattaṁ dhāretuṁ. Evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—
601. 2258 “Dasāhaparamaṁ atirekapatto dhāretabbo. Taṁ atikkāmayato nissaggiyaṁ pācittiyan”ti. (21:40)
602. 2259 Dasāhaparamanti dasāhaparamatā dhāretabbo.
2260 Atirekapatto nāma anadhiṭṭhito avikappito.
2261 Patto nāma dve pattā ayopatto mattikāpattoti.
2262 Tayo pattassa vaṇṇā ukkaṭṭho patto majjhimo patto omako patto. Ukkaṭṭho nāma patto aḍḍhāḷhakodanaṁ gaṇhāti catubhāgaṁ khādanaṁ tadupiyaṁ byañjanaṁ. Majjhimo nāma patto nāḷikodanaṁ gaṇhāti catubhāgaṁ khādanaṁ tadupiyaṁ byañjanaṁ. Omako nāma patto patthodanaṁ gaṇhāti catubhāgaṁ khādanaṁ tadupiyaṁ byañjanaṁ. Tato ukkaṭṭho apatto, omako apatto.
2263 Taṁ atikkāmayato nissaggiyo hotīti ekādase aruṇuggamane nissaggiyo hoti. Nissajjitabbo saṁghassa vā gaṇassa vā puggalassa vā. Evañca pana, bhikkhave, nissajjitabbo. Tena bhikkhunā saṁghaṁ upasaṅkamitvā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā vuḍḍhānaṁ bhikkhūnaṁ pāde vanditvā ukkuṭikaṁ nisīditvā añjaliṁ paggahetvā evamassa vacanīyo— “ayaṁ me, bhante, patto dasāhātikkanto nissaggiyo. Imāhaṁ saṁghassa nissajjāmī”ti. Nissajjitvā āpatti desetabbā. Byattena bhikkhunā paṭibalena āpatti paṭiggahetabbā, nissaṭṭhapatto dātabbo—
603. 2264 “Suṇātu me, bhante, saṁgho. Ayaṁ patto itthannāmassa bhikkhuno nissaggiyo saṁghassa nissaṭṭho. Yadi saṁghassa pattakallaṁ, saṁgho imaṁ pattaṁ itthannāmassa bhikkhuno dadeyyā”ti.
604. 2265 Tena bhikkhunā sambahule bhikkhū upasaṅkamitvā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā vuḍḍhānaṁ bhikkhūnaṁ pāde vanditvā ukkuṭikaṁ nisīditvā añjaliṁ paggahetvā evamassu vacanīyā— “ayaṁ me, bhante, patto dasāhātikkanto nissaggiyo. Imāhaṁ āyasmantānaṁ nissajjāmī”ti. Nissajjitvā āpatti desetabbā. Byattena bhikkhunā paṭibalena āpatti paṭiggahetabbā, nissaṭṭhapatto dātabbo—
605. 2266 “Suṇantu me āyasmantā. Ayaṁ patto itthannāmassa bhikkhuno nissaggiyo āyasmantānaṁ nissaṭṭho. Yadāyasmantānaṁ pattakallaṁ, āyasmantā imaṁ pattaṁ itthannāmassa bhikkhuno dadeyyun”ti.
606. 2267 Tena bhikkhunā ekaṁ bhikkhuṁ upasaṅkamitvā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā ukkuṭikaṁ nisīditvā añjaliṁ paggahetvā evamassa vacanīyo— “ayaṁ me, āvuso, patto dasāhātikkanto nissaggiyo. Imāhaṁ āyasmato nissajjāmī”ti. Nissajjitvā āpatti desetabbā. Tena bhikkhunā āpatti paṭiggahetabbā, nissaṭṭhapatto dātabbo— “imaṁ pattaṁ āyasmato dammī”ti.
607. 2268 Dasāhātikkante atikkantasaññī, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Dasāhātikkante vematiko, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Dasāhātikkante anatikkantasaññī, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Anadhiṭṭhite adhiṭṭhitasaññī, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Avikappite vikappitasaññī, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Avissajjite vissajjitasaññī, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Anaṭṭhe naṭṭhasaññī nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Avinaṭṭhe vinaṭṭhasaññī, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Abhinne bhinnasaññī, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Avilutte viluttasaññī, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ.
2269 Nissaggiyaṁ pattaṁ anissajjitvā paribhuñjati, āpatti dukkaṭassa. Dasāhānatikkante atikkantasaññī, āpatti dukkaṭassa. Dasāhānatikkante vematiko, āpatti dukkaṭassa. Dasāhānatikkante anatikkantasaññī, anāpatti.
608. 2270 Anāpatti— antodasāhaṁ adhiṭṭheti[340], vikappeti, vissajjeti, nassati, vinassati, bhijjati, acchinditvā gaṇhanti, vissāsaṁ gaṇhanti, ummattakassa, ādikammikassāti.
2271 Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū nissaṭṭhapattaṁ na denti. Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ. “Na, bhikkhave, nissaṭṭhapatto na dātabbo. Yo na dadeyya, āpatti dukkaṭassā”ti.
2272 Pattasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ paṭhamaṁ.
- adhiṭṭheti: adhiṭṭhāti (sī) (Word Variant) ↩